مقصود از وحدت و تقریب مذاهب اسلامى چيست؟
پاسخ بديهى است كه منظور علماى روشنفكر اسلامى از وحدت اسلامى،حصر مذاهب به يك مذهب و يا اخذ مشتركات مذاهب و طرد مفترقات آنها- كه نه معقول و منطقى است و نه مطلوب و عملى- نيست.
منظور اين دانشمندان متشكل شدن مسلمين است در يك صف در برابر دشمنان مشتركشان.
این دانشمندان میگویند: مسلمین اشتراکات بسیاری دارند که میتواند مبنای یک اتحاد محکم گردد...
وحدت در جهانبینی، در فرهنگ، در سابقه تمدن، در بینش و منش، در معتقدات مذهبی، درپرستشها و نیایشها،در آداب و سنن اجتماعی خوب،میتواند از آنها ملت واحد بسازد و قدرتی عظیم وهائل به وجود آورد که قدرتهای عظیم جهان ناچار در برابر آنها خضوع نمایند،خصوصا اینکه در متن اسلام بر این اصل تأکید شده
است.با این وضع چرا مسلمین از این همه امکانات وسیع که از برکت اسلام نصیبشان گشته، استفاده نکنند؟
معتقدين به انديشه وحدت اسلامي مي گويند:هیچ ضرورتی ایجاب نمیکند که مسلمین به خاطر اتحاد اسلامی، صلح و مصالحه و گذشتی در مورد اصول یا فروع مذهبی خود بنمایند،همچنانکه ایجاب نمیکند که مسلمین درباره اصول و فروع اختلافی فیمابین بحث و استدلال نکنند و کتاب ننویسند.
راهکار عملی وحدت اسلامی
تنها چیزی که وحدت اسلامی از این نظر، ایجاب میکند، این است که مسلمین برای اینکه احساسات کینهتوزی در میانشان پیدا نشود یا شعلهور نگردد، متانت را حفظ کنند، یکدیگر را سبّ و شتم ننمایند، به یکدیگر تهمت نزنند و دروغ نبندند، منطق یکدیگر را مسخره نکنند و بالاخره عواطف یکدیگر را مجروح نسازند،از حدود منطق و استدلال خارج نشوند،در حقیقت - لااقل - حدودی را که اسلام در دعوت غیرمسلمان به اسلام لازم دانسته است، درباره خودشان رعایت کنند:
«اُدعُ الی سبیل ربک بالحکمة و الموعظة الحسنة و جادلهُم بالتی هی احسنُ» (نحل/۱۲۵)
* مجموعه آثار شهيد مطهري(«الغدير» و وحدت اسلامى
(شش مقاله)) ج 25 ص26-27- با تلخیص و ویرایش