راهکارهای تقویت عفاف در فرزندان

در جامعۀ امروز که ارزش‌های اخلاقی با چالش‌های گوناگونی مواجه است، تربیت فرزندانی عفیف و پاک آرزوی هر پدر و مادر متدین و آگاهی است. 
در این نوشتار می‌کوشیم با بیانی ساده و کاربردی، اقدامات اساسی و راهکارهای عملیاتی برای تقویت عفت جنسی در فرزندان ارائه دهیم تا والدین بتوانند با به‌کاربردن این رهنمودها، ضمن محافظت از فرزندان خود در برابر آسیب‌ها، نسلی پاک و بافضیلت تربیت کنند.
***
بخش اول) اصول رشد و تقویت عفت جنسی
برای ایجاد و تقویت عفت جنسی در فرزندان می‌توان چند اصل کلی ارائه داد که بر تمام فعالیت‌ها و اقدامات تربیتی والدین حاکم است؛ به طوری که در همۀ مراحل و شرایط و نیز اقدامات تربیتی مرتبط با عفت جنسی به کار گرفته می‌شوند. به کاربردن این اصول از طریق راهکارها و تکنیک‌های تربیتی، نقشی بنیادین در ایجاد و تقویت عفت جنسی دارد.
الف) اصل پیشگیری از تهییج و تحریک
یکی از اساسی‌ترین راه‌های برون‌رفت از بی‌عفتی مرتبط با غریزۀ جنسی و نیز تقویت و رشد عفت در اخلاق اسلامی، کنترل تحریک‌پذیری و تهییج این غریزه است. اخلاق دینی با شناختی که از غریزه جنسی ارائه می‌دهد و بر آن پافشاری می‌کند، منطقی ویژه درباره این غریزه اعمال می‌کند؛ منطقی که با این تصور که رها‌ کردن مسیر ارضای غریزه جنسی موجب سیر‌شدن و بی‌میلی و آسودگی در آن می‌شود، متفاوت است. تأکید در اخلاق دینی بر این است که غریزۀ جنسی غریزه‌ای عمیق، نیرومند و دریاصفت است و هرچه بیشتر اطاعت شود، سرکش‌تر می‌شود. (1) 
بر اساس این نگرش، تحریک و تهییج و آزادی بی‌قید این قوه نه‌تنها سبب اشباع و ارضای درست و بهنجار آن نمی‌شود، بلکه موجب به‌وجودآمدن انحراف‌ها و آسیب‌های بی‌شماری می‌شود؛ ازاین‌رو والدین باید بکوشند تا از هر عامل به‌وجودآورندۀ تحریک و تهییج این غریزه پرهیز کنند.
ب) اصل شکل‌دهی نقش و هویت جنسی مطابق فطرت
شرایط و اقدامات تربیتی باید به گونه‌ای فراهم شود تا فرزند در مسیر رشد غریزه جنسی، رشدی بهنجار و مطابق با خلقت خود داشته باشد. بر اساس این اصل، تلاش بر این است تا هویت جنسی و نقش‌های جنسیتی فرد بر هم منطبق شود تا فرزند نظر مثبتی به هویت جنسی و نیز نقش‌های جنسیتی خود داشته باشد و رفتارها و کنش‌های مطابق با آنها را به‌خوبی ایفا کند؛ به گونه‌ای که دختر به دختر ‌بودن خویش و پسر به پسر ‌بودن خود افتخار کنند و نقش‌های مرتبط با آن را به‌خوبی ایفا نمایند و والدین نیز فعالیت‌ها و اقدامات خود را با نقش و هویت جنسی فرزندان انطباق دهند.
ج) اصل تحکیم دینداری برای تقویت عفت جنسی
غریزه جنسی یکی از امیال طبیعی وجود انسان است که به طور طبیعی به مرحله شکوفایی می‌رسد؛ بر همین اساس یکی از مهم‌ترین اصول برای در‌امان ‌ماندن از آثار و پیامدهای منفی آن، تقویت خودمهارگری فرزند است که از طریق تحکیم دینداری ایجاد می‌شود. درواقع مهم‌ترین عامل در تقویت عفت به‌ویژه عفت جنسی، تقویت اعتقادات دینی و پایبندی به اعتقادات مذهبی است که به شکل نیرویی باطنی و خودمهارگر، فرد را از انجام کارهایی برخلاف عقل و شرع باز‌می‌دارد. مذهب و اعتقادات مذهبی مهم‌ترین عامل در تصحیح رفتارهای اخلاقی و ایجاد ضمانت اجرائی برای تحقق آنها هستند.
