ایرانیها بزرگترین قدرت نظامی جهان را شکست دادند
سرنوشت جنگ در میانه ششمین ماه، کمترین شباهتی با اهداف آمریکا و اسرائیل از آغاز جنگ ندارد. ترامپ مدعی بود ایران ظرف سه روز زانو میزند و تسلیم میشود اما حالا اغلب تحلیلگران باور دارند که خود ترامپ به زانو درآمده و در مقابل اقتدار مشروع ایران، حرفی برای گفتن ندارد.
اکنون رسانههای آمریکایی از شرطگذاری ایران برای بازگشت به مذاکرات یا اجرای دوباره تفاهمنامه و بازگشایی ایران میگویند و روزنامه انگلیسی گاردین تأکید میکند: ترامپ که روانشناسی و روحیات ایرانیان را نمیشناخت، به ناامیدی و سردرگمی افتاده و واقعاً هیچ گزینه خوبی پیش رویش ندارد.
اعتراض به خالیبندی یک هفته قبل
بیش از یک هفته از خط و نشان کشیدنها ترامپ و وعدههای او مبنی بر توافق قریبالوقوع برای بازگشایی تنگه هرمز میگذرد اما هیچ خبری از این وعده نیست. به همین علت، مارگارت برنان، مجری معروف شبکه CBS News دیروز با لحنی انتقادی گفت: رئیسجمهور ترامپ روز سهشنبه گذشته گفت ظرف ۴۸ ساعت مشخص خواهد شد که درباره ایران چه اتفاقی در حال رخ دادن است. او روز چهارشنبه گفت: «نمیخواهم مردم کشته شوند» و «ما در حال گفتوگو هستیم.» روز جمعه نیز گفت میخواهد نشست وزارت خارجه با سرعت پیش برود، «چون ما یک جنگ در پیش داریم که باید آن را پیش ببریم.» در تمام طول هفته، احتمال دستیابی به توافقی میان عمان و ایران برای بازگشایی تنگه هرمز مطرح بوده است... اما هنوز هیچ اتفاقی نیفتاده است. شما یک هفته وعده دستیابی به توافق با ایران را دادید، پس چه شد؟!
آمریکا شکست خورد
قادر به تکرار جنگ پر شدت نیست
جاناتان هکت افسر اطلاعاتی پیشین نیروی تفنگداران دریایی آمریکا با اذعان به شکست بیسابقه در جنگ علیه ایران گفت: ایالات متحده عملاً در مذاکرات در تنگنا قرار دارد و هم در عرصه عمومی و هم خصوصی، مواضع خود را مکرراً تغییر میدهد و قادر به تأمین شروط ایران نیست. چالش اصلی در این است که این جنگ، راهحل نظامی نخواهد داشت و تنها با راهحلی دیپلماتیک به پایان میرسد.
هکت اضافه کرد: اگرچه ایالات متحده ممکن است بخواهد جنگ را مجدداً آغاز کند، اما نمیتواند با همان ظرفیتهایی که پیشتر جنگ را شروع کرده بود، وارد عمل شود. به هیچوجه، گزینه ورود زمینی مورد تأیید رئیسجمهور و مردم ایالات متحده نیست. ایران از ابتدای جنگ نشان داد که علاوهبر عرصه نظامی، یک عرصه اطلاعاتی نیز وجود دارد؛ ایران به خوبی آگاه است که مردم ایالات متحده، نقش تعیینکنندهای در این جنگ دارند. اقدامی که ایران در حال انجام آن است، طولانیتر کردن مذاکرات تا زمان انتخابات کنگره آمریکاست.
مهم، مهار تنگه توسط ایران است نه حرفهای ترامپ
چیپ چپمن مدیر پیشین بخش استراتژی نظامی و ارزیابی در وزارت دفاع انگلیس، رفتار ترامپ را دیوانگی درمانده مینامد و میگوید: ادامه روند کنونی و تکرار تهدیدهای لغوشده علیه ایران، مصداق بارز همان دیوانگی است که یک کار را بارها تکرار کنید و انتظار نتیجه متفاوت داشته باشید. آمریکا نمیتواند ایران را وادار به تسلیم بکند و این افسانه که میتوان فقط با ریختن مهمات از فاصله دور پیروز شد، حقیقت ندارد.
