نگاه جامع اسلام به زنان(زلال بصیرت)
در طول تاريخ بودهاند کساني که به مقامات قرب و کمال رسيدهاند ولي گمنام باقي ماندهاند؛ اما ناشناخته بودن آنها ضرري به قربشان نزد خداوند متعال نميزند، چرا که عناوين اجتماعي دخالتي در اين مقام ندارد؛ همانگونه که حضرت زهرا(س)، گرچه عناويني اجتماعي نظير امام، حاکم، يا قاضي را ندارند، اما طبق روايات، مقامي دارند که ساير انبياء – به جز پيامبر اسلام(ص)– به مقام ايشان نميرسند.
دو عامل رسیدن به مقام قرب الهی
مرد يا زن بودن، پير يا جوان بودن، مانع يا علت رسيدن به اين مقام محسوب نميشود و همگان ميتوانند با خودسازي به اين مقام دست يابند، به عنوان نمونه، طبق تاريخ، حضرت معصومه(س) با اينکه فقط حدود 20 سال سن داشتند، مقامي دارند که بزرگان عالم افتخار ميکنند خاک آستانشان را سرمه چشم خود کنند؛ بنابراين بايد گفت رسيدن به مقام قرب الهي، بعد از عنايات الهي و استعدادهاي ذاتي خدادادي، به عمل و اخلاص افراد بستگي دارد.گاه عملي بسيار کوتاه براي رضاي خداوند ميتواند ارزشي بيشتر از صدها سال عبادت پيدا کند؛ لذا انسان بايد اولا به دنبال شناخت تکليف و ثانيا انجام آن تنها براي رضاي الهي باشد.
باید سعي کنيم بينش جامعي نسبت به اسلام داشته باشيم، مطالعه اسلام از يک بعد و يک زاويه سبب انحراف و کجفهمي ميشود؛ لذا زن مسلمان نبايد تنها به بخشي از وظايف خود توجه کند؛ او وظايف فردي، خانوادگي و اجتماعي دارد که بايد به همه آنها توجه داشته باشد.
مهمترین جهاد در اسلام
وظايف اجتماعي تنها به وظايف اقتصادي و نظامي محدود نمي شود؛ بلکه مهمترين جهاد در دين مبين اسلام ــ که بين زن و مرد نيز مشترک است ــ جهاد علمي و فرهنگي است و ثواب کار مخلصانه براي تأمين نيازهاي فرهنگي جامعه اسلامي قطعا از ثواب انجام وظايف فردي و خانوادگي کمتر نيست.
اگر تربيت اخلاقي، ديني و سياسي بانوان توسط خود آنان صورت گيرد، مطلوبتر خواهد بود و جلوي بسياري از مفاسد در جامعه گرفته ميشود، سياستمداران بايد به گونهاي برنامهريزي کنند که اگر کاري از زنان بهتر بر ميآيد و يا مربوط به زنان است، توسط خود آنها انجام شود؛ ولي متأسفانه تصميم صحيح و تقسيم مبتني بر نياز در اين زمينه صورت نميگيرد و کمابيش کارها به صورت مختلط انجام ميشود.
تحصيل، تدريس و تحقيق در امور ديني اختصاص به مردان ندارد، در گذشته، تصور بر اين بوده که نهاد روحانيت بر عهده مردهاست و کمتر زمينه فراهم ميشد که خود بانوان در زمينه آموزش مسائل ديني به خواهران ديگر فعاليت کنند و اگر وجود اشخاصي مانند بانو امين که زني باتقوا، فهميده، فقيه و وارسته بود، بسيار نادر بود.
واجب کفائی زنان
اين فرهنگ که وظيفه زن، فقط کار در منزل است، گرچه غلط نيست، ولي ناقص است، زيرا در آن به دين نگاه جامع صورت نگرفته است؛ آري، اگر کار در منزل ارزشي بيشتر از کار بيرون از منزل يا برابر با آن، داشته باشد، کار در منزل بهتر است، اما اگر کاري بيرون از منزل واجب کفايي باشد و نياز به حضور زن باشد، بايد آن را هم انجام دهد.
