جنگ با ایران، یک فاجعه استراتژیک و شکست تمامعیار برای آمریکاست
«ایران یک شکست سنگین دیگر به آمریکا تحمیل و آمریکا را وادار کرده پس از ۲۳ سال، نیروهایش را از عراق خارج کند. جمهوری اسلامی در صحنه جهانی آمریکا را تحقیر میکند.»
این ارزیابی را دیوید پین، افسر سابق ستاد فرماندهی ارتش آمریکا در حالی عنوان کرد که «فرانسوا آیزبورگ» مشاور ویژه بنیاد تحقیقات استراتژیک فرانسه گفته است: جنگ با ایران، یک فاجعه استراتژیک تراز اول و شکست تمامعیار برای ایالاتمتحده است؛ آمریکا برای انحراف انظار عمومی از افتضاح اوکراین و با تصور اینکه مثل ونزوئلا به راحتی پیروز میشود، چشمبسته وارد جنگ با ایران شد، کشوری که برخلاف تصور آنها، سرشار از مهندسان و متخصصان است.
هدفگیری سه نفتکش در تنگه
و برداشت اجباری از ذخائر راهبردی آمریکا
دونالد ترامپ در پاسخ به این سؤال یک خبرنگار که «شما گفتید ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد. چرا کرهشمالی میتواند سلاح هستهای داشته باشد؟»، اظهار کرد: چون تو یک رئیسجمهور متفاوت داری. کیم جونگ اون. او دوست من است. او ترامپ را دوست دارد. من او را دوست دارم. تا زمانی که من هستم، او خوب خواهد بود. میدانی چرا؟ چون به من احترام
میگذارد.
ترامپ همچنین برای چند دهمینبار مدعی شد: تنگه هرمز کاملاً باز است و طی یکیدو روز گذشته، حجم نفت خارجشده از تنگه هرمز از هر مقطع دیگری در تاریخ بیشتر بوده است.
با وجود این ادعا، آمریکا اعلام کرد ۴۰ میلیون بشکه نفت خام دیگر از ذخایر راهبردیاش را آزاد میکند.
دولت آمریکا اعلام کرد که در تلاش برای کنترل افزایش شدید قیمت سوخت، پیشنهاد کرده است تا
۴۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی نفت ایالات متحده به شرکتهای انرژی واگذار شود.
قیمت سوخت در پی گسترش جنگ با ایران و جنگ روسیه در اوکراین بهشدت افزایش یافته است.
موجودی ذخایر راهبردی نفت آمریکا با کاهش حدود ۱۳۰ میلیون بشکهای از اوایل آوریل (نیمه فروردینماه)، به حدود ۲۸۴ میلیون بشکه رسیده است. به بیان دیگر آمریکا ظرف شش ماه ۱۳۰ میلیون بشکه از ذخائر اضطراری برداشت کرده اما اینبار مجبور شده در یک قلم دستور برداشت ۴۰ میلیون بشکه را صادر کند.
اگر تنگه باز است...
آمریکا از یک طرف ادعا میکند تنگه هرمز باز است و روزانه 13 میلیون بلشکه نفت از آنجا خارج میشود. از طرف دیگر ۴۰ میلیون بشکه از کف ذخایر استراتژیکش را میخواهد آزاد کند! اگر تنگه باز است چرا ذخایر را آزاد میکنند و این ذخائر را به نقطه خطر (آخرین حد امکان برداشت) نزدیکتر میکنند؟!
سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران دیروز گفت: ممکن است آمریکا هر بار ۴۰۰ تا ۵۰۰ بشکه نفت رد کند اما تنگه باز نیست. اگر تنگه باز میبود الان قیمت نفت باید به قیمت قبل از جنگ میرسید. اگر تنگه باز بود باید آمریکا میتوانست ذخایر نفت خودش را جبران کند اما نتوانست.
گفتنی است روز گذشته، سه فروند کشتی شامل دو تانکر نفتکش و یک کشتی حامل گاز الانجی در تنگه هرمز هدف قرار گرفتند. مرکز عملیات تجارت دریایی انگلیس از اصابت پرتابههای ناشناس به سه کشتی در تنگه هرمز خبر داد.