در همین حال، تحلیلگران ارشد آمریکایی در گفتوگو با روزنامه والاستریت ژورنال بر دست برتر ایران در جنگ تأکید کردند. جاناتان پانیکوف، افسر ارشد سابق اطلاعاتی آمریکا در اینباره گفت: مهم نیست ترامپ چه کاری انجام دهد، نتیجه اساسی، کنترل قابل توجه و بالفعل ایران بر تنگه خواهد بود. همچنین رزماری کلانیک، مدیر برنامه خاورمیانه در Defense Priorities میگوید: ایرانیها از نظر قدرت نظامی قابل استفاده، آمریکا را از خلیجفارس به طور مؤثر بیرون راندهاند. وقت آن رسیده که به حضور پایگاههای منطقهای که یک باری بر دوش است- نه یک دارایی- پایان دهیم.
پیروزی آمریکا ممکن نیست
فکر فرار از شکست باشد
از سوی دیگر، نشریه تخصصی فارن افرز معتقد است که «دکترین پاول» بهترین چارچوب برای تصمیمگیری درباره خروج از جنگ ایران است. ناکامیهای کارزار نظامی آمریکا در ایران عمدتاً ریشه در کنار گذاشتن اصول دکترین پاول از سوی دولت ترامپ دارد. تغییر مسیر واشنگتن میتواند به ترامپ کمک کند راهی برای خروج از برزخی طولانی بیابد که شیوه هدایت جنگ ایجاد کرده است. دکترین پاول بر هدف سیاسی روشن، حمایت عمومی، نیروی قاطع و برتر و راهبرد مشخص برای پایان جنگ تأکید دارد؛ اصولی که کالین پاول بر اساس تجربه جنگ ویتنام و جنگ خلیجفارس مطرح کرد.
دولت ترامپ بدون هدف نهائی روشن، وارد مسیری شده که خروج از آن دشوار است و معیار موفقیتش مشخص نیست. پیروزی آمریکا در جنگ با ایران بعید است؛ اما شکستی فاجعهبار هنوز اجتنابناپذیر نیست. بازگشت به اصول دکترین پاول میتواند به واشنگتن در تعریف اهداف واقعبینانه، سنجش هزینههای جنگ و یافتن راه خروج پیش از تبدیل بحران به شکست کمک کند.
تنها راهحل، پذیرش خواستههای ایران است
دو اندیشمند ارشد آمریکایی در حوزه علوم سیاسی و روابط بینالملل هم معتقدند که امکان ندارد واشنگتن در این جنگ پیروز شود. جان مرشایمر، استاد و نظریهپرداز روابط بینالملل در اینباره گفت: ترامپ به این نتیجه رسیده که امکان پیروزی در جنگ با ایران وجود ندارد و به همین دلیل، در مواجهه با پیامدهای این جنگ، سردرگم و دستپاچه عمل میکند.
همچنین، رابرت پیپ، استاد دانشگاه شیکاگو در گفتوگو با شبکه سیانان، به چالش عظیم شناسایی و انهدام هزاران پهپاد ایران اشاره کرد و گفت: نیروهای هوائی و دریایی آمریکا نمیتوانند تنگه هرمز را تا انتخابات میاندورهای نوامبر باز کنند. این مشکل ناشی از برنامه عملیاتی است. نابودی هزاران پهپاد ایران خیلی دشوار است. تنها راهحل، پذیرش خواستههای سختگیرانه ایران است و هیچ گزینه میانهای وجود ندارد.
انداختن تقصیر به دوش دیگران
مایکل استیل، تحلیلگر شبکه MS NOW ازتشدید اختلافات در دولت دونالد ترامپ بر سر جنگ ایران و کمبود شدید مهمات خبر داد و گفت: این اختلافات، دولت را به مرحلهای تازه از مقصرسازی و یافتن «قربانی» برای ناکامیهای جنگ کشانده است. هگزت وزیر جنگ بهجای پذیرش مسئولیت، معاون خود را مقصر دانسته و مدعی شده است که او نتوانسته رئیسجمهور را در جریان وضعیت واقعی ذخایر مهمات قرار دهد. این در حالی است که گزارشهای رسانهها از افزایش نگرانیها درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا در پی جنگ با ایران حکایت دارد.
