با خونم مینویسم/گزیدهای از شماره 27 نشریه علمی فرهنگی «خط»
از ابتدای کار پیگیر مصاحبه با ایشان بودیم اما تن رنجورشان مانع این اتفاق میشد. همرزم جانباز آقا مجتبی دوستیاش با ایشان را از همان دهه شصت و در ایام نوجوانی ابتدا در مدرسه علوی و بعد از آن هم در جبهه و در گردان حبیب بن مظاهر لشکر ۲۷ آغاز کرده است. دوستیای که تا به هم امروز ادامه دارد. حجتالاسلام والمسلمین محمدمهدی حقانی تولیت مدرسه علمیه آل یاسین و گردآورنده مجموعه ۱۵ جلدی منشور حوزه و روحانیت است که در گفتوگو با «خط» بخشی از خاطرات خود از رهبر انقلاب را بازگو کردهاند.
***
بابت معرفی شخصیت رهبر معظم انقلاب خدمت شما هستیم، ابتدائاً اگر نکتهای دارید بفرمایید تا بعد سؤالات را خدمتتان عرض کنیم.
اولین نکتهای که میخواهم عرض بکنم، راجع به نگرانی است که عدهای از دوستان در عراق نسبت به بعد از آیتالله سیستانی داشتند. اینکه بعد از ایشان چه اتفاقی میافتد، و این را با شهید سیدحسن نصرالله در میان گذاشته بودند. سید هم به ایران میآیند و این مسئله را درکنار مسائل دیگر با آقا مطرح میکنند. آقا میفرمایند: حضرت ولیعصر وظایفی بهعهده دارند و این جزو وظایف حضرت است، نگران نباشید!
راجع به حاج آقا مجتبی هم هیچکس هیچ اقدام و تلاشی برای رهبری ایشان نمیکرد. خود ایشان هم مطلقاً اجازه این کار را نمیدادند و علیرغم دیدارها و جلسات زیادی که داشتند از دیدارهایی که امکان داشت در آنها شائبه این مسئله بهوجود بیاید به صورت جدی پرهیز میکردند؛ از جمله دیدار با نمایندگان مجلس خبرگان رهبری. خودشان میگفتند بیایید من با خونم مینویسم به دنبال این مسئله نیستم که بعضیها طرح میکنند. در این شرایط و باتوجه به اینکه پیش از این اتفاقات نام ایشان در خودِ خبرگان هم مطرح نشده بود، به نظر میرسد جز اینکه عنایتی از سوی حضرت(ع) شده باشد و عباء را خود حضرت(ع) روی دوش ایشان انداخته باشند، امر دیگری دخیل نباشد. مهمترین مسئله و عمده در رابطه با ایشان این است و الا از این سو، سابقهای برای این مسئله و برنامهریزی برای آن، وجود نداشته است.
با توجه به شناخت طولانیمدتی که از آقا مجتبی دارید و توانستهاید در موقعیتهای مختلف محضر ایشان را درک کنید، توصیف خودتان را از شخصیت ایشان بفرمایید.
این ماجرا در خاطرات آقا هست که رهبر شهید یک فرزندشان را وقتی کوچک بوده از دست میدهند، از این اتفاق ناراحت بودند که در خواب به ایشان میگویند که به جای این فرزند پسری به تو میدهیم که مثل خودت است. از لحاظ علمی، یک قلمِ عمده استعداد ایشان است. هوش سرشاری دارند. دوستانی که از جوانی با ایشان مباحثه داشتهاند به این مسئله اذعان دارند. آیتالله عندلیبی هم که از لحاظ علمی بسیار برجسته هستند، روی همین نقطه دست گذاشتند و فرمودند که ایشان هوش سرشاری دارند.
مطالعاتشان از نوجوانی مثل پدرشان در زمینههای مختلف از جمله تاریخ خیلی وسیع بود. همچنین ایشان زود وارد حوزه شدند؛ وقتی هنوز دبیرستان را تمام نکرده بودند. هوش سرشار، ورود زودهنگام به حوزه و زمان طولانی تدریس و تدرّس (۴۰ سال)، باعث شده به لحاظ علمی رشد زیادی داشته باشند.
