شرط باز شدن چشم دل

روایتی از امیرالمؤمنین(ع) منقول است که حضرت فرمودند: دل‌های پاک بندگان، مواضع نظر الهی است.
حضرت در این روایت شریفه ابتدا مسئله قلب را با خصوصیت طهارت و پاکی و بعد مسئله نظر الهی، که تجلیات خداوند نسبت به قلب است را مطرح می‌فرمایند. این را بدانید که در باب قلب این‌طور است که اشرف ابعاد وجودی انسان، دل  و قلب او است نه عقلش. آنچه که شریف‌ترین بعد وجودی انسان است، قلب او است. حتی آیات قرآن هم گویای همین مطلب است. جبرئیل به چه چیزی نازل شد و قرآن را آورد؟ قرآن را به کدام بعد پیغبر داد؟ آیا به عقلش نازل کرد؟ نه! بلکه به قلبش نازل کرد.قرآن هم همین را می‌گوید که نمی‌خواهم وارد شوم. اشرف ابعاد وجودی انسان قلب او است، با اینکه عقل پیامبر کامل بود. ولی وحی به قلب پیامبر نازل می‌شد نه عقلشان.
خداوند نظر لطفش را به قلب بندگانی که دل‌هایشان پاک است، می‌کند.  قلب‌هایشان محل دیدگاه الهی قرار می‌گیرد. پاکی قلب چیست؟  خداوند موقع آفرینش قلب انسان، آن را ظرف محبت خود قرار داد. هر چه غیر خدا در آن بیاید، قلب نجس می‌شود. چه ملکات سیئه که بدترین آنها حب به دنیا است، بیایند و بر روی آن اثر بگذارند، که در روایتی از پیغمبر اکرم است که حضرت فرمودند: «حب الدنیا راس کل خطیئه(2). در هر دلی محبت غیر خدا بیاید، آن دل دیگر مورد نظر الهی قرار نخواهد گرفت این تعلقات به امور مادی دنیایی موجب می‌شوند دل انسان که اشرف ابعاد وجودی او و محل دیدگاه خداوند و بلکه جایگاه خداوند است، دیگر ساقط شود. بعد حضرت فرمود: «فمن طهر قلبه نظر الیه». هر کسی قلبش پاک باشد، خدا به قلب او نظر می‌کند، یعنی محل دیدگاه الهی می‌شود و آن قلبی که محل دیدگاه الهی قرار بگیرد، نورانیتش موجب می‌شود به ملکوت عالم نگاه کند و چشم دلش باز می‌شود. گوش دلش باز می‌شود. چون انسان، هم چشم سر دارد، هم چشم دل دارد. آنهایی را که هیچ کس نمی‌بیند، او می‌بیند و عالم غیب را شهود می‌کند. انسان بداند این تعلقات دنیوی او را از امور معنوی ساقط می‌کند و بدترینش این است که از چشم خدا می‌افتد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
(1) غررالحکم ص 67 روایت 906
(2) بحارالانوار ج 51، ص: 258
* پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله شیخ مجتبی تهرانی(ره)