د) اصل تحکیم و تقویت حیا
حیا در اخلاق اسلامی جایگاه رفیعی دارد؛ به طوری که در رأس مکارم اخلاق قرار می‌گیرد. در تعریف حیا گفته‌اند نیرویی‌ است مهارکننده و نظم‌دهنده که رفتار و افکار انسان را بر اساس شرع و عرف تنظیم می‌کند.(2) 
بر همین اساس تقویت و نهادینه‌کردن عنصر حیا در فرزندان، سبب جلوگیری از بسیاری از آفت‌های غریزه جنسی می‌‌شود. درواقع حیا موجب پدید‌آمدن عفت می‌شود؛ همچنان‌که حضرت علی‌(ع) فرموده است: « ثمره الحیاء العفّه‌، نتیجۀ حیا‌داشتن، عفت است.» (3) 
نهادینه‌کردن و تقویت تدریجی این عنصر، فرد را از رفتارها، کنش‌ها، تخیلات و اندیشه‌ دربارۀ مسائل جنسی پرهیز می‌دهد و شرایط مناسبی برای تقویت عفت جنسی فراهم می‌کند. انسان باحیا نه‌تنها خود به رفتار، گفتار و اندیشه جنسی دست نمی‌زند، بلکه از دیدن هرزگی و بی‌حیایی‌های دیگران نیز پرهیز می‌کند.
ه) اصل پیشگیری از نابهنجاری‌ها و کژکاری غریزه جنسی
مراد از نابهنجاری جنسی در تلقی دینی، هر نوع رفتاری است که برخلاف فطرت و طبیعت این غریزه باشد.(4) بنابراین پیشگیری از نابهنجاری جنسی یعنی پیشگیری از هرآنچه برخلاف فطرت این غریزه و برخلاف کمال نهائی آن است. عوامل مختلفی در ایجاد نابهنجاری جنسی دخالت دارند. کودکی که دچار سوءاستفاده جنسی شده است، در بزرگسالی بروز برخی نابهنجاری‌های جنسی مانند بچه‌بازی و برخی کژکارکردهایی مانند اختلال واژینیسم در او محتمل است. تحقیقات برخی متخصصان بالینی نشان داده است اختلال شخصیت مرزی واکنش پیچیده‌ای به آسیب سوءاستفاده‌شدن جنسی در دوران کودکی است.(5) 
تحقیقات در کشور ما نیز نشان می‌دهد حدود ده‌ درصد افراد جامعه به اختلالات جنسی مبتلا هستند (6)؛ بنابراین والدین باید مراقبت کنند فرزند آنها دچار اختلالات و کژکاری‌های مرتبط با غریزه جنسی نشود.
بخش دوم) فراهم‌آوردن زمینه‌ها و عوامل تحقق اصول اساسی (راهکارهای عملیاتی)
بعد از شناخت اصول اساسی رشد و تقویت عفت جنسی، باید به راهکارهای عملی تحقق آنها اشاره کرد. این راهکارها در دو دسته جای می‌گیرند که هر کدام دو سطح دارند؛ دستۀ اول راهکارهای ایجابی هستند که از یک‌سو زمینه‌های مناسب رشد عفت جنسی را فراهم می‌کنند و با عنوان «علل اعدادی» مطرح می‌باشند؛ از سوی دیگر عواملی هستند که نقش مستقیمی در تقویت عفت ایفا می‌کنند. دستۀ دوم راهکارهای سلبی هستند که به فعالیت‌های سلبی و ممنوع اشاره دارند؛ این دسته نیز از یک‌سو مربوط به زدودن زمینه‌هایی است که موجب بی‌عفتی می‌شود و از سوی دیگر به موانعی اشاره دارد که راه تقویت عفت جنسی را سد می‌کند.
1- شناخت انحراف‌های جنسی و راه‌های مقابله با آنها
هر رفتاری که برخلاف فطرت و هدف خلقت غریزه جنسی باشد، انحراف محسوب می‌شود و باید کوشید فرزند از گرفتار‌شدن به انحراف‌های جنسی مصون شود. 
