احتیاط بهداشتی و مثبت‌اندیشی سـد راه کـرونـا

گالیا توانگر
خیال نکن اگر چند بار در روز اخبار را گوش ندهی، از دنیا بی‌خبر مانده‌ای. این روزها شبکه‌های خبری جولانگاه خبرهای منفی شده است. با هر خبر بدی که فیلمش را ببینی یا بشنوی، سیستم ایمنی خودت را ضعیف می‌کنی. در نتیجه هورمون استرس در بدنت‌ ترشح می‌شود. بهترین کار این است که پس از رعایت اصول بهداشتی و ایمنی، به خدا تکیه کنی.
مثبت‌اندیشی چیست و چگونه حاصل می‌شود؟
مثبت‌اندیشی هم مثل هر کار ذهنی دیگری یک کار تمرینی است و با تمرین مداوم و به مرور زمان حاصل می‌شود. راهکارهای ساده‌ای هم دارد:
1- هر فکری که حس بد به شما منتقل می‌کند، را از خودتان دور کنید.
 2- همیشه سعی کنید نیمه پر لیوان را ببینید.
3-  به جاهایی که از آن جا خاطره خوبی دارید، برويد و به اهداف شیرین زندگی فکر کنید.
 4- خاطرات بد را از ذهن خودتان بیرون بریزید.
5- هنگامی‌که عصبی هستید یا نگران، به چیز‌های مهم زندگیتان فکر نکنید.
6- وقتی در کاری شکست می‌خوريد، بیشتر به جای اینکه خودتان را سرزنش کنید به علت شکست، فکر کنید و آن نقطه ضعف را از بین ببرید. این کار حس خوبی به شما می‌دهد.
درس‌هایی که کرونا داد
سعید مروتی یک شهروند برایمان می‌گوید: «درس کرونا این بود که اگر حتی یک نفر بیمار شود و درمان نکند، می‌تواند کل جهان را درگیر کند. کرونا به مرزها توجهی ندارد. کرونا یاد داد سلامتی و زنده ماندن ما و عزیزانمان در گرو سلامتی غریبه‌هاست! وادارمان کرد، حواسمان به سلامتی دیگران باشد تا خودمان بیمار نشویم.»
 وی ادامه می‌دهد: «کاش همه خوبی‌ها واگیر داشت! این‌گونه حواسمان به همدیگر بود که کسی غم نداشته باشد، مبادا به ما هم سرایت کند. اگه کسی فقیر بود، همه تلاش می‌کردیم که فقر را ریشه‌کن کنیم تا مبادا خودمان بگیریم. اگر کسی محتاج بود از‌ترس سرایت به خودمان، بی‌نیازش می‌کردیم. اگر کسی تنها بود،‌ ترس تنها شدن خودمان وادارمان می‌کرد به دادش برسیم. واژه مشکلِ خودت هست، به من مربوط نیست، برای همیشه از فرهنگ لغت حذف می‌شد. کاش همه چیز واگیر داشت، شاید خوشبختی هم اپیدمی ‌می‌شد.»
مریم محبیان یک فرهنگی می‌گوید: «کرونا یا هر بیماری دیگری مادامی‌ که روحیه ما شاداب و سرزنده باشد، قوی نیست. خیلی‌ها مغلوب استرس و نگرانی می‌شوند تا خود بیماری. لطفا خبرهای بد را نشر ندهیم و تلاشمان فقط آگاهی دادن در مورد پیشگیری و درمان باشد. یک عزم همگانی برای عبور از این بحران لازم است. بیایید خودمان به فکر باشیم و فقط اخبار و اطلاعات درست را نشر دهیم.»
اطلاعات پیشگیری به فرزندانتان دهید
ورود ویروس کرونا باعث تغییرات زیادی در سبک معمول زندگی ایرانیان گردیده است، از تعطیلی مراکز آموزشی شامل مدارس، دانشگاه‌ها، همایش‌ها و.... تا کاهش روابط خانوادگی و نیز ایجاد موجی از نگرانی در خانواده‌ها و افراد. در همه جوامع تلاش می‌شود تا با استفاده از کارشناسان و متخصصان بهداشتی سطح بحران را کنترل کنند.