فشار به بازار آمریکا: بسنت باید اخراج شود
در همین حال، فایننشالتایمز در تحلیلی نوشت: بازده اوراق قرضه ۳۰ساله خزانهداری آمریکا به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۲ رسید؛ موضوعی که با واکنش انتقادآمیز کاربران خارجی نسبت به وزیر خزانهداری آمریکا همراه شد. فعالان فضای مجازی اسکات بسنت را فردی احمق و ناکارآمد در حوزه اقتصاد توصیف کرده و خواستار اخراج وی شدند.
گفته میشود میزان همبستگی نفت با بازدهی اوراق قرضه به روایتی بیشترین میزان در کل تاریخ و به روایتی بیشترین میزان از سه دهه گذشته پس از جنگ عراق است و همه اینها به واسطه اختلال در هرمز به دست آمده است.
هر تکان ایران یا انصارالله، فضای بازارهای مالی جهان را تکان میدهد. فدرالرزرو در آستانه تصمیمات مهمی در ماه اکتبر است. ذخایر جهانی نفت در آستانه سطح «استرس عملیاتی» است.
تا ناامنی هست، بازار نفت عادی نمیشود
شبکه الجزیره گزارش داد: همزمان با ادعای افزایش ترافیک دریایی در تنگه هرمز، تحلیلگران معتقدند ناامنی و هزینههای بالای بیمه همچنان مانع بازگشت به شرایط عادی است.
در همین زمینه، فایننشالتایمز نوشت: صادرات نفت خاورمیانه، با وجود ادامه حملات به کشتیها در تنگه هرمز، به بیش از ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است. افزایش استفاده از انتقال رفتوبرگشتی نفت از هرمز و مسیرهای جایگزین، از عوامل اصلی این رشد است. با این حال، افزایش صادرات هنوز قیمت نفت را مهار نکرده و بهای برنت به بیش از ۱۰۰ دلار رسیده است. خطرهای امنیتی نیز هزینه حملونقل را افزایش داده و نرخ اجاره ابرنفتکشها برای عبور از هرمز به رکورد روزانه ۱.۲ میلیون دلار رسیده است.
تنگه هرمز: بدترین بحران تاریخ بازارهای انرژی
کارشناس خبرگزاری بلومبرگ میگوید: تنگه هرمز، ریسک آخرالزمانی بازار نفت است
فرانک مانکام استراتژیست و تحلیلگر باسابقه بازارهای نفتی گفت: واشنگتن، معاملهگران بازار نفت برنت را با سیاستهای کلامی از پذیرش ریسک میترساند و پولهای سفتهبازانه را از بازار خارج میکند تا قیمت نفت را کنترل کند؛ اما این اقدام در بازار فرآوردههای نفتی جواب نمیدهد.
در بازار فرآوردههای نفتی، پولهای سفتهبازانه یا اصطلاحاً «پول توریستی» چندان وجود ندارند. بنابراین میبینید که بازار فرآوردهها واقعاً منفجر شده و جهش شدیدی کرده تا تنگنای واقعی بازار را نشان دهد. واضح است که این «بدترین بحران تاریخ بازارهای انرژی» است. من تقریباً تمام دوران حرفهایام را در این بازار بودهام و اولین چیزی که وقتی وارد این حوزه میشوید یاد میگیرید این است که «ریسک آخرالزمانی بازار، تنگه هرمز است».
امروز دقیقاً در همان شرایط قرار داریم. نفت برنت زیر ۱۰۰ دلار معامله میشود، اما این قیمت منعکسکننده بحرانی نیست که در بازار میبینیم؛ بازار فرآوردههای نفتی است که این بحران را منعکس میکند. برای مثال گازوئیل الان در بالاترین سطح تاریخی خود معامله میشود.
مُهملباف، یاوهگو و... دیگر هیچ!
سناتور مارک کلی (کاپیتان بازنشسته نیروی دریایی آمریکا) با اعتراض به بیتدبیری دولت ترامپ گفت: حتی یک آدم عاقل در کاخسفید نیست که مانع مهملبافیها و یاوهگوییهای هرروزه ترامپ شود. اطراف او هیچکس نیست که وقتی مهمل میبافد به او بگوید داری چرند میگویی؛ و این مشکل است. رهبران خوب آدمهایی دور خود میگذارند که وقتی فکری را بد میدانند، صریح به آنها بگویند. از رئیسجمهور همین را میخواهی: آدمهای باهوش دور خودش بچیند و به حرفشان گوش بدهد. دونالد ترامپ دقیقاً خلاف این است. خیال میکند در همهچیز از همه باهوشتر است؛ و بههمین خاطر این کشور فقیرتر و ناامنتر شده است.