روشن است که برای تحقق این مهم، در گام نخست باید انواع رفتارها و انحراف‌های جنسی شناخته شود تا اولاً بتوان از ابتلای به آنها جلوگیری کرد؛ ثانیاً در صورت بروز بتوان با آنها مقابله نمود. در این قسمت به چند مورد شایع از این نوع انحراف‌ها و اختلال‌ها اشاره می‌کنیم و راهکارهایی برای برونرفت از آنها ارائه می‌نماییم.
الف) همجنس‌بازی: به این معناست که فرد می‌کوشد با همجنس خود به روابط جنسی بپردازد وخود را ارضا کند. (7) 
برای پیشگیری از این اختلال توجه به دو نکته لازم است:
1) منع از تجربۀ روابط لذت‌بخش جنسی در دوران کودکی از همجنس؛
2) منع از ایجاد تجربه‌های ناخوشایند از جنس مخالف در دوران خردسالی.
ب) خود‌ارضایی: خودارضایی یا استمنا آثار منفی بر روان و جسم فرد دارد و مانع تأثیر روش‌های تربیتی می‌شود. از عواملی که در پیشگیری از این بیماری مؤثر است، می‌توان به کنترل نگاه، ایجاد مشغله علمی و فکری، انجام فعالیت‌های پرتحرک، کنترل نوع غذاهای مورد استفاده، نپوشیدن لباس‌های تنگ چسبان و پلاستیکی، کنترل حس لامسه و کنترل ارتباط با محارم اشاره کرد.
ج) نظربازی: مراد از نظربازی، چشم‌چرانی و نگاه از روی لذت به نامحرم و مظاهر شهوانی است. این عمل نوعی عادت و ارضای جنسی به دنبال دارد (8) و مقدمه‌ای است برای رفتارهای پرخطر. برای پیشگیری از این اختلال منع تماشای محرک‌های جنسی لازم است.
د)بچه‌بازی: یعنی نوجوان یا بزرگسال به کودکان تمایل جنسی کنترل‌ناپذیر دارد.(9) والدین باید در نوع پوشش کودک دقت داشته باشند و لباس‌های سبب تحریک جنسی این‌گونه افراد را نپوشانند؛ همچنین کودک را در خلوت با افراد اجنبی قرار ندهند.
ه) تبرج و خودنمایی زنان: از دیگر نابهنجاری‌های جنسی است که در آن برخی زنان با خودنمایی و جلوه‌نمایی می‌کوشند توجه مردان را به خود جلب کنند و با این عمل به ارضای جنسی خود می‌پردازند.(10) پوشیدن لباس‌های تنگ و رنگارنگ، برهنه‌کردن قسمت‌هایی از بدن مانند پا، دست‌ها، گوش‌ها و گردن، به شکل عروسک‌درآوردن کودکان دختر و...، از نشانه‌های این بیماری است. نهادینه‌کردن ارزش‌ها و اعتقادات دینی به‌ویژه عنصر حیا و عفت در دختران برای دور‌کردن از این اختلال مؤثر است.
و) عورت‌نمایی: عورت‌نمایی از انحراف‌های جنسی است. والدین باید بکوشند از هرگونه کشف عورت کودک، نگاه به آن و بازی با آن خودداری کنند.(11)
2- مراقبت ذهنی
حالت‌های روحی و روانی والدین در هنگام انعقاد نطفه به لحاظ زمینه‌سازی برای تربیت و تقویت عفت جنسی اثر دارد. در برخی روایات از‌آمیزش با همسر درحالی‌که میل و شهوت زن دیگری در ذهن مرد است، منع شده و‌آمیزش در این حالت را موجب اختلال در جنسیت و حافظۀ نوزاد دانسته‌اند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) می‌فرمایند: « لاتُجَامِعِ امْرَأَتَکَ‏ بِشَهْوَهِ امْرَأَهِ غَیْرِکَ فَإِنِّی أَخْشَى إِنْ قُضِیَ بَیْنَکُمَا وَلَدٌ أَنْ یَکُونَ مُخَنَّثاً أَوْ مُؤَنَّثاً مُخَبَّلا؛ با میل به زن دیگری با همسرت نزدیکی مکن؛ چون ممکن است دارای فرزندی شوی که زن‌صفت، ماده‌صفت و تباه‌مغز باشد.» (12)
3- جدایی مکان