یک نکته در زندگی ایشان که البته همه آن را میدانند اما شاید از جزئیاتش بیاطلاع باشند این است که ایشان در ناز و نعمت بزرگ نشدهاند و از ابتدا در سختی بودهاند که من بخشی از آن را توضیح میدهم. قبل از انقلاب پدرشان در زندان یا تبعید بودند. زندگی انقلابیون هم فقیرانه و در سختی بود. بعد از انقلاب هم که اوایل انقلاب سختیهای خودش را داشت. در جنگ هم که حاضر بودند.
میدانید در کدام عملیاتها؟
عملیات کربلای1 که برای آزادسازی مهران بود در گردان «حبیب». عملیات کربلای۴، کربلای۵ و تکمیلی کربلای۵ تقریباً یک سال در گردان حبیب به عنوان یک رزمنده عادی حضور داشتند. ایشان در دسته ادوات بودند. حاج حسن محققی هم فرمانده گردان حبیب بود که در جنگ دوازدهروزه شهید شد.
در عملیات تکمیلی کربلای۵ در طرف دشمن سنگرهای نونی شکلی بود که این سنگرها حالت دژ را داشتند. اینها به صورتی بودند که ماشین از روی آنها رد میشد و وسط این دژ یک کانال بود. خاکریز و میدان مین هم بود. این دژها قابل فتح نبودند؛ چرا که اگر از وسط میرفتند میدان مین بود و اگر از روی دژ میرفتند تپههایی بود که بعثیها با تیربار میزدند و کسی نمیتوانست رد بشود و اگر داخل کانال میرفتند، داخل آن نارنجک میانداختند. در آن عملیات نوزده گردان ما عملیات انجام داده بودند و نتوانسته بودند آن دژ را بشکنند. گردان حبیب گردان بیستم بود که حاج آقا مجتبی هم در آن گردان بودند.
عملیات شد و در یک شب ۱۸۳ شهید دادیم. تعداد بسیار زیادی هم مجروح داشتیم و شاید در مجموع سی نفر تا صبح سالم ماندند. این را برای این عرض کردم که بگویم ایشان در یک محیط پر ناز و نعمت بزرگ نشدهاند و در جنگ حاضر بودند و جانشان کف دستشان بوده است. نوع دیگری از این سختیها برمیگردد به دوران ریاستجمهوری آقا. رهبر شهید وقتی رئیسجمهور شدند مورد اعتماد امام بودند، اما سه جریان سیاسی در آن زمان علیه ایشان تبلیغ میکردند. آقا مطلقاً جواب نمیدادند و سکوت میکردند و این یک غربتی برای ایشان بود. در حالی که رئیسجمهور بودند، چنین غربتی را تحمل میکردند. فرزندان ایشان هم این شرایط را تجربه و تحمل میکردند. خیلیها وقتی آقا رهبر شدند تازه قدرشان را شناختند و این به خاطر آن اتهاماتی بود که در دوران ریاستجمهوری به ایشان زده میشد و مانع شناختشان در آن زمان بود.
در زندگی شخصی، رهبر شهید بسیار زاهد بودند و همسر ایشان هم که انشاءالله خداوند به ایشان سلامتی بدهد، اگر زهدشان از آقا بیشتر نبود، به اندازه آقا زاهد بودند. در این مسئله آقا مجتبی هم برجسته هستند. ایشان حتی پول چای را با دفتر حساب میکردند. یکی از دوستانی که اخیراً در همین دفتری که الان دیگر نیست و از بین رفته خدمت حاج آقا مصطفی رسیده بود، نقل میکرد که حاج آقا مصطفی مطالبی میگفتند و من میخواستم این مطالب را بنویسم. روی میز کاغذهای خیلی کوچکی بود، پرسیدم میتوانم از اینها استفاده کنم؟ گفتند آنها را نمیدانم و یک کاغذی از جیبشان درآوردند و فرمودند: این حلال و طیب و طاهر است.
در واقع فضای این خانواده فضای تربیتی است. فرض بفرمایید شما میخواهید جوانی را تربیت کنید و ده صفت را در او به وجود بیاورید. یک بار تکتک به هر کدام از این ویژگیها میپردازید و یک وقت این جوان را به اعتکاف میبرید یا در حسینیهای فعالش میکنید، با این کار گاهی صد صفت در او ایجاد میشود و این ثمره فضا است.
