خشم طبیعت علیه بشریت / «سوپر ال نینو» امسال چه می‌کند؟
سرویس خارجی-
دانشمندان هشدار می‌دهند «سوپر ال‌نینو»ی امسال می‌تواند 450 هزار نفر در اقصی نقاط جهان را به کام مرگ بکشاند.
تغییرات اقلیمی اکنون به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش‌روی بشر تبدیل شده است. براساس تفکر رئالیست، کشورها در نظام بین‌الملل اولویت اصلی را به منافع ملی خود می‌دهند. این بدان معناست که مسائل جهانی از جمله تغییرات اقلیمی در اولویت نخست کشورها قرار ندارد. در حالی که پیمان آب و هوائی پاریس تا حدودی موفق به همراهی کشورهای جهان در این زمینه شده بود، ترامپ در دوره نخست سکانداری کاخ سفید طی فرمانی اجرائی به راحتی از آن خارج شد تا نشان دهد توافقات جهانی می‌تواند به راحتی از سوی کشورهای غربی زیر پا گذاشته شود. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که، تبعات تغییرات اقلیمی دامن همه کشورهای جهان را خواهد گرفت و هیچ کشوری از آن مصون نخواهد بود.
سوپر ال‌نینو؛ خشم طبیعت علیه بشریت
یکی از نمودهای اصلی تغییرات اقلیمی را می‌توان در پدیده‌ای به نام ال‌نینو مشاهده کرد. ال‌نینو پدیده‌ای است که در آن بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام تا حداقل نیم درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین دما گرم می‌شود. این پدیده هر چند سال یک بار رخ می‌دهد و بخشی از چرخه طبیعی اقلیم است که میان یک فاز گرم (ال‌نینو) و یک فاز سرد (معروف به لانینا) در تناوب است. در طول ال‌نینو، آب گرم‌تر اقیانوس می‌تواند تغییرات عمده‌ای در الگوهای آب‌وهوایی جهانی ایجاد کند. دانشمندان و هواشناسان ال‌نینو را زمانی در رده «سوپر» طبقه‌بندی می‌کنند که دمای سطح اقیانوس برای چند ماه به ۲ درجه سانتیگراد یا بیشتر برسد. ال‌نینوی امسال طی ماه گذشته میلادی به ۲.۷ درجه رسید و برخی پیش‌بینی‌ها می‌گویند ممکن است هنگام اوج خود، در میان ماه نوامبر و دسامبر (آذرماه) تا ۴ درجه افزایش یابد.
کارشناسان می‌گویند کشورهای جهان سوم بیشترین آسیب را از سوپر ال‌نینوی امسال خواهند دید که اوج فعالیت آن از ماه ژوئن تا فوریه (خرداد تا بهمن ماه) جهان را به شدت تحت تاثیر قرار خواهد داد. آزمایشگاه تاثیرات اقلیمی (Climate Impact Lab)، یک گروه پژوهشی فعال در حوزه اقلیم می‌گوید گرمای بی‌سابقه جهانی ناشی از «سوپر ال‌نینو» قدرتمند امسال می‌تواند تا اوایل سال آینده میلادی نزدیک به نیم میلیون مرگ‌ومیر مازاد در جهان ایجاد کند.
چرا باید نگران بود؟
گزارش آزمایشگاه تاثیرات اقلیمی نشان داده است که ممکن است تا ۴۵۱ هزار مرگ بیشتر مرتبط با گرما، میان ژوئن (خرداد) امسال و پایان فوریه ۲۰۲۷(بهمن ماه)، بر اثر ال‌نینو رخ دهد. محققان می‌گویند این مطالعه پس از بررسی رابطه میان دما و مرگ‌ومیر مازاد در بیش از 24 هزار منطقه در جهان، با در نظر گرفتن اقلیم محلی و آسیب‌پذیری آنها حاصل شده است.
آنها این یافته‌ها را با پیش‌بینی‌های دما ترکیب کردند تا مرگ‌ومیر مازادی را که ممکن است در نتیجه گرمای ناشی از ال‌نینو، در مقایسه با میانگین ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۵، رخ دهد برآورد کنند. پژوهشگران ال‌نینوی امسال را نمونه‌ای از آنچه در آینده رخ خواهد داد می‌دانند. کارشناسان می‌گویند پدیده ال نینوی امسال طی چند دهه آینده به وضعیت عادی تبدیل خواهد شد. در اصل، بزرگ‌ترین نگرانی فعلی این است که سوپر ال نینوی امسال باعث جاری شدن سیل‌های مهیب در بخشی از جهان، و خشکسالی و گرمای بی‌سابقه در جای دیگر خواهد شد. از این رو، توجه به مناطقی که تحت تاثیر این مسئله قرار می‌گیرند ضروری است زیرا امنیت غذایی در کشورهای جهان سوم به شدت تحت تاثیر ال‌نینوی جاری قرار خواهد گرفت.
باید انتظار چه چیز را داشته باشیم؟
کارشناسان می‌گویند با وجود قدرت بی‌سابقه سوپر ال نینوی امسال، هنوز روشن نیست که این پدیده چه اثراتی بر آب‌وهوای جهان خواهد داشت. آدام اسکایف، رئیس پیش‌بینی بلندمدت در اداره هواشناسی انگلیس می‌گوید: دانشمندان هنوز در حال ارزیابی این مسئله هستند که ال نینوی امسال چه عواقب و تبعات مهیبی خواهد داشت. با این وجود، همین حالا نیز اثرات این پدیده در سراسر جهان قابل مشاهده است.