شوک شکست بزرگترین قدرت نظامی جهان
از ایران
از سوی دیگر، گلن دیسن، تحلیلگر مسائل بینالملل و ژئوپلیتیک تأکید کرد ایران بزرگترین قدرت نظامی جهان را شکست داد؛ گاهی باید با نشان دادن آمادگی برای استفاده از زور، بازدارندگی را حفظ کرد، اما بلوف زدن بسیار خطرناک است؛ نمیخواهید وارد جنگ شوید و ثابت کنید که نمیتوانید از متحدان خود دفاع کنید. اروپاییها، آسیای شرقیها و کشورهای خلیجفارس همگی امنیت خود را بر قدرتمند بودن کامل آمریکا شرط بستهاند، اما اکنون متوجه میشوند که آمریکا منابع نامحدود ندارد، برنامهای هم ندارد و در حال شکست خوردن است. ایران ۹۳ میلیون نفر جمعیت دارد و یکی از قدرتهای بزرگ نیست، اما آنها بزرگترین قدرت نظامی جهان را شکست دادند. این واقعیت جدید نه فقط برای خاورمیانه، بلکه برای جهان نیز شوکآور است و همه باید خود را با آن تطبیق دهند.
گزارش گاردین از نادانی عمیق رئیسجمهور آمریکا
«کارشناسان، ناآگاهی ترامپ از ماهیت ایران را عامل شکست در جنگ میدانند. تحلیلگران میگویند نادانی عمیق رئیسجمهور آمریکا نسبت به دشمنش منجر به چرخهای ناتوان از تهدیدهای توخالی شده است».
این تحلیل را روزنامه گاردین منتشر کرد و نوشت: او در روند تکراری تهدید و عقبنشینی گرفتار شده؛ چرخهای که ضمن تخلیه ذخایر موشکی آمریکا، به بنبست دیپلماتیک و تداوم انسداد تنگه هرمز انجامیده است.
موضوع تمسخر شدن شاید شدیدترین انزجار شناخته شده دونالد ترامپ باشد. با این حال، بیش از پنج ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، رئیسجمهور آمریکا در حالی که برای کسب پیروزی نظامی تلاش میکند، خطر تمسخر را به جان میخرد. در حالی که بارها تهدید به بمباران ویرانگر علیه رژیم تهران میکند، اما به بهانه مذاکرات عقبنشینی میکند. او از زمان آغاز جنگ، هفت بار همین تاکتیک را به کار برده است. آخر هفته گذشته شاهد آخرین رویداد بودیم، زمانی که ترامپ به خبرنگاران حاضر در هواپیمای ایر فورس وان گفت که ناگهان یک «حمله عظیم» را لغو کرده است.
ایران قصد دارد با درگیر نگه داشتن ترامپ در جنگ، در انتخابات میان دورهای ضربهای وارد کند. با وجود مذاکرات بین ایران و عمان، تاکنون توافقی حاصل نشده و آبراه استراتژیک هرمز همچنان بسته باقی مانده است.
با این همه عقبنشینی
شایسته جایزه صلح نوبل است(!)
گاردین افزود: این الگو شبیه به مواردی بود که در چندین موقعیت دیگر نیز رخ داده بود. از جمله تهدید ترامپ درآوریل که «تمدن ایران امشب خواهد مرد» و در آخرین لحظه عقبنشینی و با آتشبس موافقت کرد. او همچنین چندین بار ادعا کرده که آمریکا «تقریباً» جنگ را برده و ایران خواهان توافق است. این ادعاها به طور فزایندهای باعث تمسخر میشوند. مفسر بریتانیایی، اندرو نیل، ادعاهای ترامپ را شایسته جایزه صلح نوبل دانست و با طعنه گفت: او در پنج ماه گذشته هشت بار صلح را به جنگ ایران آورده است. چه کار بیشتری باید بکنی تا شایسته جایزه صلح نوبل شوی؟!
تحلیلگران میگویند پیامهای بسیار پیچیدهترامپ درباره جنگ، فقدان استراتژی و نادانی عمیق نسبت به دشمنش را نشان میدهد و تهدید به فاجعه انتخاباتی در انتخابات میان دورهای کنگره آمریکا در نوامبر میکند.
