5 میلیارد دلار تعهدات ارزی ایفا نشده صادرکنندگان در 4 ماهه 1405
آخرین بررسیها از رشد 9 میلیارد دلاری تعهدات ارزی ایفا نشده صادرکنندگان تا تیرماه 1405 حکایت دارد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، پیگیریها حاکی از آن است که با بهروزرسانی آمار صادرات تا پایان تیرماه 1405، میزان تعهدات ارزی سررسیدشده و ایفا نشده حدود چهار میلیارد یورو افزایش یافته است. البته باید توجه داشت که افزون بر این رقم، حدود سه میلیارد یورو نیز تعهد ارزی وجود دارد که هنوز موعد ایفای آن فرا نرسیده و در آمار تعهدات سررسیدشده لحاظ نمیشود.
از سوی دیگر، آمارهای تجارت خارجی نشان میدهد؛ حجم صادرات غیرنفتی کشور از ابتدای سال 1397 تا پایان سال 1404 حدود 301 میلیارد یورو بوده است. همچنین ارزش کل صادرات غیرنفتی تا پایان تیرماه 1405 به حدود 306 میلیارد و 500 میلیون یورو رسیده که بیانگر تحقق حدود 5.5 میلیارد یورو صادرات غیرنفتی در چهار ماهه ابتدائی سال 1405 است؛ رقمی که معادل تقریبی شش میلیارد و 270 میلیون دلار محسوب میشود.
مقایسه این ارقام نشان میدهد حجم تعهدات ارزی سررسیدشده ایفا نشده در چهار ماهه نخست سال 1405، حتی از ارزش صادرات غیرنفتی ثبتشده در همین دوره نیز فراتر رفته است؛ موضوعی که ضرورت بررسی دقیقتر علل عدم بازگشت ارزهای صادراتی و نحوه ایفای تعهدات ارزی صادرکنندگان را بیش از پیش برجسته میکند.
111 یا 94؛ کدام صحیح است؟
گفتنی است؛ چندی پیش حسین صمصامی؛ عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با انتشار جدولی از آمارهای رسمی، اعلام کرد که از سال 1397 تا پایان خرداد 1405، در مجموع بیش از 111 میلیارد یورو ارز صادراتی به چرخه رسمی اقتصاد کشور بازنگشته است؛ رقمی که با نرخهای متعارف ارزی معادل حدود 130 میلیارد دلار برآورد میشود. رئیس سازمان بازرسی کل کشور، در هفته جاری، با استناد به اطلاعات سامانه بانک مرکزی، اعلام کرد: طبق آمار، 20 هزار و 676 شخص حقیقی و حقوقی در مجموع حدود 94 میلیارد یورو عدمرفع تعهد ارزی (مجموع نفتی و غیرنفتی) داشتهاند و هیئت ویژه تشکیلشده برای مدیریت این پروندهها، این افراد را در سه گروه طبقهبندی کرده است. بهگفته رئیس سازمان بازرسی؛ حدود 28 میلیارد دلار از 94 میلیارد دلار ارزی که به چرخه رسمی کشور بازنگشته، نفتی و حدود 64 میلیارد یورو آن غیرنفتی بوده است.
واضح است که عدد 94 میلیارد یورویی اعلامشده از سوی رئیس سازمان بازرسی، صرفاً مربوط به بخشی از ارزهایی است که در چارچوب تعهدات تعیینشده نیز رفع تعهد نشدهاند (یعنی با فرض رفع تعهد 80درصدی)؛ بهبیانی دیگر یعنی 94 میلیارد یورو ارز بازگرداندهنشده توسط صادرکنندگانی که حتی به سقف تعهد تعیینشده در مقررات نیز عمل نکردهاند.
از این منظر، رقم 94 میلیارد یورو را نمیتوان معادل کل ارزهای بازنگشته صادراتی دانست، بلکه این عدد تنها بیانگر بخشی از تعهدات ارزی ایفا نشده است؛ بهبیانی دیگر اگر کل ارزهای حاصل از صادرات را با فرض قانون ستاد مبارزه با قاچاق کالا که رفع تعهد 100 درصدی است در نظر بگیریم؛ عدد بازگرداندهنشده به کشور در حوزه غیرنفتی بیش از 111 میلیارد یورو است.
ارز صادرات همچنان بازنمیگردد
با اینکه بانک مرکزی ادعا میکند؛ پس از اصلاح سیاستهای ارزی از دیماه، جریان برگشت ارز بهتر شده و حتی ذخایر تقویت شده اما آمارهای نظارتی و اظهارنظرهای رسمی از انباشت تعهدات ایفا نشدهای حکایت دارد که نمیتوان آن را با چند توضیح کلی کنار زد.
رئیس سازمان بازرسی کل کشور با استناد به دادههای سامانه بانک مرکزی از حدود 94 میلیارد یورو «عدم رفع تعهد ارزی» برای بیش از 20 هزار شخص حقیقی و حقوقی خبر داده است.
این عدد، بهخودی خود یک زنگ خطر است؛ چون نشان میدهد در مقیاس کلان، هنوز بخش قابل توجهی از ارزِ متولدشده در صادرات، به چرخه رسمی اقتصاد برنگشته یا دستکم در قالب تعهدات تعریفشده، تسویه نشده است.
بنابراین، تا زمانی که مسئله «تعریف تعهد»، «حفرههای مقرراتی» و «شفافیت آمار» حل نشود، بازگشت چهار میلیارد دلار، نمیتواند به یک دستاورد تبدیل شود.
ابزارهای قیمتی و بالا بردن نرخ به میل ارزداران، راه درمان بازگشت ارز صادرات نیست و فقط، زندگی مردم را سختتر میکند.