ترامپ در گوشهای گیر افتاده و نمیتواند از آن فرار کند
تمام محاسبات تیم جنگی ترامپ و نتانیاهو به هم ریخته است. آنها فکر نمیکردند جنگ به هفته بیست و دوم کشیده شود. آن هم در حالی که علاوهبر انسداد قدرتمندانه تنگه هرمز توسط ایران، مقاومت یمن هم دریای سرخ را به روی صادرات عربستان ببندد و تاسیسات نفتی در جیزان و ینبع را موشکباران کند.
جیزان در جنوب غربی عربستان، در ساحل دریای سرخ قرار دارد و یک مجتمع پالایشگاهی و نیروگاهی شرکت آرامکو در این منطقه فعالیت میکند. پالایشگاه جیزان چهار سال قبل راهاندازی شد و ظرفیت پالایش روزانه ۴۰۰ هزار بشکه نفت را دارد. همچنین نیروگاه گازی جیزان، ۲.۵ گیگاوات برق تولید میکند. بعد از حمله یمن، برق چندین منطقه در جیزان قطع شده است.
قیمت جهانی نفت در اثر جنگ چهل روزه آمریکا علیه ایران تا 126 دلار صعود کرد. با این وجود، صادرات نفت عربستان از دریای سرخ، به عنوان سوپاپ تخلیه فشار در برابر انسداد تنگه هرمز و مانع انفجار قیمت نفت عمل کرد.
اکنون با انسداد تنگه باب المندب و دریای سرخ، کوچکترین خطای آمریکا، با زیر ضرب رفتن بیشتر عربستان و تصاعد قیمت نفت تا بالای صد و پنجاه دلار همراه خواهد شد.
گفتنی است شرکتهای بزرگ بیمه دریایی در لویدز لندن اعلام کردهاند که از صدور بیمه خسارتهای جنگی برای کشتیهای مرتبط با عربستان خودداری میکنند. این تصمیم پس از حملات یمنیها به دو نفتکش اتخاذ شده و میتواند صادرات نفت از مسیر دریای سرخ را با چالش جدی مواجه کند.
عقبگرد اجباری ترامپ: درحال مذاکره هستیم!
شاید به خاطر همین شوکهای پیدرپی در خلیجفارس و دریای سرخ بود که لحن ترامپ تغییر کرد و ضمن ادعای باز بودن مسیر مذاکره سعی کرد به بازار نفت آرامش بدهد.
ترامپ دیروز مدعی شد: طرف ایرانی در حال حاضر با ما گفتوگو میکند و بسیار مشتاق دستیابی به یک توافق است. اوضاع به نحو عالی پیش میرود. به اخبار دروغ گوش ندهید. ایران با ما صحبت میکند و میخواهد به توافقی برسد، اما فکر نمیکنم آنها در حال حاضر آماده باشند. ایرانیها میخواهند با ما صحبت کنند و من به حرفهایشان گوش خواهم داد، اما نباید به آنها اجازه داد سلاح هستهای داشته باشند، زیرا اگر این کار را بکنند، اسرائیل را نابود خواهند کرد. ما ایران را بهشدت مورد ضرب و شتم قرار دادیم، نیروی هوائی آنها را به طور کامل نابود کردیم، ۱۵۹ فروند از کشتیهای نیروی دریایی ایران را غرق کردیم و شبکههای رادار و بیشتر پهپادهای آنها را از کار انداختیم.
او در پاسخ به سؤال خبرنگاری که پرسید چه کسانی درخصوص مذاکرات فعلی با جمهوری اسلامی دخیل هستند گفت افراد بسیاری، از جمله جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا و مارکو روبیو، وزیر امورخارجه آمریکا.
ترامپ همچنین برای چندمین بار گفت: ایران دیگر قلدر خاورمیانه نیست و دیگر قدرت منطقهای گذشته را ندارد.
توقف پس از ۱۳ شب حمله
روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارونوت دیروز نوشت: اسرائیل ارزیابی کرده بود که ترامپ در شب جمعه دستور حمله بزرگی به ایران را صادر خواهد کرد و این امر باعث آمادهباش امنیتی چشمگیری در اورشلیم شده بود. با این حال، با گذشت ساعتها، مشخص شد که ترامپ عقبنشینی کرده و به تهران فرصت دیگری برای مذاکره داده است. در پشت صحنه، قطر و عمان از ایران خواستند تا برای جلوگیری از حمله تقریباً قطعی آمریکا، انعطافپذیری نشان دهد.