ناتوانی رئیسجمهور آمریکا در درک افرادی که رهبری نظام ایران را بر عهدهدارند، او را به بن بست تهدیدهای بیاثر و زیان بار کشانده است. یکی از وحشتناکترین اشتباهاتی که ترامپ مرتکب شد، استفاده از این نوع زبان بود. نظامهایی که از طریق انقلابهایی مانند انقلاب ۱۹۷۹ ایرانی به وجود میآیند، بسیار دشوارتر از سایر دولتها سرنگون میشوند. اینها کسانی نیستند که زانو بزنند.
ناامید و فاقد گزینه
روزنامه گاردین معتقد است: اگر میخواهیم مقاومت و عملکرد ایران را درک کنیم، باید روانشناسی و تربیت این افراد را بهتر درک کنیم. ترامپ که چنین کاری را انجام نداده بود، به ناامیدی و سردرگمی، تنزل یافته است. پس از آنکه آتشبس و تفاهمنامه فروپاشید، او با خطاب کردن مقامات ایران به عنوان «آشغال» در نشست ماه ناتو در آنکارا، دیگر شرکتکنندگان را شوکه کرد و گفت که عصبانی است.
توضیح رویکرد ترامپ به صورت استراتژیک، غیرممکن است. مقامات ایران پس از فروپاشی آتشبس، موقعیت مذاکراتی خود را در تنگه هرمز تقویت کردهاند، در حالی که این موضوع بحث دردناکی را در واشنگتن درباره انتخابهای نظامی پس از حملات اخیر به یک پایگاه آمریکایی در اردن که منجر به کشته شدن سه پرسنل نظامی آمریکا شد، برانگیخته است. احتمال حمله مجدد علیه ایران به دلیل نگرانیها درباره کاهش ذخایر موشکی و رهگیر آمریکا محدود است.
رویکرد ترامپ در نهایت به ناامیدی او برمیگردد که واقعاً هیچ گزینه نظامی خوبی پیش رویش ندارد. بخش زیادی از آن واکنشهای احساسی است، مانند زمانی که او با ایران معاملهای میکند که حتی در میان جمهوریخواهان واکنش ایجاد میکند. این انتقاد او را آزار میدهد، بنابراین سعی میکند با بمباران ایران، شرایط بهتری بگیرد. اما وقتی در موقعیت بدتری قرار میگیرد، به میز مذاکره بازمیگردد. این جنگ بر اساس فرضیات نادرست زیادی آغاز شد که یادآور واضح این نکته است که نیمی از نبرد، درک دشمن است و واضح است که ترامپ و دولتش دشمن را درک نکردهاند.
اضطرار ترامپ درباره تنگه و شرطهای ایران
ترامپ در حال بررسی اعلام پیروزی در جنگ ایران حتی بدون توافق هستهای است. روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارونوت با انتشار این خبر که در روزنامههایی مثل وال استریت ژورنال هم بازتاب داشته، مینویسد: ترامپ بر بازگشایی هرمز و کاهش فشار بر بازارهای جهانی انرژی تمرکز دارد. اما مذاکرات با ایران با مانع جدیدی روبهرو شده است؛ تهران خواستار امتیازات گسترده برای بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به مذاکرات هستهای، از جمله غرامتهای مالی و خروج نیروهای آمریکایی از منطقه شده است.
ترامپ به طور خصوصی با مشاوران ارشد یک احتمال دیگر را مطرح کرده است: پایان دادن به کمپین آمریکا حتی بدون توافق هستهای جدید اگر ایران تنگه را به طور کامل بازگشایی کند. چنین نتیجهای مسیر حیاتی برای تأمین انرژی جهانی را بازمیگرداند و میتواند قیمت سوخت را برای مصرفکنندگان آمریکایی کاهش دهد، که برای رئیسجمهور به یک ملاحظه روزافزون اهمیت پیدا میکند.
یک مقام کاخ سفید گفت که ایالات متحده قبلاً به اهداف نظامی دست یافته و عملیاتهایش تواناییهای نظامی و هستهای ایران را به طور قابل توجهی کاهش داده است. اگرچه حملات مداوم ایران و اختلال در حملونقل دریایی از طریق هرمز، این ادعا را پیچیده کرده است. تمرکز فوری ترامپ اکنون بر تنگه است. در همین حال، ایران مجموعهای از خواستههای گسترده را مطرح کرده است، از جمله پایان دائمی کمپین نظامی آمریکا، لغو تحریمها و محاصره دریایی، خروج نیروهای آمریکایی و جبران مالی.