بحران بدتر سوخت و انرژی در راه است
جف کِری، اقتصاددان و تحلیلگر شناختهشده بازارهای کالا و انرژی درباره بحران شدیدتر در ماههای پیش رو هشدار داد و گفت: بحران انرژی تازه شروع شده و کمبود جهانی سوخت آنها در آستانه زمستان در راه است. اروپا هنوز نتوانسته ذخایر گاز خود را برای زمستان پر کند و همین موضوع میتواند از ماه نوامبر به بعد بازار انرژی را با شوک جدیدی روبهرو کند.
ما شاهد رکوردشکنی قیمت گازوئیل هستیم و ما در سطح جهانی با کمبودهای بسیار شدید مواجه خواهیم شد و حالا هم آمریکاییها که آغازگر همه این اتفاقات بودند، میگویند که صادرات گازوئیل به بقیه جهان را ممنوع خواهند کرد.
بحران انرژی نهتنها پایان نیافته، بلکه احتمالاً در ماههای آینده وارد مرحله سختتری خواهد شد.
از طرف دیگر، روزنامه گاردین نوشت: تئو فرانکن وزیر دفاع بلژیک درباره در پیش بودن «زمستان سیاه» در اروپا هشدار داد و گفت که در ماههای پیشرو، شاهد افزایش تهدیدهای ترکیبی خواهیم بود.
ترامپ اگر پیروز شده، چرا به جنگ ادامه دهد؟
دیوید پین، افسر سابق ستاد فرماندهی ارتش آمریکامی گوید: رئیسجمهور ترامپ مدام ادعا میکند که آمریکا توانمندی هستهای ایران را نابود کرده و اسرائیل را از خطر هدف قرار گرفتن با سلاح هستهای نجات داده است. خب، اگر او مدعی است که مأموریت در ژوئن ۲۰۲۵، یا نهایتاً مارس ۲۰۲۶، به انجام رسیده، چرا اصرار دارد به جنگ بیپایان و نسنجیده خود علیه ایران ادامه دهد؟
واقعا هیچ توجیه قابل دفاعی از منظر امنیت ملی برای ادامه دادن این جنگِ غیرقابل پیروزی و شکست راهبردی تحقیرآمیز آمریکا وجود ندارد؛ همانطور که از ابتدا هم هیچ دلیل منطقی برای آغاز آن وجود نداشت. نکته خندهدار اینجاست که ترامپ میتواند فردا اعلام پیروزی کند، تمام نیروهای نظامی آمریکا را از خاورمیانه خارج کند و پیش از انتخابات سوم نوامبر، در واشنگتندیسی برای همه قهرمانان نظامی جنگ ایران مراسم رژه و استقبال برگزار کند؛ و ۸۰ درصد از هواداران وفادار ماگا هم ادعای او مبنی بر پیروزی در جنگ را باور خواهند کرد. او حتی میتواند ادعا کند که این بازتنظیم راهبردیِ حضور نظامی آمریکا از همان ابتدا در چارچوب راهبرد دفاع ملی برجسته او برنامهریزی شده بود؛ همانطور که ژنرال مایکل فلین، مشاور پیشین امنیت ملی او، از ترامپ خواسته چنین اقدامی انجام دهد.
