عرضه ۲ میلیارد دلار اسکناس تدبیر بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز
بانک مرکزی به منظور مدیریت بازار ارز، برای عرضه تا دو میلیارد دلار اسکناس برنامهریزی کرده است.
به گزارش کیهان، بازار ارز که این روزها درگیر نوسانات قیمتی شدیدی است، اگرچه دیرهنگام، اما بالاخره بازارساز را به واکنش واداشت. بانک مرکزی دیروز اعلام کرد به منظور مدیریت بازار ارز، برای عرضه تا دو میلیارد دلار اسکناس برنامهریزی کرده است. بر همین اساس، فرآیند فروش ارز از دیروز آغاز شده و در مرحله اول مبلغ یک میلیارد دلار از طریق شعب منتخب بانکها و صرافیهای بانکی در سراسر کشور عرضه میشود. در این عرضه تمامی افراد بالای ۱۸ سال میتوانند با ارائه کارت ملی، نسبت به تأمین نیاز ارزی خود اقدام کنند. سقف دریافت ارز هم با جهش قابل توجه، ۱۰ هزار دلار اعلام شده است.
گفتنی است، عبدالناصر همتی؛ رئیسکل بانک مرکزی اخیرا با اشاره به شرایط اقتصادی کشور اعلام کرده بود که از ابتدای سال تاکنون ۱۸ میلیارد دلار ارز برای تأمین نیازهای معیشتی و تولید اختصاص یافته و بانک مرکزی آمادگی دارد تا سقف دو میلیارد دلار ارز در بازار عرضه کند.
او با تأکید بر اینکه بانک مرکزی در برابر نوسانات غیرعادی بازار ارز تماشاگر نخواهد بود؛ گفته بود: هر زمان نرخها از واقعیتهای بنیادی اقتصاد فاصله بگیرند و نوسانات انتظاری تشدید شود، این بانک با استفاده از ظرفیت ارزی و ابزارهای در اختیار خود، «بموقع» و «با قدرت» در بازار مداخله خواهد کرد.
راهکار موفق تجربهشده در برابر آمریکا
به گزارش خبرنگار ما؛ اولین شوک قابل توجه به بازار ارز در سال جاری با برخی اظهارات رخ داد و دلار را از کانال 180 هزار به کانال 230 هزار رساند. حالا با وجود اینکه دلار از سقفهای قیمتی به سرعت عبور و وزیر خزانهداری آمریکا فعالانه برای تاثیر روی قیمت دلار کار میکند؛ دولت به جای پس گرفتن سیاستهای تعدیل اقتصادی، به برنامه بارها ناموفق شده عرضه ارز، روی آورده است. چیزی که در زمان خطیر جنگ، برخی از آن به هدر دادن منابع تعبیر میکنند.
البته تجربه ناکام گذاشتن آمریکا در بازار ارز ایران، وجود دارد. بسنت؛ وزیر خزانهداری آمریکا در چند روز گذشته، دست کم سه بار مستقیماً درباره ارزش ریال صحبت کرده و اخیراً نیز هدف ۳۰۰ هزار تومان را برای قیمت دلار مطرح کرد. بسنت، البته از روی دست کلینتون؛ رئیسجمهور اسبق آمریکا دیکته مینویسد و یادش رفته که این تجربه آمریکایی شکست خورده است.
کلینتون در نیمه دهه 1990 میلادی، اصرار داشت که دلار را در ایران به یکهزار تومان برساند و این هدف را اعلام کرد. مسئولان آن زمان کشور، با پس گرفتن سیاستهای تعدیل و دادن سکان بانک مرکزی به فردی مخالف دولت خود اما کاربلد، رئیسجمهور وقت آمریکا را ناکام گذاشتند. هر چند که با ادامه سیاستهای تعدیل اقتصادی در سالهای قبل و بعد از آن، ارز به قیمت امروز رسید! الان هم مسئولان اگر تلاش کنند؛ میتوانند با پایان دادن به سیاستهای شوک درمانی و برخی اقدامات دیگر؛ بسنت و ترامپ را ناکام بگذارند و اشتباه در اظهار نداریم و... را هم جبران کنند.