دکتر سیدامیر امین یزدی استاد روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد درباره اضطراب کرونا توضیح می‌دهد: «این قابل درک و معقول است تا در مورد ویروس کرونا نگران باشیم، اما وحشت‌زدگی روش مفیدی برای پاسخ به شرایط اخیر نیست. مغز ما به‌گونه‌ای طراحی شده است تا در شرایط خطر ایجاد ‌ترس نماید و این ‌ترس ما را جهت رفع خطر به فکر و تلاش وا می‌دارد، اما واکنش شدید اضطراب و وحشت عملکرد بهینه را تحت تأثیر منفی قرار می‌دهد. لذا ضرورت دارد تا آگاهانه واکنش طبیعی نگرانی را مدیریت کنیم.»
 این روانشناس در مورد اضطراب کرونا در کودکان توضیح می‌دهد: «کودکان نیاز بیشتری به حمایت دارند. برای آنها در مورد ویروس و بیماری اطلاعات مناسب بدهیم. آنها ممکن است درک و تصویری غیرواقعی و اضطراب‌انگیز از کرونا داشته باشند.  توضیح دهیم که تعطیلی مدارس، پوشیدن ماسک و رفتارهای ضدعفونی‌کننده به این دلیل است که ویروس به دیگران سرایت نکند. اطلاعات مفید مربوط به چگونگی مراقبت و پیشگیری را تهیه و به کودکان آموزش دهید مثل شست‌وشوی مرتب دست‌ها، استفاده از ماسک در مکان‌های عمومی، عدم روبوسی و دست دادن و... اگر والدین خود دارای اضطراب بالا باشند احتمال دارد تا از طریق چهره، لحن صدا و واکنش‌های کلامی ‌ناخواسته سطح اضطراب کودکان را افزایش دهند.»
 وی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «اینکه خود و خانواده را در معرض حجم انبوهی از اطلاعات منفی قرار دهیم، می‌تواند اضطراب‌زا باشد.»
وی ادامه می‌هد: «بسیاری از کانال‌ها و شبکه‌های اجتماعی با ارائه اطلاعات زیاد و غیرعلمی ‌باعث اضطراب بیشتر می‌شوند.  از منابع خبری و شبکه‌های اجتماعی معتبر وعلمی‌خبرها را دنبال کنید و کودکان را در معرض خبرهای منفی قرار ندهید. همدیگر را مضطرب نکنیم. در شرایط سخت هرچقدر افراد جامعه نسبت به یکدیگر محبت، مراقبت و حمایت داشته باشند، تحمل شرایط آسان‌تر می‌شود. داشتن فکر و نگاه مثبت که با مراقبت و پیشگیری خطری متوجه ما نیست و شرایط گذراست بسیار آرام‌بخش می‌باشد.»
مثبت‌اندیشی عامل تقویت سیستم ایمنی
بیماری نمودی از افکار و ارتعاشات منفی است. زمانی که بیمار هستید با کلام امید‌دهنده و انرژی‌بخش می‌توانید، سیستم ایمنی بدن خودتان را تقویت کنید؛ زیرا یک بدن بیمار به‌واسطه افکار منفی، استرس و غلبه نگرانی بیماری را جذب کرده است. مهم نیست به چه میزان بیماریتان وخیم است؟ سلول‌های بدن قادر است به واسطه ارتعاشات مثبت، خودش را بازسازی و ‌ترمیم کند. یک بدن ناآرام، ناامید و غمگین توانایی تولید سلول‌های سالم را ندارد. اگر به‌جای تمرکز بر بیماری خویش، مدام از کلماتی استفاده کنید که احساس خوب شما را تداوم می‌بخشد که من انسان قدرتمندی هستم. هر روز بدنم سالم‌تر می‌شود. سلامتی حق الهی من است، عشق که بزرگ‌ترین انرژی جهان هستی است را به بدن خویش اهدا می‌کنید و واکنش‌هایی در سلول‌های شما اتفاق می‌افتد که موجب ایجاد شادابی و جذب سلامتی می‌گردد.
