اسناد ارائه شده به آژانس از سوی اسرائیل علیه ایران موثق نیست

«رافائل گروسی»، رئیس‌جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سخنانی مدعی شده است که از ایران می‌خواهد تا درباره «مکان اعلام نشده» در تهران که در آنجا سال گذشته ذرات اورانیوم پیدا شده بود، شفاف سازی کند.
گروسی همچنین مدعی شده که ایران باید تصمیم بگیرد تا با روشی شفاف‌تر با آژانس برای ارائه توضیحات لازم همکاری کند.در مقابل ادعای آژانس، ایران اعلام کرده چنین درخواست‌هایی بایستی بر مبنای دلایل شفاف و اصول مطابق با اسناد مرتبط آژانس باشند، که درخصوص دو درخواست اخیر برای دسترسی تکمیلی، صدق نمی‌کند.
در این راستا خبرگزاری مهر گفت‌و‌گوهایی با کارشناسان و مقامات پیشین آمریکایی و اروپایی از جمله « مارک فینو » دیپلمات سابق فرانسوی و عضو اجرایی مرکز سیاست امنیتی ژنو، پروفسور «نادر انتصار» رئیس‌دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای جنوبی آمریکا، پروفسور «فرانک فن هیپل» معاون اسبق امنیت ملی کاخ سفید، «ریچارد نفیو» عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای آمریکا و طراح اصلی تحریم‌های ایران در دولت باراک اوباما، انجام داده که در ادامه می‌آید:
*به نظر می‌رسد یکی از اهدافی که آژانس دنبال می‌کند معرفی کردن ایران به نقض پادمانهای آژانس است تا از این طریق پرونده هسته‌ای ایران را بار دیگر به شورای امنیت بکشاند. ارزیابی شما چیست؟
فینو: آژانس به این ترتیب این اختیار را ندارد اما به تصمیمی از هیئت‌رئیسه خود نیاز دارد که نمی‌توان آن را اعطاء کرد. اگر پرونده ایران به دلیل عدم رعایت موافقتنامه پادمان، به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارسال شد، مدارکی که باید ارائه شود باید بسیار زیاد باشد. به نظر می‌رسد در این مرحله هیچ توافقی بین اعضای دائم شورای امنیت برای اعاده مجدد تحریم‌ها علیه ایران وجود ندارد.
انتصار: بله، همینطور است. پمپئو این هدف را مخفی نکرده است و بارها اظهار داشته است که پرونده هسته‌ای ایران باید دوباره به شورای امنیت سازمان ملل برده شود چون از این طریق آمریکا می‌تواند تحریم‌های گذشته را دوباره برگرداند و حتی تحریم‌های جدیدی را هم به تحریم‌های قبلی اضافه کند و از این طریق ایران را به زانو درآورد و مجبور کند که تسلیم خواسته‌های آمریکا بشود.
فن هیپل: ارسال پرونده ایران به شورای امنیت ممکن است استراتژی اسرائیل و ایالات متحده آمریکا باشد اما من شک دارم که آژانس انرژی هسته‌ای بخشی از چنین توطئه‌ای باشد. آژانس انرژی هسته‌ای فقط سعی در انجام وظیفه خود دارد.
نفیو: این یک اتهام مسخره است. مسئولیت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تحقیق در مورد مواد هسته‌ای اعلام نشده است و این نهاد مقداری مواد هسته‌ای را یافته است. اکنون مسئولیت ایران این است که به سؤالات آژانس در مورد آنها پاسخ دهد. وظیفه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی این است که سؤالاتی در مورد چنین مطالبی را مطرح کند. کار ایران جواب دادن به آنها است. اگر ایران از جواب دادن به سؤالات آژانس امتناع ورزد، نشان می‌دهد با توافق‌نامه‌های آژانس مطابقت ندارد. اما، این مسئله با امتناع ایران از کمک به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای تکمیل تحقیقات خود شروع می‌شود و پایان می‌یابد.
*در مجموع، ٢٢ درصد بازرسی‌های انجام شده توسط آژانس در سراسر دنیا، در ایران انجام می‌شوند و به طور متوسط هر روز ۶ بازرس در ایران حضور دارد. با این وجود همواره ادعاهایی بر اساس ادعاهای اسرائیل علیه برنامه هسته‌ای ایران مطرح می‌شود. آیا اسرائیل که دارای بمب اتمی است اساساً صلاحیت این ادعاها را دارد؟
فینو: درست است ایران پذیرفته یکی از کشورهای عضو آژانس انرژی هسته‌ای باشد که به طور مرتب مورد بازرسی قرار می‌گیرد. این واقعیت که اسرائیل که معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) را امضاء نکرده، مشمول بازرسی نیست و در عین حال دارای سلاح‌های هسته‌ای است، حق خاصی به اسرائیل نمی‌دهد اما احساس استانداردهای مضاعف را در خاورمیانه و سراسر جهان تحریک می‌کند.