درحالی که کودکی در اتاق باشد مرد نباید با همسرش‌آمیزش داشته باشد. به نظر می‌رسد نه تنها نباید کودکان‌آمیزش والدین را ببینند، بلکه در مکان‌آمیزش نیز نباید حضور داشته باشند. امام صادق‌(ع)می‌فرمایند:«پیامبرخدا فرمود: به خدا سوگند‌، اگر مردی با همسرش‌آمیزش کند و در اتاق، طفل بیداری باشد که آن دو را در آن حال مشاهده کند و سخنانشان و حتی صدای نفس کشیدنشان را بشنود آن کودک هرگز موفق نخواهد بود و اگر پسر باشد یا دختر، سرانجام آلوده به زنا خواهد شد.»(13) 
4- سازگاری و سازش
اختلاف و ناسازگاری والدین موجب اضطراب روحی در فرزندان می‌شود. تحقیقاتی که روی چند هزار نفر از نوجوانان بزهکار انجام شده است نشان می‌دهد، در خانواده‌هایی که سازش پدر و مادر کمتر است، درصد انحراف و بزهکاری فرزندان بیشتر است (14)‌، دربرخی موارد، عادت به خود ارضایی در پسران و دوستی دختران با پسران به دلیل تسکین اضطراب‌ها و ناراحتی‌های روحی روانی است که بر اثر ناسازگاری والدین در منزل ایجاد شده است. (15) پرهیز از اختلاف وناسازگاری و ایجاد فضائی امن وپیوندعاطفی محکم والدین با یکدیگر یکی از عوامل دوری فرزندان از انحرافات و اختلالات جنسی است.
5- کنترل دیدنی‌ها، شنیدنی‌ها و خواندنی‌ها
گفته شد یکی از اصول اساسی در عفت جنسی، جلوگیری از تحریک و تهییج این غریزه است، از سوی دیگر، از جمله مهم‌ترین عوامل تحریک غریزه جنسی، عدم کنترل چشم و گوش است. همین طور خواندن رمان‌ها، داستان‌ها و طنز‌های جنسی و محرک نیز موجب تحریک می‌شود، بنابراین لازم است والدین به طور مداوم نسبت به آنچه فرزندشان می‌بیند، یا می‌شنود یا می‌خواند کنترل لازم را داشته باشند. امروزه به دلیل فروان شدن استفاده از گوشی‌های هوشمند، انواع و اقسام تصاویر، فیلم‌ها، موسیقی‌ها و داستان‌های جنسی در دسترس کودکان و نوجوانان است که والدین باید نسبت به کنترل همه آنها برنامه داشته باشند. ایجاد انضباط در استفاده از فضای مجازی و به طور کلی آنچه مربوط به دیدن، شنیدن و خواندن است باید توسط والدین کنترل شود و محدودیت‌هایی برای آن وضع گردد.چنان‌که اکنون کشورهای غربی به این نتیجه رسیده‌اند که باید برای نوجوانان زیر 16 سال محدودیت‌هایی در استفاده از فضای مجازی اعمال کنند.
6- کنترل خوردنی‌ها و پوشیدنی‌ها
بر اساس اصل پیشگیری از تحریک و تهییج، توجه به دو عامل تغذیه و پوشش در کنترل قوای جنسی و تقویت عفت، ضروری است.
تغذیه: نوع مواد غذایی مصرفی می‌تواند بر میزان تحریک‌پذیری غریزه جنسی تأثیرگذار باشد. بنابراین، پرهیز از زیاده‌روی در مصرف غذاها و خوراکی‌های محرک، به‌ویژه در دوران نوجوانی و جوانی که این غریزه در حال شکوفایی است، توصیه می‌شود.
پوشش: لباس و نوع پوشش نیز، هم برای خود فرد و هم برای دیگران می‌تواند عاملی محرک باشد. انتخاب لباس‌های مناسب، غیر تنگ و متناسب با شئون اخلاقی، به کاهش تحریک کمک می‌کند. عادت به پوشش‌های نامناسب و تحریک‌کننده، بتدریج می‌تواند حیا را در وجود فرد تضعیف کند و او را به سمت رفتارهای ناهنجار سوق دهد. این مراقبت در مورد پوشش فرزندان، برای دختران حائز اهمیت بیشتری است.همچنین تاکید می‌شود که والدین در نوع پوشش خود در برابر نوجوان و کودک باید دقت فراوان کنند.
