علوم میزبان، معیار سنجش

بر اساس تعالیم قرآن، نفس انسانی به‌گونه‌ای آفریده شده که علومی ‌را در ذات خودش دارا است؛ یعنی نرم‌افزاری در ذات همه انسان‌ها قرار داده شده که به‌عنوان سیستم عامل از علومی‌ خاص و ظرفیت‌هایی ویژه برخوردار است. این علوم که می‌توان گفت علوم میزبان هستند، به انسان این توانایی و ظرفیت را می‌بخشد تا حقایق را بشناسد و بدان گرایش یابد و باطل را نیز بشناسد و از آن ‌گریزش داشته باشد. پس شناخت حق و باطل و گرایش و‌ گریزش به آن و از آن در ذات انسان‌ها است؛ خدا در‌باره این علوم که از آن به علوم فطری و تکوینی نیز یاد می‌شود، می‌فرماید: وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا  فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا؛ و قسم به جان آدمی ‌و آن کس که آن را (آفریده و) منظّم ساخته، سپس فجور و تقوا (شرّ و خیرش) را به او الهام کرده است.(شمس، آیات 7 و 8) این علوم که در نرم‌افزار الهی نفس قرار داده شده، غیرقابل تبدیل است(روم، آیه 30)؛ هرچند که با گناه و فجور قابل تغییر در حدی است که دفن شود.(شمس، آیه 10)
از طرف دیگر برخی از علوم، مهمان نفس است؛ یعنی انسان از آغاز آن را ندارد، بلکه با ابزارها و قوای ادراکی و گرایشی چون شنوایی و بینایی و قلب، آن را به دست می‌آورد.(نحل، آیه 78)
از نظر قرآن، علوم مهمان که همان علوم اکتسابی است، برای اینکه معلوم شود حق یا باطل است، باید بر علوم میزبان که الهامی ‌است عرضه شود. بنابراین، هر چیزی را که انسان یاد می‌گیرد می‌توان به علوم میزبان به‌عنوان شاخص ارزیابی حق و باطل، ارائه کرد؛ زیرا فطرت به‌طور تکوینی حق و باطل را می‌شناسد و به حق گرایش و نسبت به باطل‌ گریزش دارد؛ زیرا این امور الهامی ‌است و الهام هرگز برخلاف حق نخواهد بود.