دیروز سیانان گزارش داد: پس از ۱۳ شب حمله به ایران، امشب از سنتکام هیچ بهروزرسانیای منتشر نشد. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) روز جمعه اعلام نکرد که در حال انجام حملات علیه ایران است؛ در حالی که نزدیک به دو هفته بود این کشور را هر روز زیر ضربات سنگین قرار میداد. در ۱۳ شب گذشته، سنتکام در ایکس نوشته بود که در حال انجام حملات به اهداف نظامی در ایران است.اما در ساعات روز جمعه به وقت شرق آمریکا چنین اعلامی صورت نگرفت.
در بنبست راهبردی ترامپ
تنگه هرمز باز شدنی نیست
اما ناتوانی راهبردی دولت آمریکا در جنگی احمقانه، ارزیابی روشنی است که در محافل سیاسی آمریکا و غرب به حد تواتر رسیده است. دیروز «یونی بن مناخیم»، مقام ارشد مرکز امور خارجه و امنیت رژیم صهیونیستی اذعان کرد: ترامپ در یک بنبست راهبردی قرار دارد؛ تمام این اقداماتی که انجام میدهد، همه این حملاتی که علیه ایران صورت میگیرد نمیتوانند مشکل تنگه هرمز را حل کنند. ایران اگر بخواهد میتواند حتی از فاصله دور، با استفاده از هزاران پهپاد انتحاری و موشکهای بالستیکی که در اختیار دارد کشتیرانی در تنگه هرمز را مورد هدف قرار دهد.
شکست شرمآور در جنگ ایران
تاوان سنگین توهم استراتژیک
همزمان، نشریه آتلانتیک در یادداشتی با عنوان «شکست شرمآور در جنگ ایران؛ تاوان سنگین یک توهم استراتژیک» نوشت: پذیرش زودهنگام شکست ایالات متحده در جنگ با ایران، مهار بحران را آسانتر میکند. ادعای پیت هگست، وزیر جنگ در سنا، مبنی بر پیروزی تاریخی، نادیده گرفتن این اصل است که جنگها برای تحقق اهداف سیاسی رخ میدهند؛ اهدافی که واشنگتن در آنها ناکام ماند. شرایط امروز وخیمتر از پیش از جنگ است؛ رهبری ایران با گروهی جایگزین شده که در تقابل با آمریکا افراطیتر و جسورتر عمل میکنند. تنگه هرمز مسدود شده و حوثیها نیز بابالمندب را بستهاند.
در حالی که کاهش واردات نفت چین توانست تا حدی از کمبودها جلوگیری کند، اکسون و شورون هشدار میدهند که با تداوم وضعیت کنونی، فروپاشی اقتصاد جهانی قطعی است. راهکار نظامی کارآمدی وجود ندارد؛ ایران با پهپادهای ارزان و فشارهای روانی، بدون نیاز به مینگذاری، شریانهای نفتی را کنترل میکند. تداوم تامین مالی جنگ فراتر از ۳۷.۵ میلیارد دلاری که پنتاگون تایید کرده، اتلاف منابع است. دولت ترامپ باید با پذیرش شکست، از گسترش پیامدهای آن جلوگیری کند. تنگه هرمز احتمالاً برای همیشه تحت کنترل ایران باقی خواهد ماند؛ واقعیتی که پیش از درگیری وجود نداشت.
واشنگتن اهرمهای بازدارندگی خود را
نابود کرد
آتلانتیک اضافه کرد: این جنگ، شکست عمیق تخیل استراتژیک در رویکرد نظامی آمریکا را برملا کرد. تصور برتری قاطع با تسلیحات نقطهزن توهمی بیش نبود. پهپادهای ارزان ایرانی ویرانی گستردهای در پایگاههای خاورمیانه به بار آورده و سربازان کشته میشوند؛ سناریویی که با توجه به عملکرد پهپادهای اوکراینی علیه روسیه، باید توسط طراحان نظامی دولت ترامپ پیشبینی میشد. همانطور که توماس شلینگ مطرح کرد، قدرت بازدارندگی در تهدید به استفاده از آن است. واشنگتن اهرمهای بازدارندگی خود را نابود کرد. حملات اخیر، برخلاف ادعاهای اولیه ترامپ، برنامه هستهای ایران را متلاشی نکرد و صرفاً وقفهای موقت ایجاد نمود. با وجود آسیب به ارتش ایران، هدف اصلی یعنی بازداشتن تهران از حمله به شرکای منطقهای و اخلال در ترافیک دریایی کاملاً شکست خورد. ایران اکنون برای این اقدامات جسورتر شده است. واشنگتن باید فوراً به توافقی دست یابد یا بازدارندگی جدیدی بسازد؛ جنگطلبانی که خواهان این درگیری بودند، امروز فاجعهای تمامعیار خلق کردهاند.
