هزینههای استراتژیک همراهی ریاض و ابوظبی با محاصره آمریکا علیه ایران
در پی افشای لابی ریاض و ابوظبی برای تداوم محاصره آمریکا علیه ملت ایران، تهران این همدستی را اقدامی خصمانه تلقی کرده و هزینه آن را به متحدان واشنگتن تحمیل میکند.
روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد که عربستان سعودی و امارات متحده عربی نه تنها از ادامه محاصره دریایی و تحریمهای آمریکا علیه ایران حمایت میکنند، بلکه فعالانه برای حفظ آن لابی میکنند. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به مقامات آمریکایی اعلام کرده است که واشنگتن باید محاصره دریایی علیه ایران را تا زمانی که تهران به امضای توافق جدید وادار شود، ادامه دهد.
مقامات اماراتی نیز با اشاره به تشدید درگیریها، خواستار حفظ فشار حداکثری شدهاند. این موضعگیری در تضاد آشکار با رویکرد ظاهری گذشته این کشورهاست که از مذاکره حمایت کرده و حتی آماده بررسی توافقی بودند که نوعی نقش و نفوذ برای ایران در تنگه هرمز را به رسمیت بشناسد.
جمهوری اسلامی ایران این اقدام ریاض و ابوظبی را بهعنوان خیانت آشکار به حسن همجواری منطقهای و همراهی با سیاستهای خصمانه آمریکا تلقی میکند.
تهران قطعاً این موضعگیری را فراموش نخواهد کرد و در زمان و مکان مناسب، پاسخ متناسب را خواهد داد. این گزارش تحلیلی به بررسی ابعاد این مسئله و اقدامات متقابل ممکن ایران میپردازد.
چرا ریاض و ابوظبی تغییر موضع دادند؟
اگرچه این دو کشور عربی متجاوز و متحد رژیم صهیونیستی و آمریکا از ابتدا از اقدام نظامی علیه کشورمان حمایت کرده و سیاست همسویی با تلآویو و واشنگتن داشتند، اما در ابتدا تلاش میکردند تا آشکارا خود را در برابر ایران قرار ندهند، اما در ماههای اخیر عربستان و امارات دشمنی خود با ایران را بیش از پیش عیان کردهاند. به گفته رسانههای غربی و صهیونیستی، دو عامل اصلی باعث تغییر رویکرد عربستان و امارات شده است. نخست، محاصره نفتی رژیم سعودی که امنیت صادرات نفت این کشور را مستقیماً به خطر انداخته است. دوم، حمایت تهران از تلاشهای انصارالله یمن در برابر محاصره و تجاوزات رژیم سعودی و محاصره شدن رژیم سعودی توسط یمن در منطقه دریای
سرخ.
اما همانطور که از پیش مشخص است این استدلالها صرفاً بهانهای برای همراهی با آمریکا و ادامه فشار بر ملت ایران است. در حالی که قطر و عمان مسیر دیپلماسی را دنبال میکنند، عربستان و امارات انتخاب کردهاند که به ابزار فشار واشنگتن تبدیل شوند. این انتخاب عواقب سنگینی خواهد داشت.
جمهوری اسلامی ایران فراموش نمیکند
جمهوری اسلامی ایران دارای حافظه استراتژیک بلندمدت است. تهران بهخوبی میداند که در طول سالهای گذشته کدام کشورها در کنار ملت ایران ایستادهاند و کدامها با دشمنان ایران همراهی کردهاند. موضعگیری اخیر ریاض و ابوظبی در حمایت از ادامه محاصره، در پرونده این کشورها ثبت و ضبط خواهد شد. این یک اصل بنیادین در سیاست خارجی ایران است: دوستان را فراموش نمیکنیم و دشمنان را نیز از یاد نمیبریم. رهبر معظم انقلاب بارها تأکید کردهاند که ایران در برابر زورگویی سر خم نخواهد کرد و هر اقدامی که علیه منافع ملی ایران صورت گیرد، با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد. همراهی عربستان و امارات با محاصره آمریکا، مصداق بارز تجاوز به امنیت ملی ایران است و تهران قطعاً اقدامات متقابل را در دستور کار قرار خواهد داد.
اقدامات متقابل ممکن ایران
ایران دارای مجموعهای از ابزارهای راهبردی است که در سالهای اخیر کارآمدی آنها را به اثبات رسانده است. در ادامه، چند اقدام متقابل ممکن که تهران میتواند در قبال همراهی ریاض و ابوظبی با محاصره آمریکا بهکار گیرد، بررسی میشود.
سلاح نفتی و کنترل تنگه هرمز
مهمترین برگ برنده ایران، موقعیت جغرافیایی آن در تنگه هرمز است. دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، محسن رضایی، بهصراحت اعلام کرده است که اگر آمریکا به جنگ اقتصادی علیه ایران ادامه دهد، «هیچ نفتی از تنگه هرمز و حتی منطقه خلیجفارس صادر نخواهد شد».
ایران با تصویب طرحی، صدور مجوز عبور کشتیها را بهصورت موردی در دستور کار قرار داده و این سازوکار را به یک اهرم فشار تبدیل کرده است. در صورت تشدید محاصره، ایران میتواند با هماهنگی با متحد خود یمن، تنگه بابالمندب را نیز ببندد و در صورت لزوم، با مینگذاری گسترده مجدد، تنگه هرمز را بیش از پیش ناامن کند.
حمله به زیرساختهای نفتی عربستان و امارات
ایران بارها هشدار داده است که در صورت ادامه جنگ اقتصادی، زیرساختهای نفتی و اقتصادی آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد. تهران پیشتر تأسیسات آرامکو عربستان، مجتمع نفتی ینبع و خط لوله فجیره امارات را بهعنوان اهداف تلافیجویانه معرفی کرده است.
همچنین پالایشگاه سمرک و مجتمع جبیل عربستان، میدان گازی الحصن امارات و تأسیسات مسعید و راسلفان قطر در فهرست اهداف احتمالی قرار داشتهاند. پیشتر نیز یک منبع آگاه ایرانی هشدار داده است که اگر این تهدیدها عملی شود، طی چند روز قیمت جهانی نفت به بالاترین میزان خود در ازای هر بشکه خواهد رسید. این اقدام ضربهای کاری به اقتصاد جهانی و متحدان آمریکا خواهد بود.
پیامدها برای ریاض و ابوظبی
عربستان و امارات باید بدانند که همراهی با محاصره آمریکا، آنها را به هدف مشروع اقدامات تلافیجویانه ایران تبدیل میکند. اقتصاد این کشورها بهشدت به صادرات نفت و امنیت مسیرهای دریایی وابسته است. ادامه اختلال در تنگه هرمز یا توقف کامل رفت و آمد کشتیها در منطقه دریای سرخ، درآمدهای نفتی آنها را به نزدیکترین مقدار به سطح صفر خواهد رساند و سرمایهگذاری خارجی، گردشگری و ثبات داخلی آنها را به خطر میاندازد.
عربستان سعودی هماکنون مجبور شده روزانه ۵ میلیون بشکه نفت خود را از طریق خط لوله شرق-غرب به بندر ینبع منتقل کند و از آنجا با دور زدن قاره آفریقا، مسیر خود را طولانیتر و پرهزینهتر سازد.
این وضعیت در بلندمدت برای ریاض قابل تحمل نیست. امارات نیز با وجود سرمایهگذاریهای کلان در دفاع موشکی، در برابر جنگ فرسایشی نامتقارن آسیبپذیر است.