عبدی ابدی
اکبر عبدی؛ نامی که همه نسلها در ایران از وی خاطره دارند. برخی او را مرد هزار چهره لقب دادهاند و بعضی دیگر هم «چارلی چاپلین ایران».
یکی از دلایل محبوبیت این بازیگر به رغم کم کاری سالهای اخیرش بهخاطر بیماری، مردمی بودن و همچنین نقشآفرینیهای متعدد و متنوع بود. اکبر عبدی از ایفای نقش پسر بچهای که هر روز مدرسهاش دیر میشد تا رزمندهای در خط مقدم جبهه و روحانی و حتی جنس مخالف (زن) را به بهترین وجه بازی کرد و در تاریخ سینما و تلویزیون ایران تثبیت نمود. همین تنوع و گوناگونی در نقشها هم باعث شد تا طیف متنوعی از افراد و شخصیتها و اقشار و طبقات برای او پیام تسلیت صادر کردند یا سوگوار و غمناک از درگذشتش شدند یا در بزرگداشتش گفتند و نوشتند؛ از مردم کوچه و بازار و خواص و هنرمندان و منتقدان گرفته تا بزرگان علم و دین و سیاستمداران و... حتی چند سال قبل، اکبر عبدی در یک برنامه ماجرای محبت رهبر شهید انقلاب حضرت امام خامنهای را اینگونه روایت کرده بود: «شاید باورتون نشه؛ کسی که ما اصلا فکرشو نمیکردیم وقتشو داشته باشه یا توی این ۹۰ میلیون یه آدمی تو ذهنش باشه... آقا دو بار از طریق دوستانی که میرن پهلوشون و میان، حال منو پرسیده بود. مثلا گفته بود برید خبردار بشید، شنیدم مثلا بیمارستان بوده، برید خبردار بشید حال جسمیش چه جوریه... یه وقت کمک مالی لازم نداره؟ به دوا درمونش درست توجه میشه؟ ایشون(اکبر عبدی) سرمایه این مملکته... و ابراز لطف کرده بود....»
غمی ابدی، پشت خندههای عبدی
این روزها که هنر ایران در سوگ کوچ اکبر عبدی نشسته و همه از خندههای ماندگار او میگویند، در خلوت خانه و دل او روایتی پاک، مظلومانه و بیصدا جریان دارد؛ روایتی از برادری که سالها پشت درخشش نام این هنرمند بزرگ، آرام و صبور ماند تا امروز بار دیگر در یادها زنده شود.
شهید اصغر عبدی، برادر کوچکتر اکبر عبدی و از رزمندگان غیور تیپ ۵۵ هوابرد شیراز بود؛ جوانی
۱۸ ساله که قدم در مسیر دفاع مقدس گذاشت. او در سال ۱۳۶۳ در منطقه فکه بر اثر اصابت ترکش به نخاع و مصدومیت شدید شیمیایی مجروح شد. شدت جراحات چنان بود که ابتدا گمان بردند به شهادت رسیده، اما با علائم حیاتی دوباره به زندگی برگشت تا ۱۷ سال تمام، رنج و درد طاقتفرسای جانبازی را بر دوش بکشد. سرانجام در اسفند ۱۳۸۰، این وجود پر از عشق و صفا در
۳۷ سالگی به یاران شهیدش پیوست و دو فرزندش را به یادگار گذاشت.
خود اکبر عبدی با آن زلالی و صمیمیت بینظیرش درباره روزهای شهادت برادرش میگفت: «وقتی برادرم به شهادت رسید، خودم او را غسل دادم و دو روز در خانه نگهداری کردم تا فامیل از شهرستان برسند... وقتی خاکش میکردند با خودم میگفتم حالا باید مرا خاک کنند. بعد از شهادت اصغر چهار سال کار نکردم، قندم بالا رفت؛ انگار به ته رسیده بودم. هنوز هم وقتی برف میآید میگویم اصغرمان سردش میشود و تنهاست، کاش پیش او بودم...»
او عاشقانه برادر شهیدش را دوست داشت و تا آخر عمر افتخار سرپرستی و نوکری یادگارهای او را با افتخار بر دوش کشید. امروز که اکبر عبدی به دیدار برادرش شتافته، یادآوری نام شهید اصغر عبدی ادای احترامی است به خانوادههایی که در سکوت و بیادعایی، سهم خود را از ایثار و دفاع از ایران ادا کردند. روح هر دو برادر شاد و یادشان تا ابد گرامی باد.
یک نسخه منحصر بهفرد
آیتالله حسن عاملی، نماینده ولی فقیه و امام جمعه اردبیل هم به درگذشت اکبر عبدی واکنش نشان داد و پیام تسلیتی برای درگذشت این هنرمند همشهریاش منتشر کرد.