آمریکا برای بازگشایی تنگه باید تمکین کند
از طرف دیگر روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد: شرایط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، چشمانداز توافق برای بازگشایی تنگه را پیچیده کرده است. محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، بازگشایی تنگه هرمز را به پذیرش خواستههای ایران از سوی آمریکا مشروط کرد. ایران لغو محاصره دریایی و تحریمهای آمریکا، پرداخت غرامت جنگی، آزادسازی داراییهای مسدودشده و توقف تهدیدها علیه ایران را شرایط اصلی بازگشایی تنگه هرمز قرار داده است. فهرست شروط جدید ایران این انتظار را که توافق با عمان بتواند بهزودی عبور و مرور تجاری از تنگه را از سر بگیرد، برهم زده است. ایران پیشتر هشدار داده بود که مذاکره با عمان شرط کافی برای بازگشایی تنگه هرمز نیست و وضعیت کنونی را نتیجه نقض تفاهم از سوی آمریکا دانسته است.
خواستههایی که ایرانیها مطرح کردهاند عبارتند از: ۱. رفع محاصره دریایی ۲. لغو تحریمها علیه ایران
۳. عقبنشینی نیروهای آمریکایی از اطراف ایران
۴. پرداخت خسارتهای جنگی ۵. آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران ۶. توقف حملات علیه متحدان منطقهای ایران و پایان دادن به تهدیدها علیه این کشور. راز زیمت، کارشناس ایران در «مؤسسه مطالعات امنیت ملی» اسرائیل میگوید: حتی اگر ایران و عمان بر سر جزئیات مربوط توافق برسند، روشن است که تهران بدون بازگشت آمریکا به تعهدات خود در چارچوب تفاهمنامه، از جمله لغو محاصره دریایی و ازسرگیری روند کاهش تحریمها، با اجرای آن موافقت نخواهد کرد.
آمریکا به دلایل راهبردی قادر به ادامه جنگ نیست
وبسایت کلش ریپورت در ارزیابی روند جنگ تأکید کرد که طولانی شدن آن، بازدارندگی آمریکا را تضعیف میکند: درگیری فرسایشی با ایران، ذخایر موشکی آمریکا را به شدت تخلیه کرده است. عملیات نظامی طولانی علیه ایران قدرت آتش آمریکا را در سراسر اروپا و آسیا تضعیف میکند و پنجرهای استراتژیک ایجاد میکند که به نفع روسیه و چین است، زیرا ذخایر موشکی آمریکا با تأخیر چندساله تأمین مجدد مواجهاند.
تحلیلگران نظامی هشدار میدهند که درگیری طولانی با ایران توازن قدرت جهانی را تغییر داده است. مصرف سریع مهمات حیاتی در خاورمیانه واشنگتن را مجبور کرده تا منابع تخصصی خود را از آسیا و اروپا تخصیص دهد که منجر به کاهش قابل توجه قدرت آتش آمریکا در این مناطق شده است. مقیاس مصرف مهمات نشاندهنده کاهش شدید بازدارندگی متعارف است که سالها طول میکشد تا بازسازی شود.
عملیات بمباران و عملیات دفاع هوائی در خاورمیانه هزاران موشک پیشرفته و پرهزینه را مصرف کرده که به زنجیرههای تأمین پیچیده جهانی وابستهاند. فشار بر موجودی هواپیماهای رهگیر باعث شده است که ایالات متحده ارسال موشکهای برنامهریزی شده به شرکای خود در اروپا و آسیا را به تأخیر بیندازد. جایگزینی بیش از ۱۵۰۰ موشک رهگیر پاتریوت استفاده شده در این کمپین ممکن است بیش از دو سال طول بکشد، در حالی که موجودیهای ملی فعلی کمتر از ۱۷۰۰ واحد است. تاد هریسون، تحلیلگر دفاعی در مؤسسه اینترپرایز گفت: هرچه جنگ طولانیتر شود و ما بیشتر با ایران تبادل آتش کنیم، مشکل مهمات برای ایالات متحده بدتر میشود و این پنجره آسیبپذیری بزرگتر و آشکارتر میگردد.