تکرار اشتباهات فاجعهبار
با اینحال شاهدیم که به جای تلاش برای کاهش قیمتها، یکی از اقدامات بانک مرکزی، افزایش روزانه حدود ۱۵۰۰ تومانی قیمت ارز رسمی با هدف بازگشت ارز صادرکنندگان است. در واقع بازار رسمی در حال دنباله روی بازار سیاه شده است! در حالی که یکی از مهمترین اهداف سیاست آزادسازی، تکنرخی شدن ارز و مهار نرخ آزاد اعلام شده بود.
پرتکرارترین حرف مقامات بانک مرکزی نیز این است که با افزایش قیمت، بازگشت ارز به کشور زیاد شده و در بازار ارز بانک مرکزی مازاد عرضه ارز رخ داده است. این در حالی است که بازگشت بخشی از ارز تراستیها، پس از اقدامات قضائی و امنیتی، آغاز شد.
بخش قابل توجهی از ارز صادراتی کشور هم بازنگشته و دستیار ارزی رئیس کل بانک مرکزی، همنوا با محتکران ارز، معتقد است که تمام آن ارز، متعلق به صادرکنندگان است! بازگرداندن باقی ارز صادرکنندگان هم مستلزم اقدامات قضائی و امنیتی است.
جوجه را آخر پاییز میشمارند
اگرچه عبدالناصر همتی؛ رئیس بانک مرکزی به ادعای وزیر خزانهداری آمریکا درباره فروپاشی اقتصاد ایران ظرف دو هفته پاسخ داد: «میبینیم؛ جوجه را آخر پاییز میشمارند»؛ اما باید به ادعاهای مقامات آمریکا، پاسخ عملی داده شود اما جهش دلار غیررسمی و افزایش روزانه نرخ حواله، پرسشهایی درباره سیاست ارزی بانک مرکزی ایجاد کرده است.
مسئله مهمتر، نه صرفاً رفتار بازار غیررسمی، بلکه واکنش سیاست ارزی رسمی به این تحولات است. بررسی روند نرخ حواله دلار در مرکز مبادله نشان میدهد این نرخ از محدوده حدود 137 هزار تومان در ابتدای سال به بیش از 174 هزار تومان رسیده است؛ یعنی در مجموع حدود 27 درصد افزایش.
گفتنی است؛ در یک ماه گذشته (شهریور ماه) نرخ حواله دلار از حدود 158 هزار تومان با شتاب بیشتری به بیش از 174 هزار تومان رسیده است. این در شرایطی است که نرخ تورم ماهانه شهریور حدود چهار درصد بوده و به بیان دیگر نرخ حواله دلار رسمی، حدود هشت و سه دهم درصد؛ یعنی بیش از دو برابر نرخ تورم ماهانه، رشد کرده است.
اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که نرخ مرکز مبادله، برخلاف نرخ بازار غیررسمی، مستقیماً با بخش مهمی از تجارت رسمی کشور ارتباط دارد و تغییر آن میتواند از مسیر هزینه واردات به قیمت تمامشده کالاها منتقل شود. نرخ حواله مرکز مبادله نیز در مقاطع اخیر بهعنوان یکی از مبانی قیمتگذاری واردات رسمی مورد استفاده قرار گرفته است.
دور باطل حمایت و قیمت
اقتصاد ایران در حالی با شوک ارزی جدید مواجه است که هنوز آثار سیاست حذف ارز ترجیحی بهطور کامل از اقتصاد تخلیه نشده. بررسیهای منتشرشده در ماههای اخیر نیز از تداوم آثار این سیاست بر بازار کالاهای اساسی حکایت دارد و گزارشهای اقتصادی نشان دادهاند که شوکهای ارزی و تغییر سیاستهای ارزی، اثر قابل توجهی بر تورم خوراکیها
داشتهاند.
در شرایطی که دولت تلاش میکند از طریق کالابرگ بخشی از فشار افزایش قیمت کالاهای اساسی بر خانوارها را جبران کند؛ افزایش نرخ ارز میتواند هزینه تأمین و توزیع کالاهای مشمول این طرح را افزایش دهد. در نتیجه، اگر مبلغ اسمی اعتبار کالابرگ متناسب با رشد قیمتها افزایش نیابد؛ قدرت خرید واقعی آن کاهش خواهد یافت و اگر دولت بخواهد این کاهش قدرت خرید را جبران کند، به منابع ریالی بیشتری نیاز خواهد داشت. این دوگانه نتیجه سیاستهایی است که قرار بود رانتزدایی کند اما اکنون علاوهبر بازتولید رانت، به پاشنه آشیل دولت تبدیل شده است.