حضرت زينب(س) بعد از واقعه عاشورا، تکليف مهمي را بر عهده گرفت و بخش عظيمي از برکاتي که از واقعه کربلا، نصيب مسلمانان شد، مربوط به سخنرانيهاي حضرت زينب(س) بود؛ حال اگر حضرت زينب(س) ميخواست در منزل بماند، آيا اين برکات شامل جامعه مسلمانان ميشد؟
بايد ميان تکاليف و وظايف اولويتبندي کرده، تکليف مهمتر را بر عهده گرفت، به عنوان نمونه اگر تنها جراح قلب در شهري يک خانم باشد، آيا ميتواند از معالجه مرد بيماري که در معرض خطر است، سر باز زند، آن هم به بهانه اينکه او نامحرم است؟ قطعا نمي تواند؛ زيرا تکليف مهمتري بر عهده اوست؛ از همين رو تأکيد ميشود بايد بينش و نگاه به دين، جامع باشد و نه از يک زاويه خاص.
نگاه جزئي به دين سبب کجفهمي و کجانديشي ميشود،بر اساس همين نگاه غير جامع، قبل از انقلاب، هيچ زني فکر نمي کرد که تظاهرات براي زنها، يک واجب شرعي باشد و حتي بالاتر، در بين متدينين عرف بود که نه تنها زنان، بلکه مردان هم نبايد در کار سياسي دخالت کنند، چرا که امري ناپسند و غيرديني است!
خداوند متعال به ما عنايت کرد و حضرت امام(ره) را در اين زمان برانگيخت تا زمينهاي براي بقاي اسلام شود، در حالي امام(ره) اسلام را زنده کرد که اسلام کمرنگ شده و به سمت نابودي پيش ميرفت؛ آن هم به اسم مليگرايي و سلطنت 2500 ساله و نظاير آن.
پس از دستگيري امام(ره) در 15 خرداد، در قم اولين حرکت از زنان شروع شد؛ غيرت مردها به وسيله عملکرد همسرانشان تحريک شد و به پا خاستند. اگر مشارکت زنان در اين انقلاب نبود، انقلاب به جايي نمي رسيد.
متأسفانه دوباره اين بينش کمکم در حال کمرنگ شدن و فراموشي است، دنياطلبي، تجملگرايي و توجه بيش از حد به ظواهر به جاي توجه به وظايف مهم ديني در حال پررنگ شدن است و ارزشهاي اسلامي در حال فراموش شدن. زنان از آنجا که مربي نسل آينده هستند، در اين زمينه وظيفه مهمتري نسبت به مردها دارند و بايد خود را براي تربيت نسل آينده و جامعه آماده کنند؛ اين تکليف، مانند خواندن نماز بر آنان واجب است.
هر کسي در اين زمينه بايد با توجه به شرايط و استعدادهاي خودش به انجام وظيفه بپردازد، منتظر حقيقي امام زمان(عج) کسي است که به وظيفهاش عمل کرده و دين خدا را ياري کند. براي عمل به دين نيز بايد دين و احکام آن را بشناسيم و شيوه رفتار با خانواده، آشنايان و ساير مردم را بياموزيم؛ چرا که گاه يک رفتار درست و تأثيرگذاري روي يک نفر، ارزشي معادل صدها سال عبادت دارد.
يکي از مظاهر دوري از فرهنگ اسلامي، گسترش و رونق خانه سالمندان است. در فرهنگ اسلامي، سالمندان برکت خانواده بهشمار ميروند، در حالي که سپردن سالمندان به چنين محلهايي، به معناي فراموش کردن آنها و خالي کردن شانه از زير بار مسئوليت است.
دين فقط روضه و جشن نيست، بلکه امر به معروف و نهي از منکر و ساير وظايف اجتماعي نيز جزء دين هستند، بايد شيوه انجام اين وظيفه را آموخت و نبايد امر به معروف به عنوان فخرفروشي به ديگران و خود را خوب ديدن و ديگران را بد فرض کردن، تلقي شود، بلکه مخاطبان امر به معروف و نهي از منکر بايد مهرباني و دلسوزي شما را ببينند تا سخنتان بر آنها اثر داشته باشد و تنها راه آن نيز محبت و صميميت است.
سخنرانی آيتالله مصباح يزدي(دامظله) در ديدار جمعي از بانوان گروه منتظران مهدي (عج)؛ قم ؛ 20/2/95
زلال بصیرت روزهای پنجشنبه منتشر میشود.