پایان رؤیای قهرمانی با شکست برابر ژاپن سهمیه المپیک هم از دست رفت
تیم ملی والیبال ایران در فینال قهرمانی آسیا مقابل ژاپن ۳ بر صفر شکست خورد تا ضمن از دست دادن جام قهرمانی، سهمیه مستقیم المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس را نیز به ساموراییها واگذار کند؛ شکستی که بار دیگر فاصله والیبال ایران با رقیب سنتی شرق آسیا را به نمایش گذاشت.
تیم ملی والیبال ایران در آخرین گام رقابتهای قهرمانی مردان آسیا نتوانست طلسم شکستناپذیری ژاپن را بشکند و در دیداری نزدیک و حساس، نتیجه را به حریف واگذار کرد. شاگردان روبرتو پیاتزا که با عبور از هند، نیوزیلند، چین، چینتایپه و استرالیا خود را به فینال رسانده بودند، برای پایان دادن به ناکامیهای متوالی برابر ژاپن و تصاحب جام به میدان رفتند، اما در نهایت با شکست ۳ بر صفر به نایبقهرمانی آسیا بسنده کردند.
ژاپن در سه ست متوالی با نتایج ۲۵ بر ۲۱، ۲۶ بر ۲۴ و ۲۵ بر ۲۳ ایران را شکست داد تا هم یازدهمین قهرمانی خود در آسیا را جشن بگیرد و هم جواز حضور مستقیم در بازیهای المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس را به دست آورد.
ژاپن؛ یک گام جلوتر از ایران
فینال قهرمانی آسیا برای ایران فقط یک مسابقه معمولی نبود. اهمیت این دیدار زمانی دوچندان شد که مشخص شد تیم قهرمان، سهمیه مستقیم المپیک ۲۰۲۸ را نیز به دست خواهد آورد. ایران علاوهبر جام قهرمانی، سهمیهای بسیار مهم را نیز دنبال میکرد. با این حال، ژاپن بار دیگر نشان داد که در شرایط حساس، تیمی با تجربه، منسجم و کماشتباه است. ایران در هر سه ست رقابت نزدیکی با حریف داشت، اما در امتیازات تعیینکننده نتوانست برتری لازم را ایجاد کند. نتیجه ۲۶ بر ۲۴ در ست دوم و ۲۵ بر ۲۳ در ست سوم بهخوبی نشان میدهد که فاصله دو تیم آنقدرها هم زیاد نبود، اما ژاپن در لحظات سرنوشتساز عملکرد بهتری داشت. این شکست همچنین ادامه همان روندی است که طی سالهای اخیر در تقابلهای ایران و ژاپن دیده شده است؛ تیمی که ایران بارها مقابل آن به میدان رفته اما در مسابقات قهرمانی آسیا نتوانسته از سدش عبور کند.
المپیک؛ مسیری که سختتر شد
از دست رفتن سهمیه مستقیم المپیک، مهمترین تبعات شکست ایران در فینال بود. البته این نتیجه به معنای پایان شانس حضور ایران در المپیک نیست، اما مسیر صعود به لسآنجلس اکنون دشوارتر شده است.
رضا مؤمنیمقدم، مربی مطرح والیبال ایران، معتقد است مشکل اصلی در مسیر کسب سهمیه المپیک را باید پیش از قهرمانی آسیا و در عملکرد تیم ملی در لیگ ملتها جستوجو کرد. او تأکید کرده است که اگر تیم ملی در لیگ ملتها چند پیروزی بیشتر به دست میآورد و جایگاه بهتری در رنکینگ جهانی پیدا میکرد، شانس بیشتری برای کسب سهمیه المپیک داشت. این نگاه قابل تأمل است. سهمیه المپیک با یک مسابقه به دست نمیآید و عملکرد یک تیم در طول یک دوره زمانی، جایگاه آن را در مسیر صعود تعیین میکند. بنابراین شکست برابر ژاپن را نباید بهتنهائی عامل از دست رفتن سهمیه دانست؛ بلکه باید عملکرد تیم ملی در لیگ ملتها و نقاط ضعفی را که در آن مسابقات آشکار شد نیز مورد بررسی قرار داد.
نایبقهرمانی؛ شکست یا یک گام رو به جلو؟
با وجود از دست رفتن جام و سهمیه مستقیم المپیک، نمیتوان عملکرد ایران در کل رقابتهای قهرمانی آسیا را نادیده گرفت.
تیم ملی با ترکیبی که بخش قابل توجهی از آن را بازیکنان جوان و آیندهدار تشکیل میدهند، مسیر خود را تا فینال بدون شکست طی کرد و برابر تیمهایی مانند هند، نیوزیلند، چین، چینتایپه و استرالیا به پیروزی رسید. مهمتر از نتایج، نمایش برخی بازیکنان جوان و افزایش اعتمادبهنفس تیم بود.
مؤمنیمقدم نیز با اشاره به تغییرات گسترده تیم ملی در دو سال گذشته، قهرمانی آسیا را ارزیابی مناسبی برای این تیم و کادر فنی دانسته و خواستار صبر بیشتر برای شکلگیری تیم شده است.
