حسن خلق سالک(سلوک عارفانه)

(بدان ای سالک عزیز!) خلق در معنی‌ عام آن یعنی خوی و عادت، که هم بر رفتار و کردار ناپسند اطلاق می‌شود و هم بر سلوک و مشی پسندیده. در جایی که اولی منظور باشد با سوء و در جایی که دومی منظور باشد با حسن همراه است (سوء خلق و حسن خلق) حسن خلق، حسن سلوک در امر خالق و حسن معاشرت با خلق است. حسن خلق از آثار شرح صدر است. هر قدر شرح صدر بیشتر باشد حسن خلق بهتر و عظیم‌تر است.
برای رسیدن به حقیقت حسن خلق علم لازم است، از این جهت که کف نفس (خودداری) از تعدی و تجاوز و بذل معروف (اقدام به کارهای نیک) بدون تشخیص خوب از بد و خطا از صواب میسر نیست و این نیز حاصل نمی‌شود مگر به نور علم. شخصی که جاهل است نمی‌تواند حق را از باطل و خوب را از بد تمیز دهد. او نمی‌تواند بفهمد بذل بجا و به موقع و یا بذل بیجا و بی‌موقع کدام است و با هم چه تفاوتی دارند. حسن خلق بدون گذشت و فداکاری نیز تحقق نمی‌پذیرد. آنکه واجد حسن خلق است، قطعا بذال بوده و اهل جود و سخا و اهل احسان است.
صبر نیز از لوازم حسن خلق است از این جهت که تماس با خلق خواه ناخواه ناراحتی‌هایی در بر دارد.
آنکه واجد حسن خلق است در مقابل تجاوزات و تعدیات دیگران به مقتضای زمان و مکان که تشخیص آن با نور علم است بردبار و صبور خواهد بود.(1)
______________________________
1- مقامات معنوی، محسن بینا، ج 2، ص 68