اداره هواشناسی جهانی در بیانیه‌ای اعلام کرده: شواهد تاریخی نشان می‌دهد ال‌نینو می‌تواند الگوهای بارش جهانی را به‌طور قابل توجهی تغییر دهد. مناطقی که اغلب در این دوره بارش کمتری تجربه می‌کنند شامل بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی، غرب اقیانوس آرام و مناطقی است که تحت تاثیر باران‌های موسمی تابستانی هند قرار دارند. مناطق دیگر، از جمله جنوب آفریقا، ممکن است با خطر بیشتر خشکسالی روبه‌رو شوند.
ال‌نینو همچنین فعالیت طوفان‌های حاره‌ای در اقیانوس اطلس را کاهش می‌دهد. اختلال در بارش می‌تواند پیامدهای شدیدی برای عرضه جهانی غذا داشته باشد، زیرا کشاورزی آسیب می‌بیند و فصل‌های طبیعی کشت و برداشت محصولات غذایی تغییر می‌کند.
چرا ال‌نینو می‌تواند باعث این سطح از مرگ‌ومیر مازاد شود؟
کارشناسان می‌گویند کار اصلی ال‌نینو این است که صرفا حجم زیادی گرما را به جو تخلیه می‌کند و این گرما و دمای بالا است که بارش‌های شدید و رخدادهای آب‌وهوایی را تشدید می‌کند. سوپر ال‌نینو نه تنها شمار این رخدادها را افزایش می‌دهد، بلکه شدت و وخامت آنها را نیز تقویت می‌کند. یعنی انتظار عمومی این است که در چند ماه آینده شاهد رخدادهای آب‌وهوایی شدید بیشتری در سراسر جهان خواهیم بود که این امر به معنای جان باختن بیشتر مردم به دلیل گرمای بیش از اندازه و یا سیل خواهد بود. در این میان، تغییرات اقلیمی بر شدت ال نینو افزوده است. کارشناسان می‌گویند تغییر اقلیم تاثیر ال‌نینو را در سراسر جهان بدتر کرده است. برای مثال، ال‌نینو احتمالا در ماه‌های پیش رو دمای جهانی بالاتر و اثرات آب‌وهوایی شدید به همراه می‌آورد و تغییر اقلیم این اثرات را بیش از پیش تشدید می‌کند زیرا انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از انتشار سوخت‌های فسیلی همچنان در حال بالا بردن دمای جهان است.
کدام کشورها بیشترین آسیب را خواهند دید و چرا؟
آزمایشگاه تاثیرات اقلیمی(Climate Impact Lab ) هشدار می‌دهد کشورهای در حال توسعه سنگین‌ترین بار گرمای بیش‌ازحد را تحمل خواهند کرد. در این میان، کشوری که احتمالا بیشترین مرگ‌ومیر مازاد مرتبط با گرما را تجربه می‌کند نیجریه با بیش از 31 هزار مورد مرگ و میر خواهد بود. پس از آن اندونزی با ۱۹۳۰۰ و سودان با ۱۷۶۰۰ مورد قرار دارند. گرما در منطقه ساحل آفریقا، از جمله نیجر و چاد و نیز نیجریه و سودان، احتمالاً ۶۶۸۰۰ مرگ اضافی ایجاد می‌کند. پژوهشگران همچنین پیش‌بینی می‌کنند فیلیپین، ویتنام، تایلند و کامبوج در مجموع ۱۹۴۰۰ مرگ اضافی را تجربه کنند. اگر ال‌نینو تا سال آینده ادامه یابد، شمار مرگ‌ومیر مازاد می‌تواند بالاتر برود؛ مناطق کلیدی نیم‌کره شمالی، از جمله هند و پاکستان، به‌ویژه در ماه‌های تابستان‌شان آسیب‌پذیر خواهند بود.
برآورد شده است بیش از 49 میلیون نفر در جهان شامل
16 میلیون نفر در آمریکای لاتین، 6 میلیون نفر در غرب و مرکز آفریقا، 18 میلیون نفر در شرق و جنوب آفریقا، و بیش از 8 میلیون نفر در آسیا و منطقه اقیانوسیه تحت کمبود شدید غذایی به دلیل مشکلات مرتبط با سوپر ال نینوی امسال قرار بگیرند.
ایران و سوپر ال نینوی امسال
گرچه بسیاری از مناطق جهان شاهد گرمای بی‌سابقه و مشکلات مرتبط با خشکسالی طی ال نینوی امسال قرار خواهند گرفت، اما برآوردهای بین‌المللی نشان می‌دهد الگوهای بارش در ایران و افغانستان طی سوپر ال نینوی جاری بسیار مناسب خواهد بود. گرچه پدیده جاری می‌تواند منجر به بارش‌های سهمگین و وقوع سیلاب‌های گسترده نیز باشد که به محصولات کشاورزی آسیب وارد کند.
برآوردها نشان می‌دهد رشته کوه‌های زاگرس و البرز، مناطق جنوبی کشور از خوزستان تا هرمزگان، و تمامی مناطق غربی، مناطق شرقی شامل خراسان شمالی و بخش‌هایی از خراسان رضوی، و به طور کمتر مناطقی در سیستان و بلوچستان شاهد بازدهی بهتر محصولات کشاورزی به دلیل بارش‌های مناسب‌تر خواهد بود. گرچه هنوز نمی‌توان پیش‌بینی کرد آیا این بارش‌ها به سیل‌های گسترده تبدیل خواهد شد یا نه؟