مینا صفدریان یک مشاور برایمان توصیه دارد: «به هیچ عنوان در مورد بیماری، ویروس و هر مورد منفی نه فکر کنید، نه صحبت کنید. می‌دانید چرا؟ چون هرگونه توجه ما انرژی دارد و وقتی توجه زیاد باشد، تبدیل به ارتعاش می‌شود. وقتی به سمت هر چیزی ارتعاش بفرستی، در اصل برایش کارت دعوت فرستادی. بنابراین چه بهتر که به‌جای توجه به  بیماری، به سلامتی توجه کنیم و خود را به سلامتی دعوت کنیم.»
این مشاور ادامه می‌دهد: «در جمع‌هایی که دارند حرف از این بیماری می‌زنند، شرکت نکنید تا روی مدار منفی بیماری نروید. تنها پیشگیری و رعایت نکات بهداشتی یادتان نرود.»
وی صحبت‌هایش را با این کلام زیبا تکمیل می‌کند: «داشتن باور مثبت مثل آب دادن به یک دانه است. در ابتدا چیزی مشخص نمی‌شود، اما بعد از مدتی میوه باور مثبت‌تان را خواهید چشید. مثبت‌اندیشی اعجاز می‌کند.»
ضرورت پایین آمدن آمار مبتلایان
دکتر قدوسی روانشناس برایمان می‌گوید: «این روزها نتیجه چند پروژه مدل‌سازی برای تخمین تعداد مبتلایان و مرگ و میر ناشی از کرونا را مرور کرده‌ام. اول ببینیم چه نتایج محتملی در این مدل‌ها به دست آمده است:
- سناریو بدبینانه صحبت‌های منفی و آمار بالای مبتلایان و تلفات.
- سناریو خوش‌بینانه‌تر صحبت از دو درصد احتمال مرگ و میر کرونا
نکته این است که پارامتر «نرخ بازتولید پایه» در هفته‌های اولیه خیلی بین مدل‌ها تفاوت ندارد. تفاوت جایی است که مدل‌های خوش‌بینانه‌تر فرض می‌کنند که نرخ بازتولید پایه به مرور زمان و با گسترش بیماری پایین می‌آید و به‌جایی می‌رسد که جمعیت نهایی مبتلایان روی یک عدد مشخص هم‌گرا می‌شود، ولی چرا این پارامتر پایین می‌آید؟ چون رفتار جامعه پس از مشاهده بیماری تغییر می‌کند. معنی این حرف‌ها در واقعیت یعنی چه؟ یعنی در عین حال که می‌توان استرس اضافی  و بیهوده نداشت و امیدوار بود که شرایط بحرانی و آخرالزمانی نشود، باید حسابی نگران بود و بسیار احتیاط کرد. ولی خب، بخش ظاهرا پاراداکسیکال قضیه این است که سناریوی خوش‌بینانه و کم‌هزینه فقط وقتی اتفاق می‌افتد که همه جامعه و دولت سناریوی بدبینانه را حسابی جدی بگیرند، احتمال وقوع آن را باور کنند و تمام اقدامات احتیاطی را به‌گونه‌ای انجام بدهند که انگار وضعیت بد همین الان محقق شده است.»
وی ادامه می‌دهد: «این وضعیت ظاهرا متناقض‌نما (یعنی تا حدی آسودگی خیال در عین باور به وضعیت آخرالزمانی) به همان ذات پیش‌بینی در علوم اجتماعی بر می‌گردد. در علوم اجتماعی خیلی از پیش‌بینی‌ها منتشر می‌شود تا جلوی به وقوع پیوستن‌شان را بگیرند! آدم‌ها وقتی از نتیجه وضعیت منفعل بترسند، رفتارشان را طوری تغییر می‌دهند که آن نتیجه حاصل نشود.»