تقوا ؛ اصل همه مقامات

در آیات قرآن افراد انسانی بر حسب درجات، مقامات و عناوینی خاص پیدا می‌کنند. از جمله این درجات و مقامات از بالا به پائین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
1. مُخلَصون؛ 2. مُخلِصون؛ 3. مقربون؛ 4. ابرار.
از نظر قرآن همه اینها باید اصل اولی را دارا باشند که همان مقام تقوای متقین است، به طوری که تقوا ملکه یا مقوم آنان باشد. در حقیقت عنصر تقوا در همه این مقامات باید وجود داشته باشد تا بتوانند به این مقامات دست یابند. پس می‌توان گفت که هر کسی با توجه به درجات تقوای خودش است که به این مقامات دست می‌یابد. بنابراین، تقوا اصلی جامع در همه این مقامات است. از همین رو خداوند همه مقامات را به متقین نسبت می‌دهد و مثلا می‌فرماید: إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی مَقَامٍ أَمِینٍ؛ به راستی که متقین در مقام امین هستند(دخان، آیه 51)، و یا می‌فرماید: إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ؛ (قمر، آیات 54 و 55) در این آیات سخن از بهشت معنوی است. این بهشت معنوی غیراز بهشت جسمی و مادی است که در آیات دیگر قرآن از جمله آیات 52 تا 55 سوره دخان و آیه 2 سوره بقره و مانند آنها وصف شده است. کسی که عبادتش حبی باشد نه خوفی و شوقی به این درجه می‌رسد.(علل الشرایع، صدوق، ص 57؛ کافی، کلینی، ج 2، ص 84)