در این پیام، نکات قابل تأملی مطرح شده است. در پیام آیتالله عاملی برای درگذشت عبدی میخوانیم: «ملاحت نقش، جذابیت سلوک، دوری از تکلف و تصنع در نقشها و قدرت تصرف در واقعیت نقشها و حسن استفاده از هنر طنز و پل ساختن آن برای ورود به زندگی انسانها و خلق تبسم در لبها و سرور در دلها و برق در چشمها از ممیزههای بزرگ او بود. طبعاً او نسخه منحصر به فرد بود و دیگر تکرار نخواهد شد او به حق یک سرمایه بزرگ هنری بود و میتوانست کاروانی از دلها را با خود همراه کند. این عزیز حکایتی از استعداد بزرگ خطه اردبیل و خاک فضیلتپرور دیار شاه اسماعیل صفوی است او با خاطرات بسیار شیرین در یاد هر ایرانی هنردوست زنده خواهد ماند. ابراز ارادت او به ساحت منیع رهبر شهید نشان از بصیرت بلند و تجلی عشق او به عزت و اقتدار کشور
بود.»
فراتر از شهرت
در حاشیه مراسم وداع و تشییع زنده یاد اکبر عبدی، مسعود ده نمکی-کارگردان سینما و تلویزیون-که بیشترین سابقه همکاری مشترک را در سالهای اخیر با این هنرمند فقید داشته است، در گفتوگویی تصویری به ابعاد مختلف شخصیتی این کمدین پرداخت.
ده نمکی با اشاره به سابقه طولانی و کمنظیر همکاریاش با زنده یاد عبدی گفت: «ما طی ۲۰ سال، ۸ کار مشترک شامل ۶ اثر سینمایی و ۲ سریال با هم داشتیم؛ سابقهای که فکر میکنم یک رکورد در همکاری با ایشون محسوب
میشه.» وی در ادامه با تأکید بر اینکه توانمندیهای فنی و هنری اکبر عبدی بر همگان آشکار است، به ویژگیهای اخلاقی او پشت دوربین و خارج از دنیای شهرت اشاره کرد و افزود:«غیر از وجوه هنری که همه از اون حرف میزنن، ابعاد شخصیتی، مردمداری و سفرهداری ایشون کمتر مورد توجه قرار گرفته. عبدی جلوی دوربین فقط بازیگر نبود؛ در زندگی واقعی هم برای مشکلات مردم وقت میگذاشت. حتی برای حل اختلافهای خانوادگی و آشتیدادن مردم پا پیش میگذاشت و از اون محبوبیت و اعتباری که داشت، برای حل مسائل و مشکلات مردم استفاده میکرد. همهچیز برای او شهرت نبود.»
این سخنان بار دیگر نشان میدهد که چرا اکبر عبدی نه تنها یک پدیده در بازیگری، بلکه هنرمندی محبوب، عمیقاً مردمی و ماندگار در یاد و دل ملت ایران بود.
عبدی به سلمان نرسید
مرحوم اکبر عبدی بنا بود در سریال «سلمان فارسی» نقشآفرینی کند. اما اجل مهلتش نداد و به آخرین همکاریاش با داوود میرباقری نرسید. کارگردان سریال سلمان در متنی به مناسبت درگذشت عبدی نوشت: «با نهایت تأثر و تأسف، خیلی زود یکی از دُر دانههای هنر ایران را از دست دادیم. اکبر عبدی عزیز، نه فقط یک دوست، یک همراه، نه فقط یک بازیگر؛ هنرمندی بود که با نبوغش نقش میآفرید، هنرمندی که برخلاف ظاهری بیپیرایه و مواجهه سادهاش با مخاطبان، بازیگری کار بلد، خلاق و متفکر بود و هنر بازیگری برایش اهمیت زیادی داشت. قول و قرارمان این بود، در پس سالها همراهی، پنجمین همکاری مشترکمان بعد از امام علی(ع)، آدم برفی، معصومیت از دست رفته و شاهگوش، سلمان فارسی باشد و در فصل حجاز به این کاروان بپیوندد و دوباره همسفر شویم. میدانی برایش تدارک دیده بودم که تمام نبوغش را به نمایش بگذارد. نیمه پنهانی از خلاقیت و توانایی که هرگز کسی ندیده بود و نمیشناخت. شوربختانه نشد. سرعت کاروان سلمان به شتاب جهان هستی نرسید، اکبر عبدی، ابدی شد و زخمی بر دل و جانم گذاشت و جای خالیاش در مقابل دیدگانم و آینده سلمان به حسرتی بزرگ بدل گشت. یقین دارم سینما، تلویزیون و حتی بیشتر، هنر این مرز و بوم صدای رسای هنر را از دست داد، زایش و رویش چنین مرد شریفی، تکرار ناشدنیست. این فقدان مصیبتبار را به خانواده مرحوم عبدی به ویژه همسر صبورشان، دوستان و هنرمندان تسلیت عرض مینمایم.»