7- کنترل حریم محرم و نامحرم
والدین باید نسبت به رعایت حریم محرم و نامحرم اهتمام داشته باشند، آموزش‌های لازم را به تناسب سن فرزندان به آنها بدهند و از حریم‌شکنی مراقبت کنند. باید تلاش شود فرزند، تجربه لذت‌بخش جنسی با جنس مخالف خود را نداشته باشد، معاشرت او با جنس مخالفش کنترل شود و معدودیت‌هایی برای او وضع شود، به تناسب سن و رشد قوای جنسی، این محدودیت‌ها باید بیشتر و دقیق‌تر شود؛ به عنوان نمونه، پوشش دختری که به سن تکلیف رسیده در مقابل نامحرم باید با رعایت حدود شرعی باشد، شوخی دختر و پسری که به سن تمییز رسیده‌اند، کنترل و حریم‌های ان تذکر داده شود. خلوت با ناهمجنس کنترل شود وتجربه روابط لذت‌بخش حذف شوند.
8- تدبیر در پاسخ
پرسیدن سؤالاتی مانند اینکه: من از کجا آمده‌ام‌، یا بچه‌ها چطور به دنیا می‌آیند، یا چرا مردها بچه به دنیا نمی‌آورند، در سنین زیر هفت سال توسط کودکان شایع است. نوع پاسخ والدین در این‌گونه سؤالات بسیار مهم است. نباید این‌گونه سؤالات بی‌پاسخ بماند، بلکه با بیان چند جمله کوتاه پاسخی در خور فهم کودک داده شود. همچنین نباید با تندی وخشونت برخورد شود. پاسخ نیز به گونه‌ای باشد که سبب تحریک کودک و موجب کنجکاوی‌های جنسی او نشود.(16) رویکرد دینی در پاسخ این‌گونه سؤالات می‌تواند مفید باشد، مثلا از تمثیل و تشبیه پیرامون خلقت استفاده شود.
9- حساسیت و آموزش مسائل شرعی به تناسب رشد قوای جنسی
کودک از سنی خاص، تفاوت بین بدن زن و مرد را درک می‌کند. همچنین هر چه به دوران بلوغ و بزرگسالی نزدیک می‌شود قوای جنسی او بیشتر اوج گرفته و فعال می‌شوند. کم کم کشش‌های جنسی و میل به جنس مخالف در او اوج می‌گیرد. بنابراین لازم است والدین نسبت به این مسائل حساسیت لازم را داشته و اقدامات و مراقبت‌هایی را انجام دهند. البته مراد این نیست که دست به آموزش‌های جنسی عیان بزنند بلکه بایسته است همواره به مسئله آموزش مسائل شرعی و احکام روابط زن و مرد، حجاب و حیا اهتمام داشته باشند و کودک را متوجه وظایف دینی‌اش بکنند. همچنین لازم است به تناسب رشد فرزند، به آموزش‌هایی پیرامون خطرات و عواقب اعمال و رفتارهای جنسی در زندگی دنیا و آخرت پرداخته شود. آموزش‌ها نباید به نحوی باشد که موجب کنجکاوی جنسی، تحریک غریزه جنسی و ایجاد دغدغه ذهنی جنسی شود.
10- کنترل معاشرت با همجنس
روابط و معاشرت فرزند با همجنس خود، باید به درستی مدیریت شود. عدم کنترل و مدیریت روابط کودک باهمجنس خود ممکن است زمینه‌ساز انحرافات جنسی شود. کودکان یا نوجوانانی که با همسالان از جنس خود تجربه‌های لذت‌بخشی دارند، ممکن است در بزرگسالی نیز بخواهند همان تجربه‌ها را تکرارکنند. این افراد حتی پس از ازدواج نیز تمایل دارند با همسرخود به شیوه‌ای جمع شوند که به کودک همجنس خود در دوران کودکی نزدیک می‌شده‌اند.(17)
11- جداسازی بسترها
لازم است وقتی فرزندان به سن هفت تا ده سالگی رسیدند بستر آنها از یکدیگر شود. مراد از جداسازی، جداسازی بستر پسر از دختر نیست، بلکه به مطلق جداسازی بستر کودکان اشاره شده و بنابراین جداسازی بستر پسر از پسر و دختر از دختر را هم شامل می‌شود. در همین زمینه پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند:«بسترهای پسر و پسر، دختر و دخترو پسر و دختر را از ده سالگی از هم جدا کنید. (18) اختلافی در این روایات نسبت به زمان جدایی بستر کودکان وجود دارد، دربرخی روایات شش‌سالگی و در برخی هفت سالگی و در برخی ده‌سالگی زمان جدایی بستر فرزندان از یکدیگر قرار داده شده است. شاید منشاء این اختلافات در نظرگرفتن شرایط کودکان ازجهت تحریک پذیری جنسی باشد.
