نیویورک‌‌تایمز: استعفای اوغلو نتیجه شکست در سوریه است

سرویس خارجی-

«داود اوغلو»، مشهور به معمار ترکیه نوین از قدرت کناره‌گیری کرد. این خبر همانقدر که ناگهانی بود به همان میزان نیز قابل انتظار بود. سناریوی برکناری «اوغلو» در واقع از اوایل هفته گذشته شروع شد. شورای تصمیم‌گیری حزب حاکم «عدالت و توسعه»، که تحت نفوذ کامل «اردوغان» قرار دارد، هفته گذشته با تشکیل جلسه‌ای اقدام به کاهش اختیارات «داود اوغلو»، رئیس حزب کرد. «رجب طیب اردوغان»، چند روز بعد یعنی روز چهارشنبه/ هفته گذشته در جمع گروهى از روساى روستاها جمله‌ای بسیار پرمعنا به زبان آورد که حاکی از نوعی خشم و عصبانیت بود. وی گفت: «فراموش نکنید که چگونه به این مقام رسیدید.» مخاطب این جمله کسی جز « اوغلو» نمی‌توانست باشد. به دنبال این سخنان، روز پنچشنبه « داود اوغلو» در کنفرانسی مطبوعاتی خواهان برگزاری کنگره عمومی فوق‌العاده حزب عدالت و توسعه در 22 ماه جاری میلادی(2 خرداد) برای تعیین رئیس جدیدی برای آن شد. وی در این جلسه با دفاع از عمکرد خود در طول مدت ریاست حزب افزود:« دوره من مرحله‌ای موفق بود و احساس نمی‌کنم که در هیچ زمینه‌ای شکست خورده باشم.» وی سپس با اعلام کناره‌گیری رسمی از ریاست حزب  تصریح کرد در اندیشه نامزد کردن خودش برای تصدی ریاست حزب عدالت و توسعه در کنگره عمومی روز 22 ماه جاری نیست و این به معنای کناره گیری از نخست وزیری بود. شاید «اردوغان» فکر می‌کرد،  «اوغلو» همچنان گوش به فرمان او خواهد بود. اما کناره‌گیری وی از قدرت نشان داد «اردوغان» دیگر همانند سابق فکر نمی‌کند و «اوغلو» دیگر یار و همراه مورد اطمینان او نیست؛ عدم اعتمادی که براساس آن «اوغلو» باید در کنگره فوق العاده حزب عدالت و توسعه از قدرت در حزب و دولت کناره گیری کند.
به گزارش ایسنا،  6 ماه نخست وزیری اوغلو نشان داد که جنگ قدرتی پنهانی بین « اوغلو» و «اردوغان» در این مدت در جریان بوده است. از هنگامی که « اوغلو» کلید تغییرات در تشکیلات داخلی حزب عدالت و توسعه را بدون کسب نظر «اردوغان» در حزب زد صدای اختلافات، برجسته و برجسته‌تر شد تا جایی که «اردوغان» خواهان کنار‌گیری او از قدرت شد. «اوغلو» یکی از مهمترین مدافعان حل مشکلات کردها به دور از جنگ مسلحانه بود اما «اردوغان» هیچ وقت موافق این روند نبود .«اوغلو» بسیار کوشید جنگ داخلی در ترکیه کلید نخورد اما این جنگ کلید خورد چون «اردوغان» می‌خواست. «اردوغان» می‌خواست سیستم سیاسی را به سلطنتی تغییر دهد، «اوغلو» هم همین را می‌خواست اما نه به سبک «اردوغان» که نوعی تحمیل امپراتور بر ترکیه بود. امپراتور «اردوغان» یکی از مهمترین مدافع سرکوب داخلی‌ها و دانشگاهیان منتقدی بود که «اوغلو» از جنس آنها بود و آن را نمی‌پسندید. «اوغلو» به ظاهر هم که شده می‌خواست به آزادی بیان احترام بگذارد اما «اردوغان»  می‌خواست منتقدین روانه زندان شوند.
اردوغان گویا نگران محبوبیت «داوداوغلو» بعد از توافق با اتحادیه اروپا و لغو روادید ترکیه با کشورهای اروپایی و اعتماد گسترده اروپایی‌ها به وی بود. این اعتماد به نحوی بود که اروپایی‌ها به طور مکرر می‌گفتند به «اوغلو» اعتماد دارند و انتقاداتشان به اردوغان جای خود را دارد. اردوغان می‌خواست در تمامی زمینه‌ها امپراتور باشد حتی استقلال بانک مرکزی باید در سایه دستورات وی قرار بگیرد اما «اوغلو» موافق آن نبود و می‌کوشید بانک مرکزی ترکیه استقلال مالی داشته باشد. اما همراهی این دو سرانجام به نقطه پایانی رسید و «اوغلو» همانطور که توسط «اردوغان» آورده شده بود همانطور کنار زده شد. احیای امپراتوری عثمانی، اردوغان را روز به روز دیکتاتورتر می‌کند.
واکنش‌ها
زلزله سیاسی ترکیه باعث واکنش‌های مختلفی شده است. رئیس‌جمهور ترکیه در پاسخ موضع‌گیری‌های گسترده مبنی بر فشار وی به نخست وزیر این کشور برای کناره‌گیری از ریاست حزب مدعی شد که «داود اوغلو» شخصا این تصمیم را اتخاذ کرده‌است. در همین حال رئیس حزب جمهوریخواه خلق ترکیه تحولات سیاسی اخیر در ترکیه را «کودتای اردوغانی علیه مشروعیت قانون اساسی و سیاسی» توصیف کرد. این در حالی است که  کاخ سفید اعلام کرد، انتظار نمی‌رود کناره‌گیری «احمد داود اوغلو» از نخست‌وزیری ترکیه، بر روابط آنکارا و واشنگتن در زمینه نبرد با داعش تاثیر بگذارد. اما روزنامه نیویورک تایمز در این مورد اعلام کرد، «داود اوغلو» مسئولیت اجرای سیاست ترکیه درباره سوریه را بر عهده داشته است که استعفای وی نشان‌دهنده شکست دولت «اردوغان» در این پرونده است. شبکه خبری الجزیره نیز تاکید کرد که دخالت‌های رئیس‌جمهور ترکیه در کار نخست‌وزیر سبب کناره‌گیری «احمد داود اوغلو» از ریاست حزب و ریاست کابینه است. هرچند  نخست وزیر ترکیه در تلاش برای سرپوش گذاشتن بر اختلاف خود با «اردوغان»  اعلام کرد،  «به هیچ کس اجازه نمی‌دهم که درباره روابط من با رئیس‌جمهور ترکیه که با وی 25 سال کار کردم، صحبت کند.‬‎» در همین حال، کارشناسان از «بنالى یبلدریم»، وزیر راه ، «برات البیرق»، وزیر انرژى و داماد رئیس‌جمهور و «باقر بزداغ»، وزیر دادگسترى به عنوان گزینه‌هاى احتمالى نخست وزیرى نام برده اند. کناره‌گیری زودهنگام «داوداوغلو» از قدرت نشانه تسلط مطلق و بلامنازع اردوغان بر حزب عدالت و توسعه و نهادهای اجرایی این کشور است.