علت برگریزان و زردشدن درختان در تابستان چیست؟
سرویس اجتماعی-
مدیرکل محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، علت زرد شدن و ریزش زودتر از موعد برگهای درختان در فصل تابستان که در سالهای اخیر در حال وقوع است را تشریح کرد.
به گزارش کیهان، در سالهای گذشته درختان سرسبز کوچه و خیابانهای شهر با فرارسیدن پاییز رفتهرفته رنگ زرد به خود میگرفتند و شاهد برگریزان پاییزی بودیم، اما در سالهای اخیر و بهویژه امسال، در میانه تابستان شاهد این روند در بسیاری از معابر شهر بودیم. این رخداد طبیعی شبهاتی را نسبت به جابهجایی فصل و شدت تغییرات اقلیمی ایجاد کرده است. برای بررسی دقیق و کارشناسی این موضوع، با دکتر «صابر باغخانیپور»، مدیرکل محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران گفتوگو کردهایم. باغخانیپور به کیهان گفت: موضوع زردشدن برگ درختان و یا خشکشدن سبزهها یک پدیده تکعاملی نیست و عوامل مختلفی در آن اثرگذار است. ابتدا باید تصریح کرد که گونههای مختلف گیاهی دارای خزانهای مختلفی هستند و شرایط نگهداشت متفاوتی را طلب میکنند، وقتی با فضای سبز شهری طرف هستیم که در ادوار مختلف، گونههای مختلف و با خصوصیات متفاوت را در خود جای داده است، مسئله کمی پیچیدهتر میشود.
تنش گرمایی بیسابقه
عامل اصلی خشک شدن برگ درختان شهر
وی در پاسخ به علل اصلی خشکشدن زودهنگام برگ درختان در سطح شهر افزود: از نظر علمی، اولین و مهمترین عامل، تنش گرمایی بیسابقه است. تابستان امسال با دمای بالای ۴۵ درجه، برخی از درختان را وارد تنش کرد، حال آنکه برخی درختها میتوانند با توجه به شرایط اقلیمی، با چنین شوکهایی که گاهی همراه با شرایط کمآبی باشد خزان را زودتر آغاز کنند تا با ریختن بخشی از برگها، سطح تعرق را کاهش دهند و آب حیاتی خود را ذخیره کنند. همزمان، گرما تولید کلروفیل را مختل کرده و رنگهای زرد و نارنجی نمایان میشوند. کمبود آب ناشی از خشکسالی ۶ساله و کاهش بارشها، این تنش را چند برابر کرده است. ریشهها در جستوجوی رطوبت، توانایی جذب مواد مغذی را از دست میدهند و این خود به زردی دامن میزند.
تغییرات اقلیمی تنها عامل خشکی درختان نیست
این کارشناس محیطزیست درباره نقش تغییرات اقلیمی در زردشدن زودهنگام برگ درختان نیز اظهار داشت: تغییرات اقلیمی، بهدلیل اینکه موجهای گرمای طولانیمدت به وجود آمده است و از سوی دیگر با افزایش تبخیر و کاهش بارش، چرخه آب را مختل ساخته است، میتواند یکی از عوامل اصلی باشد؛ اما همانطور که گفتم نمیتوان تغییرات اقلیمی را تنها عامل دانست، آنچه سرعت و شدت تخریب را چندبرابر میکند، عواملی مثل مدیریت سنتی آبیاری، آلودگی هوا، خاکهای فشرده شهری و مهمتر از همه، انتخاب گونههای ناسازگار است.
باغخانیپور ادامه داد: بسیاری از گونههای درختی تهران، مانند بید مجنون، چمن یا برخی کاجهای زینتی، بومی اقلیم نیمهخشک و گرم تهران نیستند. آنها در مناطق مرطوبتر تکامل یافتهاند و حالا در گرمای ۴۵ درجه و هوای آلوده، بهشدت آسیبپذیرند. در مقابل، گونههایی مثل زیتون تلخ که با کمآبی و گرما سازگارتر است، وضعیت به مراتب بهتری دارند. بنابراین لازم است گونهها را جداگانه بررسی کنیم و برای هرکدام برنامه مشخصی داشته باشیم.
علت وضعیت وخیم درختان جنوب تهران
نسبت به شمال پایتخت
وی درباره عوامل دیگر مؤثر در برگریزان زودهنگام درختان گفت: نکته دیگر، بررسی نقطهبهنقطه و مقایسهای شهر است. درختان جنوب تهران بهدلیل خاکهای فشردهتر ناشی از تردد و ساختوساز و همچنین آلودگی شدیدتر، وضعیت وخیمتری نسبت به شمال دارند. آلایندهها با بستن روزنههای برگ، فتوسنتز را مختل میکنند و درخت را چنان تضعیف میکنند که در برابر بیماریهایی مثل شانکر و حشرات چوبخوار بهشدت آسیبپذیر میشود، اتفاقی که خود نشانه دیگری از گسترش تأثیرات اقلیمی است.
برنامه کوتاهمدت و بلندمدت برای حل بحران خشکی درختان
مدیرکل محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران در پایان درباره اقداماتی که باید برای رفع این معضل محیطزیستی انجام شود، افزود: برای مدیریت این بحران، دو سطح اقدام ضروری است. در کوتاه مدت، باید آبیاری را با روشهای نوین قطرهای و زیرسطحی بهینه کنیم، از پساب تصفیهشده استفاده کنیم و با تغذیه مناسب، ریشهها را تقویت کنیم. اما راهکارهای بلندمدت، اساسیتر هستند: تغییر تدریجی پوشش گیاهی به سمت گونههای مقاوم، اجرای طرح جامع فضای سبز و طرح جامع آب خام، کاهش جزیره گرمایی با افزایش سطوح نفوذپذیر که همگی در برنامه مدیریت شهری قرار گرفتهاند.