12- تمایز در فعالیت‌ها
تفکیک فعالیت‌ها و امور مرتبط با کودکان براساس جنسیت آنها می‌تواند زمینه مناسبی جهت تربیت جنسی مطلوب فراهم کند. ایجاد تمایز در فعالیت‌ها و شئون مرتبط با جنسیت فرد از جمله دستورات دینی در تربیت جنسی است. امام صادق‌(ع) در جواب فردی که از آراستن با طلا سؤال کردند، می‌فرمایند: « نَعَم النِّساءَوَالجوارِیَ،وَاماالغُلامانُ فَلا؛ آراستن با طلا برای زنان و دختران آری؛ اما برای پسران خیر.» (19) برخی از این تمایزات که لازم است والدین و مربیان نسبت به آنها دقت نظر لازم را داشته باشند عبارتند از:
الف) تمایز در کارها و فعالیت‌ها؛ نوع کار و فعالیتی که به کودکان واگذار می‌شود متناسب با جنسیتشان باشد.
ب) تمایز در هدیه و اسباب بازی؛ نوع اسباب بازی‌ها و هدیه‌هایی که برای کودک خریداری می‌شود باید به تناسب جنسیتش باشد.به عنوان مثال توپ و تفنگ و ماشین اسباب بازی پسرانه و عروسک و قابلمه و کاسه اسباب بازی دخترانه است.
ج)تمایز در مجالس و محافل؛ بهتر است برای بردن کودک به مجالسی مانند نماز جماعت و عروسی ومشاهد مشرفه جانب تناسب جنسیتی رعایت شود.از این جهت کودک پسر همراه با مادر وکودک دختر همراه با پدر به این‌گونه مجالس برده نشود.
13- مادر و دختر؛ پسر و پدر
بایسته است کارهای مرتبط با دختر بر عهده مادر قرارگیرد و امور و شئونات مرتبط با پسر برعهده پدر. پیامبراکرم می‌فرمایند:« آمرُواالنساءَ فی بَناتِهنَّ؛ امور دختران را به مادران آنها واگذارید.» (20) 
پدر روابطش را با دختر و مادر با پسر به صورت منطقی کم کند تا هرکدام از فرزندان با الگوگیری از والد همجنس خود به نقش‌های جنسیتی مرتبط با خلقت خود پرداخته و ازجهت عاطفی، شناختی و رفتاری هویت و نقش جنسیتی متناسب با خلقت خود پیدا کنند.
14. حیای جنسی والدین
برخی والدین به تصورخردسال بودن فرزندان، مسائل مربوط به امور زناشویی را در برابر فرزندانشان رعایت نمی‌کنند. درحالی که این نوع رفتارها به منزله الگوهای ناهشیار عمل کرده و بر عفت جنسی فرزند تاثیرگذار است. کودک هرآنچه را می‌بیند به خاطر می‌سپارد و در ذهن او نقش می‌بندد. حضرات معصومین‌(ع) به این مسئله بسیار دقت نظر داشته‌اند. بوسیدن و درآغوش گرفتن و یا دیگر موارد معاشقه و ملاعبه والدین در حضور کودک و یا پوشیدن لباس‌های نیمه برهنه و زننده و تنگ تصویرهای ذهنی برای کودک ایجاد می‌کند؛ تصویرهایی که ممکن است تا مدت‌های مدیدی پایدار بماند و زمینه‌ساز بی‌عفتی شود.