حیثیت ماشین نظامی آمریکا نابود شد
روزنامه کریستین ساینس مانیتور با طرح این پرسش که چگونه جنگ ایران و باتلاق خاورمیانه، حیثیت ماشین نظامی آمریکا را زیر سؤال برد؟، مینویسد: با وجود تهدیدات ترامپ مبنی بر نابودی زیرساختهای حیاتی نظیر نیروگاهها در پاسخ به حملات مداوم در تنگه هرمز، گسیل نیروهای آمریکایی به منطقه، محدودیتهای عمیق این ماشین جنگی را برملا ساخته است. جنگ پنجماهه اخیر آسیبپذیریهای بنیادین را عیان کرده و اعتبار پنتاگون را در سطح جهانی با بحرانی بیسابقه مواجه ساخته است. قدرت آتش خیرهکننده ایالات متحده، در بازگشایی تنگه هرمز یا وادار ساختن تهران به میز مذاکره کاملاً ناکام مانده است.
هزینههای نجومی درگیری نظامی، چشماندازی تاریک را نشان میدهد که به دلیل فقدان استراتژی خروج، تشدید تلفات انسانی و تحلیل ذخایر تسلیحاتی، انتقادات دوحزبی بیسابقهای برانگیخته است. حذف نام چهار سرباز کشتهشده از فهرست رسمی تلفات تحت عنوان نقص فنی، بر وحشت فزاینده از تبدیل بحران به جنگی فرسایشی افزوده است؛ بحرانی که ریشه در ناتوانی ساختار سیاسی در پیشبینی افقهای راهبردی دارد.
فلجی و ناتوانی خیرهکننده نیروی دریایی در تامین امنیت تنگه هرمز که مسیر ترانزیت یکپنجم نفت جهان بود، شکستی استراتژیک و تاریخی محسوب میشود. ایالات متحده در وضعیت واکنش انفعالی کامل قرار گرفته و اعتبار بازدارندگی نظامی آن با تغییر ناگهانی اهداف جنگ از مهار هستهای به بازگشایی مستاصلانه آبراهه، زیر سؤال رفته است. ایران که عملاً فاقد نیروی دریایی کلاسیک است، اکنون با قایقهای تندرو و پهپادهای تهاجمی، قدرتی بیسابقه برای انسداد این گذرگاه ژئوپلیتیک به نمایش
میگذارد.
تصویر قدرت آمریکا مضمحل شد
نشریه آمریکایی در ادامه خاطر نشان کرد: نیروی دریایی آمریکا که ۴۵ سال روی سناریوهای پیچیده تصرف جزایری نظیر ابوموسی و خارگ تمرین کرده بود، در لحظه سرنوشتساز در درماندگی مطلق قرار دارد. این بنبست میدانی از محاسبات غلط سیاستمداران نشات میگیرد که با توهم پیروزی سریع، محدودیتهای مرگباری بر عملیاتها تحمیل کردند. فقدان مهارتهای حیاتی نظیر مینروبی و ناتوانی در اسکورت کاروانهای تجاری در برابر دشمن نامتقارن، شکافهای فاحش قابلیتهای رزمی ناوگان آمریکا را آشکار ساخته است.
زمان به هیچ وجه به نفع واشنگتن پیش نمیرود؛ تنها اقلیتی ناچیز باور دارند دستاوردهای این نبرد ارزش خونهای ریختهشده را دارد و تنها ۲۳ درصد معتقدند جایگاه استراتژیک آمریکا تقویت شده است. در حالی که افکار عمومی بدنه ارتش را به دلیل تبعیت مطلق از رهبران غیرنظامی مقصر نمیداند، سکوت مصلحتاندیشانه فرماندهان در ارائه مشاورههای انتقادی، آنها را نیز در جایگاه متهمان قرار میدهد. در سطحی کلانتر، این نبرد نه تنها قدرت سخت، بلکه تصویر آمریکا به عنوان صادرکننده قدرت نرم را در صحنه جهانی ویران کرده است. ایران دیگر از مسدودسازی آبراههای حیاتی هراسی ندارد و این تحولات ثابت میکند که ایالات متحده، توانایی بنیادین خود برای اعمال نفوذ قاطع در معادلات جهانی را کاملاً از دست داده است.