درباره روحیه و فضای معنوی ایشان نکتهای مد نظرتان هست که بفرمایید؟
ایشان به شدت اهل عبادت هستند. یکی از کارهایی که رویه ایشان است این است که ختم قرآنشان را در نمازهای نافله انجام میدهند. ایشان یک وقت فرمودند که من و حاج آقا مصطفی هر آدم معنوی که سراغ داشتیم و دیگران گفتند رفته و دیدهایم. البته بعداً گفتند که برای ما روشن شد که هیچکس در همین معنویت مثل آقا نمیشود!
به حاج آقا مجتبی میگفتم که من دوست دارم آقا را زیاد زیارت کنم. ایشان فرمودند که من خودم هم همینطور هستم، به خانه آقا میروم و چهره ایشان را تماشا میکنم و [ از چهره آقا] تغذیه معنوی میکنم.
خدمت آیتالله بهجت میرفتند و میگفتند که من هرچه ایشان میفرمودند روی کاغذ مینوشتم و برای حضرت آقا نقل میکردم. همچنین خیلی بدون سروصدا خدمت به محرومین انجام میدادند و همچنان مؤسسهای برای این کار دارند. اما از این مؤسسه مهمتر، روحیه ایشان نسبت به محرومین است که در این روحیه مثل حضرت آقا هستند. به همین مناسبت خاطرهای از آقا برای شما نقل میکنم. آقا در سفرشان به قم، در سال ۸۹ دیدارهای چهرهبهچهره با مردم داشتند. از میان مراجعین فردی بود که اظهار کرده بود مشکلات اقتصادی دارد. رهبری در آن دیدار یادشان میرود که از آن فرد شماره یا نشانهای بگیرند. یکی از اعضای دفتر که در محضر رهبر شهید بودند میگفت که آقا آن شب به خاطر این اتفاق تا صبح خوابشان نبرد و در نهایت به جمکران پناه بردند. این روحیه در حاج آقا مجتبی هم هست. ثمره این روحیه این است که تمام توان کشور به سمت محرومین میرود.
گفته میشود آقا مجتبی دستیار آقا بودند، آقا چه کارهایی را به ایشان سپرده بودند؟
آقا در کارهایی به ایشان مأموریت میدادند. مثلاً یک وقتی آقا به ایشان گفته بودند که در مورد «فرهنگ در جامعه» کاری انجام بدهند و ایشان دو سال کار کردند و نتیجه را به آقا ارائه دادند و آقا از آن استفاده میکردند. از این کارهای بیسروصدا زیاد به ایشان میسپردند
در حوزه کارهای جبهه مقاومت چطور؟
در جبهه مقاومت حضور و ارتباط داشتند. زمانی که سیدحسن نصرالله و حاج قاسم به ایران میآمدند با حاج آقا مجتبی جلسات مستمر داشتند. یک وقت میگفتند که اگر آقا اجازه میدادند میخواستم به یمن بروم. واقعاً میخواستند بروند. و این نشان میدهد که شأنی برای خودشان قائل نبودند. آقا مجتبی واقعاً خودساختهاند. در زمینه تقوا و معنویت بینظیر هستند. بیجهت نیست که حضرت از میان افراد عباء را روی دوش ایشان انداختهاند. مراعاتهای دهه شصتی دارند؛ وقتی پول چای بیت را حساب میکنند و میدهند دیگر مابقیاش را خودتان حساب کنید و این در حالی است که به عمد تصمیم گرفتهاند زندگی خود را طلبگی و با محدودیتهای مالی که در این زندگی وجود دارد، اداره کنند.
زندگی شخصی خیلی مهم است. کسانی که جلوی آمریکا وا میدهند، کارشان از همین جا شروع میشود؛ در مسائل مالی رعایت نمیکنند و نتیجهاش این میشود که آن شجاعت، ذکاوت و ایمان لازم را ندارند. در مورد شاخصهایی که رهبری شهید به خبرگان تذکر داده بودند یکی مسائل مالی بود و دیگری مسئله شجاعت؛ اینها در مسئله رهبری سرنوشتساز است.
در پایان اگر نکتهای دارید بفرمایید.
مسئله انقلاب اسلامی احتیاج دارد که خط امام با قدرت و صلابت ادامه پیدا کند. و این مهمترین شاخص در رابطه با رهبری است؛ اینکه رهبر امتداد دهنده راه امام و آقا باشد. حاج آقا مجتبی در مبانی فکری، دانش، معنویت و زندگی شخصی به گونهای هستند که نشان میدهد خط امام و رهبری با قدرت و صلابت ادامه پیدا خواهد کرد.