ادامه حماقت
یعنی از دست دادن کرسیهای کنگره
پین میافزاید: اگر ترامپ محاصره دریایی را متوقف کند و تمام نیروهای نظامی آمریکا را از منطقه خلیجفارس تا فاصله حداقل ۴۰۰ کیلومتری از ایران عقب بکشد، ایران بدون نیاز به هیچ توافقی تنگه هرمز را دوباره باز خواهد کرد. آنوقت قیمت بنزین کاهش خواهد یافت و نامزدهای جمهوریخواه کنگره میتوانند روی پایان دادن به جنگ ایران، جنگی که خودشان ادعا میکنند اصلاً جنگ نبوده و بازگشایی تنگه هرمز، که پیش از آغاز این جنگ احمقانه توسط ترامپ باز بود، تبلیغات انتخاباتی کنند. حتی ممکن است شانس مقابله با از دست رفتن کرسیهای جمهوریخواهان در سنا در ایالتهای قرمز مانند آیووا، کانزاس، نبراسکا و کارولینایجنوبی را داشته باشیم. ترس من این است که ترامپ، بهجای این کار، بار دیگر بر تصمیمات احمقانه خود پافشاری کند؛ همانطور که طی شش تا هفت ماه گذشته جنگ انجام داده، و در نتیجه زمینه را برای شکست جمهوریخواهان در انتخابات فراهم کند: از دست دادن ۶ تا ۹ کرسی سنا، ۳ تا ۵ فرمانداری و ۲۵ تا ۳۵ کرسی مجلس نمایندگان؛ آنهم در بزرگترین شکست انتخاباتی جمهوریخواهان طی چند دهه.
ایران یک شکست سنگین دیگر به آمریکا تحمیل کرد
پین همچنین با اشاره به اعلام خروج نیروهای نظامی آمریکایی از موضوع عراق گفت: ایران یک شکست سنگین دیگر به آمریکا تحمیل و آمریکا را وادار کرده پس از ۲۳ سال، نیروهایش را از عراق خارج کند. جمهوری اسلامی در صحنه جهانی آمریکا را تحقیر میکند. ترامپ همچنین ظاهراً در حال برنامهریزی برای خروج تمام نیروهای آمریکایی از سوریه، کویت و بحرین است و گفته که آمریکا در حال خارجشدن از منطقه است.
گفتنی است برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا موسوم به سنتکام اعلام کرد با واگذاری مسئولیت اصلی امنیت عراق به دولت این کشور و نیروهای عراقی، نیروهای آمریکایی و ائتلاف مستقر در منطقه همچنان برای مقابله با آنچه تهدید داعش خواند، آماده خواهند بود.
گلن دیسن، استاد روابط بینالملل در همینباره میگوید: نیروهای آمریکایی پس از ۲۳ سال عراق را ترک کردند. بسیاری از آمریکاییها این اتفاق را یک شکست تلقی خواهند کرد، اما این میتواند فرصت بزرگی برای آمریکا باشد تا با کاهش حضور و تعهدات خود، خود را با واقعیتهای جدیدِ جهان چندقطبی وفق دهد. گسترش بیش از حد حضور آمریکا در نقاط مختلف جهان، منابع این کشور را تحلیل میبرد و رقبایش را هم به سمت ایجاد ائتلاف و موازنه جمعی در برابر آمریکا سوق میدهد.
توازن قدرت به نفع ایران تغییر میکند
روزنامه واشنگتنپست از زاویه دیگری به ماجرا پرداخته و مینویسد: توازن قدرت به نفع ایران تغییر میکند. نیروهای نظامی آمریکا از پایگاههای خود در عراق خارج شدند. این خروج پس از دو دهه حضور آمریکا در این کشور صورت گرفت که به مرگ صدها هزار غیرنظامی عراقی و هزاران سرباز آمریکایی منجر شده بود و اکنون ایران آسیبدیده اما با نفوذ رو به افزایش را در مرکز آینده منطقه قرار داده است.
خروج نیروهای آمریکایی که روز چهارشنبه ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ تکمیل شد، پایان مأموریت ۱۲ساله ائتلاف به رهبری آمریکا علیه داعش را رقم زد. آخرین نیروها از پایگاه هوائی اربیل در منطقه کردنشین شمال عراق خارج شدند. این توافق در سال ۲۰۲۴ در دوران بایدن امضا و در دولت ترامپ اجرا شد. ایران و گروههای وابسته آن این خروج را پیروزی دانستند، در حالی که برخی کارشناسان نسبت به افزایش نفوذ ایران هشدار دادهاند.