15- ستر عورت
پوشاندن عورت در مقابل کودک از دیگر دستورات مورد تاکید جهت تقویت عفت جنسی است. باید از هر کاری که موجب کشف عورت والدین و به طریق اولی دیگران برای کودک می‌شود پرهیز شود. از بردن کودک به حمام در حالی که والدین برهنه هستند پرهیز شود. آموزش‌های جنسی که مستلزم این نوع شناخت‌ها باشند روا نیستند. همچنین لازم است اعضای جنسی خود کودک نیز پوشانده شود. بنابراین باید در حضور دیگران و حتی خواهر و برادرهای او، عوت کودک پوشیده باشد.
16- منع کنجکاوی و بازی جنسی
ممکن است کودکان به دور از چشمان والدین به کنجکاوی‌های جنسی پرداخته و بازی‌های جنسی انجام دهند. مثلا به دور از چشمان والدین لباس یکدیگر را در آورند و با اعضای جنسی یکدیگر بازی کنند. برای پرهیز دادن از چنین رفتارهایی از تنها گذاشتن کودکان جلوگیری شود. همچنین رفتارها و بازی‌های کودکان به صورت غیر مستقیم کنترل شده و از بازی‌هایی که جنبه جنسی دارند منع شوند. درموارد وقوع این‌گونه بازی‌ها نیز با ملایمت، زشت بودن این رفتارها توضیح داده شود.
17- پیشگیری از سوءاستفاده جنسی
تحقیقات نشان داده بسیاری از نابهنجاری‌های جنسی ریشه در آسیب‌های روحی دارند.(21)
برخی متخصصان بالینی طبق تحقیقاتی که انجام داده‌اند معتقدند بسیاری از اختلالات جنسی ناشی از چنین آسیب‌هایی است. اختلال شخصیت مرزی واکنش پیچیده‌ای به آسیب سوءاستفاده شدن جنسی در دوران کودکی است(22) همچنین برخی کژکاری‌های جنسی مانند واژینیسم
(مقاربت دردناک) گاهی ریشه در همین مسئله دارد.(23) 
بنابراین لازم است روابط کودک با غربیه‌ها  و حتی آشنایان کنترل شود و اطلاعاتی کلی پیرامون چگونگی تعامل با دیگران به فرزند داده شود. 
باید این‌گونه مسائل تحت عناوینی مانند حیا و عفاف توضیح داده شوند. والدین باید به کودکان خود بیاموزند که هیچ گاه نباید به کسی اجازه دهند لباسشان را درآورد و یا با اعضای جنسی‌شان بازی کند.
18- منع بوسیدن، در آغوش گرفتن و بازی با اعضای جنسی
از بوسیدن و درآغوش گرفتن کودکان در سنین شش و هفت سالگی به بعد توسط افراد غیر و نامحرم باید خودداری شود. در حدیثی امام کاظم‌(ع) می‌فرمایند:«وقتی دختربه شش‌سالگی رسید، جایز نیست مردی که محرم او نیست او را ببوسد و درآغوش بگیرد.» (24) 
همچنین از بوسیدن لب‌ها و دهان فرزندی که دوران صغارت را پشت سر گذاشته باید پرهیز شود.
19- مبدل پوشی ممنوع
امیر المؤمنین‌(ع) می‌فرمایند: « لَعَنَ اللهُ المُتَشَبِّهینَ مِن الرِّجالِ بِالنِّساءِ وَلَعَنَ المُتَشَبِّهاتِ مِنَ النِّساءِبَالرِّجالِ؛ خدا لعنت کند مردانی را که خود را شبیه زنان می‌کنند و زنانی که خود را شبیه مردان می‌سازند.» (25) مبادرت به چنین رفتارهایی آسیب‌های جنسی را در پی خواهد داشت. به گفته محققان، یکی از اختلالات جنسی یادگارپرستی همراه با مبدل پوشی است(26)، این اختلال در مردان یافت می‌شود به این صورت که مرد علاقه‌ غیرقابل کنترلی برای پوشیدن لباس‌های زنانه دارد و از این طریق ارضای جنسی می‌شود. این اختلال اغلب با استمناء و خیال پردازی‌های جنسی همراه است. (27) روان شناسان بالینی معتقدند اغلب افرادی که دچا این نوع اختلال می‌شوند معمولا مبدل پوشی را در دوران کودکی تجربه کرده‌اند.(28)  بنابراین لازم است والدین از هر گونه مبدل پوشی چه از روی تفریح و چه از روی شوخی و برای شادکردن فرزند پرهیز کنند.