در گوشه ای گیر افتاده و راه فرار ندارد
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه سابق آمریکا میگوید: ترامپ میخواهد از گوشهای که خود را در آن قرار داده خارج شود. او به دنبال راه فرار بوده، اما نتوانسته آن را بیابد. ترامپ نمیتواند این واقعیت را بپذیرد که خودش واقعیت تماماً جدیدی را خلق کرده که پیش از این جنگ وجود نداشت؛ و آن واقعیت، تنگه هرمز است. علاوهبر اشتباهات سیاست خارجی دولت ترامپ، ارتش آمریکا از نظر استراتژیک در حال باختن جنگ است و اکنون ما در شرایطی قرار داریم که به نظر میرسد رئیسجمهور در کُنجی گیر افتاده که نمیتواند از آن خارج شود. برخی آن را تله تصاعد بحران نامیدهاند. بحران فعلی خلیجفارس مستقیماً ناشی از تصمیم ترامپ برای خروج از توافق هستهای (برجام) است. دولتهای قبلی آمریکا، چه جمهوریخواه و چه دموکرات، با احتیاط از اقداماتی که میتوانست ایران را به بستن آبراه حیاتی هرمز سوق دهد، اجتناب میکردند. ما میدانستیم یکی از کارهایی که آنها میتوانند انجام دهند، بستن تنگه هرمز است و بازگشایی مجدد آن برای ما، بدون نوعی حمله زمینی به ایران- کشوری با ۹۰ میلیون نفر جمعیت- بسیار دشوار خواهد بود.
ارتقای خیرهکننده موشک عملیاتی ایران
«ارزان، دقیق و مرگبار: بهترین موشک ایران در حال خطرناکتر شدن است». این عنوان گزارش روزنامه والاستریت ژورنال است که تاکید میکند: موشک خیبرشکن به ستون فقرات زرادخانه موشکی ایران تبدیل شده است. موشکی نسبتا ارزان، متحرک، دقیق و با بردی دستکم ۹۰۰ مایل (حدود ۱,۴۵۰ کیلومتر). ایران اخیرا از خیبرشکن در حملات پیچیدهتری استفاده کرده و نشان داده که توانایی تطبیق تاکتیکهای خود را دارد؛ موضوعی که آن را به حریفی دشوارتر برای ایالات متحده تبدیل کرده است. از زمانی که جنگ در ماه جاری دوباره شدت گرفته، مقامهای آمریکایی میگویند ایران موشکهای خیبرشکن را به سمت پایگاههای نظامی آمریکا شلیک کرده است. به گفته این مقامها، ایران برای عبور از سامانههای پدافندی آمریکا، از ترکیبی از مسیرهای پروازی متفاوت، مانورهای متنوع و سرعتهای مختلف استفاده میکند تا سامانههای دفاع هوائی را دچار سردرگمی کرده و احتمال رهگیری موشکها را کاهش دهد.
موفقیت ایران در حملات مرگبار
و تلفاتگیری از دشمن
در همین حال، وبسایت الجزیره گزارش داد: حمله ایران به یک پایگاه نظامی ایالات متحده در اردن که به کشته شدن سه سرباز آمریکایی انجامید، نشان داد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی توانایی تحمیل تلفات مرگبار را در پنج ماهگی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران دارد. ایران به احتمال زیاد قادر خواهد بود تا در آینده قابل پیشبینی، تلفات مرگباری بر داراییها و پرسنل آمریکایی وارد کند، با وجود برتری عظیم نظامی واشنگتن. مسئله واقعی که قدرت نظامی آمریکا با آن مواجه است، عدم تقارن در تحمیل هزینه است. به خوبی مستند شده است که انبارهای ایران، به ویژه پهپادها و موشکها، تولید و شلیک آنها بسیار ارزانتر از تجهیزات مورد نیاز برای رهگیری آنها در حال حاضر است.