کنترل درآمدهای نفتی عراق
از سوی دیگر وبسایت آمریکایی رادیو فردا مینویسد: پنتاگون روز چهارشنبه اعلام کرد با خروج آخرین نیروها و تجهیزات ائتلاف از پایگاه هوائی اربیل، مأموریت نظامی آمریکا و متحدانش در عراق پس از
۱۲ سال عملیات علیه داعش رسماً پایان یافته است. این خروج، با این حال، به معنای پایان همکاریهای امنیتی و نظامی میان واشینگتن و بغداد نیست. مقامهای عراقی گفتهاند با پایان مأموریت ائتلاف و حضور نیروهای آمریکایی، همکاریهای دوجانبه در زمینههای اطلاعاتی و امنیتی ادامه خواهد یافت. بخشی از نیروهای آمریکا و ائتلاف نیز به خارج از عراق، از جمله اردن، منتقل شدهاند تا مأموریتهای مرتبط با مقابله با گروه حکومت اسلامی، داعش، را ادامه دهند.
در بیش از دو دهه حضور و جنگ آمریکا در عراق حدود چهار هزار و ۵۰۰ آمریکایی کشته شدند. با این حال، از زمان حمله ایالاتمتحده به عراق در سال ۲۰۰۳، واشنگتن کنترل مؤثری بر دلارهای حاصل از درآمد نفت این کشور داشته است. خبرگزاری رویترز در گزارشی به همین موضوع پرداخته و میگوید: این سازوکار اهرم نفوذ قابلتوجهی در امور اقتصادی و سیاسی عراق در اختیار آمریکا قرار داده و بر معادلات منطقهای، از جمله روابط بغداد با تهران، نیز تأثیر گذاشته است.
مذاکرات بدون پیشرفت با میانجیگری قطر
در موضوع مذاکرات، آکسیوس گزارش داد: مذاکراتی که قطر میان ایران و آمریکا تسهیل کرده، بهدلیل خودداری دوطرف از ارائه امتیاز، پیشرفت چشمگیری نداشته و نگرانیها درباره ازسرگیری درگیریها افزایش یافته است. قطر پیشنهادی مطرح کرده که در آن رفع محاصره دریایی مورد درخواست ایران به پیشرفت در پرونده هستهای، که خواسته آمریکا است، پیوند زده میشود. ایران اعلام کرده تنها در صورتی گامهای مرتبط با پرونده هستهای را بررسی خواهد کرد که واشنگتن به یادداشت تفاهمی بازگردد که به گفته تهران، در ماه ژوئن بر سر آن توافق شده بود.
ایرانیها هیچ دلیلی
برای اعتماد به آمریکا ندارند
جان مرشایمر استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، با اشاره به سابقه خروج آمریکا از توافقهای پیشین و پیوند نزدیک واشنگتن و تلآویو، گفت: ایرانیها نمیتوانند به آمریکا اعتماد کنند و بعید است توافقی بتواند برای همیشه به درگیری میان تهران و واشنگتن پایان دهد.
مرشایمر در پاسخ به این پرسش که چرا ایران باید به «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا اعتماد کند، گفت: «هیچ راهی وجود ندارد که ایرانیها بتوانند به آمریکا اعتماد کنند.» او با اشاره به اصل معروف «اعتماد کن، اما راستیآزمایی کن» که به «رونالد ریگان» رئیسجمهور پیشین آمریکا نسبت داده میشود، توضیح داد که در سیاست بینالملل نباید امنیت ملی را بر پایه اعتماد به کشور دیگری بنا کرد؛ زیرا در صورت نقض این اعتماد، امنیت کشور به خطر خواهد افتاد.
جهش تجارت ایران و ترکیه
با وجود تحریمها، وبسایت صدای آمریکا در گزارشی نوشت: آمارهای رسمی ترکیه از جهش چشمگیر تجارت با ایران در سه ماه گذشته خبر میدهد.
متوسط تجارت ماهانه ایران و ترکیه در فاصله ژوئن تا اوت به نزدیک ۵۴۰ میلیون دلار رسیده؛ در حالی که این رقم در سهماهه ابتدائی جنگ ۳۶۰ میلیون دلار و در دو ماه پیش از جنگ ۱۹۵ میلیون دلار بود.
در مجموع صادرات ترکیه به ایران در هشت ماه ابتدائی امسال ۱.۵۶ میلیارد دلار و صادرات ایران به ترکیه ۱.۸۶ میلیارد دلار شده است. تجارت دوجانبه ایران و ترکیه در دوره یادشده بیش از ۳۰ درصد نسبت به هشت ماه ابتدائی سال گذشته میلادی رشد داشته است. بخش قابلتوجهی از این رشد مربوط به افزایش چشمگیر صادرات گاز ایران به ترکیه بوده است.