لیوس؛ روستای سنگی دزفول

روستای لیوس در 73 کیلومتری شمال دزفول در دامنه کوه لنگر همچنان بافت قدیمی و سنتی خود را حفظ کرده و نحوه معیشت، فرهنگ و سنن، گویش، آداب و رسوم و برپایی آیین‌های مذهبی نیز به شکل سنتی در این روستا برگزار می‌شود.
این روستا از شمال غربی به کوه لنگر و از غرب به دره کول محدود می‌شود و دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است.
قدمت تاریخی، بافت سنگی و معماری خانه‌ها، نزدیکی به روستاهای گردشگری سزار و گوشه، طبیعت بکر، باغ های انار و نخلستان‌های زیبا، دامنه زیبای لنگرکوه، قدمگاه مشهور به امام رضا(ع) و نیز جاده ماشین‌رو آسفالته از جمله ظرفیت‌های ویژه گردشگری روستای لیوس می‌باشد که قابلیت معرفی در حد روستاهایی نظیر ماسوله و ابیانه به‌عنوان یک روستای سنگی و ارزشمند تاریخی را دارد.
روستای لیوس علاوه بر بافت زیبای تاریخی خانه‌ها، دارای جاذبه‌های گردشگری طبیعی و بکر از جمله مناطق کوهستانی، مراتع زیبا، باغ میوه، رودخانه و آبشار است که در فصول بهار، پاییز و زمستان با آب و هوای مناسب می‌تواند پذیرای گردشگران از سراسر کشور باشد.
با بهسازی و حفظ بافت تاریخی روستای لیوس به‌عنوان بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی شهرستان دزفول، زمینه ایجاد اشتغال و ارائه خدمات گردشگری نیز در منطقه فراهم می‌شود.
تاکنون اقدام جدی در خصوص استفاده از قابلیت‌های گردشگری این روستا صورت نگرفته و همین امر سبب شده بسیاری از اهالی این روستا برای یافتن شغل مناسب به شهر مهاجرت کنند.
مرمت بافت تاریخی روستا، حمایت از تولید صنایع‌دستی، معرفی این روستا به شرکت‌های مسافرتی، احداث محل اسکان متناسب با بافت تاریخی روستا از جمله مواردی است که در صورت تحقق می‌تواند روستای لیوس را به‌عنوان یک روستای نمونه گردشگری آماده پذیرایی از مسافران از سراسر کشور کند.
بافت کنونی روستای لیوس سابقه‌ای بیش از 700 سال دارد و وجود آسیاب‌هایی با قدمت دوره ساسانی پیشینه این منطقه به دوره جنگ ایران و روم بازمی‌گردد.
به استناد تحقیقات گروه محقق ایتالیایی، «لیوس» قسمتی از نام یک سردار رومی است که نامگذاری روستای همجوار آن به اسم سزار نیز با این موضوع همخوانی دارد.
این روستا دارای یک سبک خاص معماری است که از تمام بخش‌های موجود در یک ساختمان استفاده بهینه شده است.
بقایای آسیاب‌های آبی از دیگر بناهای تاریخی روستای لیوس متعلق به دوره ساسانیان است و کپو، قالی، سیاه چادر و حصیر از مهم‌ترین صنایع دستی مردم این روستا است و در صورتی که توجه ویژه‌ای به این روستا نشود در سال‌های آینده شاهد خالی شدن روستای لیوس از سکنه خواهیم بود.