انتصار: اسرائیل به قول معروف همیشه هم خر را می‌خواهد هم خرما را. اسرائیل نه تنها کشوری است که بمب اتمی دارد و در دکترین جنگی خود برای استفاده از تسلیحات هسته‌ای نقشی قائل شده است، بلکه پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای یا ان‌پی‌تی را هم امضاء نکرده است. ولی در عمل همواره به عنوان یک طلبکار نقش بازی می‌کند که مانع از حتی بحث در مورد زرادخانه هسته‌ای خود بشود.
فن هیپل: این یک سؤال معتبر درباره مشروعیت مقاصد اسرائیل است. اما آژانس انرژی اتمی باید بتواند از هر منبعی اطلاعات دریافت کند. الان چالش این است که تعیین کنیم آیا این اطلاعات معتبر است یا خیر.
نفیو: به نظر من این مسئله هیچ ارتباطی با اسرائیل ندارد. برنامه هسته‌ای اسرائیل با سؤالی بسیار ساده نسبت به برنامه هسته‌ای ایران کاملاً بی‌ربط است: آیا برنامه هسته‌ای ایران مطابق با تعهدات خود در قبال NPT و موافقتنامه پادمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای است؟ و اگر ایران از پاسخ به سؤالات معقول آژانس برای شفاف سازی و دسترسی امتناع کند، پاسخ نه است. مسئولیت‌های ایران در این رابطه در توافق نامه پادمان ۱۹۷۴ درج شده است. خواندن دقیق این سند نشان می‌دهد که این سند چیزی در مورد اسرائیل نمی‌گوید اما در مورد مسئولیت‌های ایران حرف‌های زیادی برای گفتن دارد.
*آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نهادی نظارتی است و نه تحقیقاتی. به این معنا که قرار نیست هر ادعایی از سوی هر طرفی توسط آژانس به عنوان پرسش از ایران مطرح شود. فرض بفرمایید اسرائیل تمایل داشته باشد بر اساس اسنادی که مدعی است از ایران جاسوسی کرده پرسش‌های بی‌شماری را مطرح کند. آیا وظیفه آژانس این است که برای هر پرسش از ایران جواب بخواهد؟ (چرا که پرسشهای آژانس باید بر اساس اسناد مستحکم و نه ادعایی اسرائیل باشد که دشمن شماره یک ایران است).
فینو: همانطور که قبلاً گفته شد، مشکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اتکا به اطلاعات ارائه شده توسط کشورهای عضو آن است که این اطلاعات می‌توانند نادرست باشد یا مورد دستکاری قرار گیرد. اسرائیل به رقابت با ایران معروف شده و این تعجب آور نیست.بنابراین بهترین راه اثبات اینکه این ادعاها نادرست است، همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای و نشان دادن اینکه ایران هیچ اقدام متناقضی با تعهدات خود انجام نداده و قصد پنهان کردن آن‌را ندارد است.
انتصار: طبق آرمان‌های خود، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باید نهادی نظارتی باشد ولی سال‌ها است که مانند برخی دیگر از سازمان‌های بین‌المللی، آژانس هم از اهداف اصلی خود تا مقداری دور شده است و جنبه سیاسی آن قوی‌تر از جنبه تکنیکی آن شده است.
فن هیپل: متاسفانه به دلایل چندانی ایران نتوانسته است در مقابل یکه تازیهای غیر موجه آژانس بایستد. نتیجه این شده که امروز ایران با چنین مشکلی در مقابل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روبرو شده است.من موافقم که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باید ادعاهای اسرائیل را به طور کامل بررسی کند قبل از اقدام به آنها. نمی‌توان فرض کرد که آنها از منبعی عینی
هستند.
نفیو: این وظیفه آژانس انرژی اتمی است در مورد اطلاعاتی که دریافت می‌کند، تحقیق کند و پاسخ به سؤالات آژانس بر عهده کشورهایی است که اطلاعات در مورد آنها به آژانس ارسال می‌شود. اگر در آن کشور مشکلی وجود نداشته باشد، می‌تواند به راحتی به سؤالات جواب دهد و موضوع را خاتمه دهد. مشکل امروز ایران، مانند سال ۲۰۰۲، این است که از پاسخ دادن به این سؤالات خودداری می‌کند و سپس آژانس درباره آنچه اتفاق افتاده است بیشتر سؤال می‌پرسد. این تقصیر ایران است نه اسرائیل که نمی‌تواند به درخواست‌های حقوقی کاملاً منطقی آژانس انرژی اتمی برای دریافت اطلاعات و دسترسی به سایت‌ها پاسخ دهد.