نتیجه
ایجاد و تقویت عفت جنسی در فرزندان، فرآیندی تدریجی، هوشمندانه و مستلزم آگاهی، برنامه‌ریزی و عمل هماهنگ والدین است. این مهم با پایبندی به اصول بنیادین پنج‌گانه شامل پیشگیری از تحریک، شکل‌دهی هویت جنسی فطری، تحکیم دینداری، تقویت حیا و پیشگیری از نابهنجاری‌های جنسی آغاز می‌شود. سپس باید به‌کارگیری راهکارهای عملی ایجابی و سلبی در همه ابعاد زندگی، محقق شوند. از جمله از طریق مراقبت‌های ذهنی والدین در هنگام انعقاد نطفه، سازگاری والدین، مدیریت و کنترل دقیق محتوای شنیدنی‌ها، دیدنی‌ها، خواندنی‌ها، خوردنی‌ها و پوشیدنی‌های محرک، الزام به رعایت حریم‌ محرو م و نامحرم، آموزش‌ مسائل شرعی متناسب با سن، تدبیر در پاسخ به سؤالات جنسی، تفکیک جنسیتی در بستر، در فعالیت‌ها و نقش‌ها و در پوشش، پوشیدگی اعضای جنسی و روابط جنسی و پیشگیری جدی از هرگونه سوءاستفاده، کنجکاوی و بازی جنسی، امکان تحقق اصول پیش گفته باید فراهم شود.
منابع جهت مطالعه بیشتر:
1- شهریاری، روح الله، الگوی تربیت جنسی با رویکرد اسلامی، فصلنامه تربیت تبلیغی، 1395، ش13 و 14، صص38-5.
2- فقیهی، علی نقی، خانواده و شیوه‌های تربیت جنسی کودکان، مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، فصلنامه تربیت تبلیغی، 1395، ش13 و 14، صص62- 39.
پی نوشت‌ها:
1. مطهری، مرتضی، اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران، صدرا، چاپ هفدهم، 1391، ص 107.
2. پسندیده، عباس، غنچه‌های شرم (نگاهی نو به مفهوم حیا)، دارالحدیث، قم، 1386، ص 10.
3. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم‌، مصحح: سید مهدی رجایی، تهران، دارالکتب الإسلامیه، چاپ دوم، 1410 ق‌، ص۳۶۱.
4. مصباح یزدی، محمدتقی، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)،چاپ پنجم،1391، ج2، ص210.
5.‌هالجین، ریچارد پی و سوزان کراس و یتبورن، آسیب شناسی روانی، مترجم یحیی سیدمحمدی، تهران، نشر روان، چاپ یازدهم، 1392، ج2، ص 202.
6. متقی فر، غلامرضا، درآمدی برنظام اخلاق جنسی در اسلام، قم، موسسّه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ دوم، 1389، ص 26.
7.همان، ص 205.
8. همان، ص 211.
9.‌هالجین، ریچارد پی و سوزان کراس و یتبورن، همان، ج2، ص 7.
10. متقی فر، همان، ص216.
11.‌هالجین، ریچارد پی و سوزان کراس و یتبورن، همان، ج2، ص 13.
 12 و 13. صدوق، ابن بابویه، محمدبن علی، من لایحضره الفقیه، قم، جامعه المدرسین،1404ق، ج‏3،ص 551.
14 و 15. اکبری، ابوالقاسم، عوامل ناسازگاری کودک ونوجوان، [بی جا]، رشد وتوسعه، چاپ اول،1384، ص 47.
16. فقیهی، علی نقی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روش‌ها، از منظر قرآن وحدیث، قم، دارالحدیث، چاپ پنجم،1391، ص 129.
17. متقی فر، همان، ص 206.
18. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، الوفا، 1404ق، ج 104، ص 96.
19. مجلسی، همان، ج66، ص 540.
20. متقی هندی، کنزالعمال‌، بیروت، مکتبه التراث الاسلامی، 1397ق، ج16، ص 309.
21 و 22 و 23.هالجین، ریچارد پی و سوزان کراس و یتبورن، همان، ج2، ص 202.
24. حرعاملی، محمدبن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت(ع) لاحیاءالتراث،1409ق، ج14، ص 170.
25.حرعاملی،همان،ج 20، ص221.
26 و 27 و 28.‌ هالجین، ریچارد پی و سوزان کراس و یتبورن، همان، ج2، ص 202.