ضرورت پند گرفتن از پدیده‌های عالم (کیمیای اخلاق)

مراپندي مختصر دهيد. حضرت درجواب او نوشت هيچ چيزي نيست كه چشم تو آن را ببيند، مگر اينكه در آن پند و موعظه باشد.
سَمِعتُ موُسیَ بنَ جَعفرٍ عِندَ قَبرٍ وَ هُوَ يَقُولُ، اِنَّ شَيئاً هذا آخِرُهُ لِحَقيقٌ اَن يُزهَدَ في اَوَّلِهِ وَ اِنَّ شَيئاً هذا اَوَّلُهُ لَحَقيقٌ اَن يُخافَ مِن آخِرِه[2]
درروايت ديگري است كه حضرت امام موسي كاظم (ع) نزد قبري حاضرشدند و خطاب به قبر كردند و فرمودند: آن زندگي كه آخرش اين است، حق اين است كه از اوّل از آن دل كنده شود و به آن بي‌­رغبت باشد و آن نشئه اي كه اولش اين است، سزاوار اين است كه از آخرش ترسيده شود.
رُوِيَ عَن عَلِيٍّ اَميرِالمُومِنينَ (ع): ما اَكثَرَ العِبَرَ وَ اَقَلَّ الاِعتِبارَ[3]
در روايت علي (ع )مي فرمايند: عبرت ‌ها و پند‌ها چه بسيارند ولي پند و موعظه پذيران چقدر كم و اندك هستند!
در روايتي يكي از اصحاب حضرت موسي بن جعفر(ع)به نام يوسف بن عبدالرحمن مي­گويد: من جمله‌ای از امام شنيدم كه هرگاه يادم مي­افتد، در هرجا و هرفضايي كه باشم، آنجا و فضا برايم تنگ است، يعني بر من فشار مي ­آورد و لذّت را از من مي­ گيرد. آن جمله اين است كه فرمودند: آنگاه كه ميّت را به سوي قبر مي بريد، يك مرتبه وارد قبرش نكنيد. چرا ؟! بگذاريد آن مرده آماده شود تا بتواند جواب نكير و منكر را بدهد.
حضرت اوّل فرمودند كه تمام عالم پند دهنده است: حيوانات، نباتات، جمادات و حوادث و... همه آن‌ها پند مي دهند، درصورتي كه شخص، پند پذير باشد. پس مهم، پندپذيري و پندگرفتن است. بعد حضرت روش پندگرفتن را مي­ فرمايد: درخطاب به قبر به اين معنا كه زندگي پر ازحوادث مختلف خوشي، رنج، بيماري، سلامتي، داشتن، فقر و چه و چه و... است. اما دقّت كن كه آخرش مردن است. سزاوار است كه از اوّل به آن دل نبندي. از آن طرف، مرگ، عالم قبر و برزخ و سؤال نكير و منكر و بعد هم قيامت هولناك و... ترس از اين مسير طولاني و سخت و.... چه شده است كه با فراواني پند و موعظه در عالم، انسان، هم كور است و هم كر؟ نه مي بيند و نه مي شنود! حبّ و دلبستگي به دنيا او را كور و كر مي­ كند و گرفتار مي­ شود، والا پند فراوان است. خداوند در سوره مباركه بقره آيه 171 مي­ فرمايد: «صُمٌّ بُكمٌ عُميٌ فهُم لايَعقِلُون»
______________
[1]بحارالانوار، جلد68، صفحه324
[2]وسائل الشیعة، جلد16، صفحه 15
[3]غرر و درر آمدي، صفحه 472، روايت 10780
* پایگاه اطلاع رسانی آیت‌الله شیخ مجتبی تهرانی(ره)