البته نایبقهرمانی نباید باعث شود ضعفهای تیم ملی نادیده گرفته شود. والیبال ایران سالها یکی از قدرتهای اصلی آسیا بوده و انتظار از آن نیز فراتر از کسب مدال نقره است. شکستهای متوالی مقابل ژاپن باید بهعنوان یک هشدار جدی دیده شود؛ هشداری که ضرورت بررسی دقیق فنی، روانی و مدیریتی تیم ملی را گوشزد میکند.
ستارههای ایران در تیم رؤیایی آسیا
اگرچه ایران به مدال طلا نرسید، اما عملکرد برخی بازیکنان کشورمان در سطحی بود که سه بازیکن ایرانی در تیم رؤیایی مسابقات قرار گرفتند.
پوریا حسینخانزاده و ران تاکاهاشی از ژاپن به عنوان بهترین دریافتکنندگان قدرتی انتخاب شدند. علی حاجیپور عنوان بهترین قطر پاسور را به دست آورد و سید عیسی ناصری نیز در کنار تایشی اونودرا از ژاپن در جمع بهترین مدافعان میانی قرار گرفت.
همچنین فوکاتسو هیدئومی از ژاپن به عنوان بهترین پاسور، پارک کیونگ مین از کره جنوبی به عنوان بهترین لیبرو و ران تاکاهاشی به عنوان ارزشمندترین بازیکن مسابقات انتخاب شدند.
در ترکیب آغازکننده ایران در فینال نیز محمد ولیزاده، عرشیا بهنژاد، مرتضی شریفی، سید عیسی ناصری، علی حاجیپور، پوریا حسینخانزاده و محمدرضا حضرتپور به میدان رفتند.
فاصله تاریخی که همچنان پابرجاست
ژاپن با یازدهمین قهرمانی خود، جایگاهش را به عنوان پرافتخارترین تیم تاریخ مسابقات قهرمانی مردان آسیا مستحکمتر کرد. ساموراییها پیش از این ۱۰ طلا، چهار نقره و چهار برنز در این رقابتها داشتند و اکنون تعداد مدالهای خود را به ۱۹ رساندند.
ایران نیز با چهار قهرمانی، چهار نایبقهرمانی و یک مدال برنز، همچنان یکی از قدرتهای اصلی آسیاست و در رده سوم پرافتخارترین تیمهای تاریخ این مسابقات قرار دارد.
دو تیم ایران و ژاپن نخستین بار در سال ۱۹۵۸ در بازیهای آسیایی مقابل یکدیگر قرار گرفتند و تاکنون ۴۹ بار به مصاف هم رفتهاند که سهم ژاپن ۳۰ پیروزی و سهم ایران ۱۹ برد بوده است. در دیدار ردهبندی نیز کره جنوبی با پیروزی ۳ بر ۲ برابر استرالیا به مدال برنز رسید. کره جنوبی با چهار قهرمانی، چهار نایبقهرمانی و ۱۰ مدال برنز، در رتبه دوم جدول پرافتخارترین تیمهای این رقابتها قرار دارد.
وقت آن است که از شکست، درس بگیریم
شکست برابر ژاپن را میتوان از دو زاویه بررسی کرد. اگر تنها نتیجه فینال را ببینیم، ایران جام قهرمانی و سهمیه مستقیم المپیک را از دست داده و این اتفاق یک ناکامی محسوب میشود. اما اگر مسیر طیشده را در نظر بگیریم، تیمی جوانتر و در حال شکلگیری را میبینیم که خود را تا فینال رسانده و چند بازیکن آن در جمع برترینهای آسیا قرار گرفتهاند.
مسئله اصلی این است که والیبال ایران نباید به نایبقهرمانی قناعت کند. تیم ملی سالهاست یکی از قدرتهای اصلی آسیا بوده و انتظار از آن فراتر از کسب مدال نقره است. شکستهای متوالی مقابل ژاپن باید بهعنوان یک هشدار جدی دیده شود؛ هشداری که ضرورت بررسی دقیق فنی و مدیریتی را نشان میدهد. همانطور که مؤمنیمقدم اشاره کرده، بخشی از مشکلات تیم پس از لیگ ملتها شناسایی و در قهرمانی آسیا برطرف شد. نمونه آن حضور مؤثرتر پوریا حسینخانزاده است که در لیگ ملتها کمتر فرصت بازی پیدا کرده بود اما در قهرمانی آسیا نمایش قابل توجهی داشت.
آینده هنوز در اختیار ایران است
اکنون مهمترین وظیفه کادر فنی و فدراسیون، استفاده درست از این نسل از بازیکنان است. تیمی که سه بازیکن آن در تیم رؤیایی آسیا قرار میگیرند، ظرفیت رشد دارد؛ اما برای تبدیل شدن این ظرفیت به موفقیت، برنامهریزی مستمر و تصمیمهای دقیق لازم است. از دست رفتن سهمیه مستقیم المپیک زنگ هشدار است، اما پایان راه نیست. ایران هنوز فرصت دارد با اصلاح نقاط ضعف، تقویت انسجام تیمی و کسب نتایج لازم در مسیرهای بعدی، به المپیک لسآنجلس برسد.
نایبقهرمانی آسیا نباید پایان رؤیا تلقی شود؛ بلکه باید به نقطه آغاز اصلاحات و ساختن تیمی تبدیل شود که بتواند بار دیگر والیبال ایران را در جمع قدرتهای برتر جهان قرار دهد. در این میان، طلای بازیهای آسیایی میتواند نخستین فرصت برای بازسازی اعتماد و جبران بخشی از این ناکامی باشد.