نقشه جدید تجارت خارجی ایران با تمرکز بر توافقنامههای منطقهای
اجرای تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، مذاکرات با پاکستان و بازنگری توافقنامههای دی۸ و اکو، نشان میدهد ایران توسعه تجارت خارجی را با تکیه بر توافقنامههای منطقهای دنبال میکند.
به گزارش مهر، در شرایطی که بخش عمده تجارت جهانی از مسیر موافقتنامههای منطقهای و دوجانبه انجام میشود، ایران نیز طی سالهای اخیر تلاش کرده است با توسعه توافقنامههای تجاری، سهم خود را از بازارهای منطقهای افزایش دهد.
اجرای موافقتنامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، مذاکرات برای ارتقای توافقنامه با پاکستان، بازنگری توافقنامههای دی۸، اکو و سازمان همکاری اسلامی، نشان میدهد سیاست تجاری کشور از توافقهای محدود ترجیحی به سمت همکاریهای عمیقتر اقتصادی در حال حرکت است.
مسیری که به اعتقاد کارشناسان، در صورت رفع موانع داخلی میتواند زمینهساز افزایش صادرات غیرنفتی و تنوعبخشی به بازارهای هدف ایران باشد.
تجارت ترجیحی؛ نخستین گام همگرایی اقتصادی
در میان انواع موافقتنامههای تجاری، تجارت ترجیحی سادهترین سطح همکاری محسوب میشود؛ مدلی که در آن کشورها تنها برای گروه مشخصی از کالاها تخفیف تعرفهای در نظر میگیرند و سایر کالاها همچنان مشمول تعرفههای معمول
هستند.
ایران در حال حاضر پنج موافقتنامه تجارت ترجیحی دوجانبه با ترکیه، پاکستان، تونس، کوبا و بوسنی و هرزگوین دارد.
علاوه بر این، کشورمان در قالب موافقتنامه تجارت ترجیحی دی۸ و همچنین موافقتنامه تجارت ترجیحی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی نیز مشارکت میکند.
با این حال، بسیاری از این توافقنامهها طی سالهای گذشته نیازمند بازنگری شدهاند. قدیمی شدن فهرست کالاهای مشمول تخفیف، تغییر ساختار تجارت جهانی و کاهش اثرگذاری برخی امتیازات تعرفهای موجب شده مذاکرات برای اصلاح این توافقها از سال گذشته آغاز شود.
«الهام حاجیکریمی» مدیر احیای دفتر موافقتنامههای تجاری و سازمانهای بینالمللی سازمان توسعه تجارت ایران، در این خصوص میگوید: پیشنهاد شده است این توافقنامهها یک گام فراتر رفته و از تجارت ترجیحی به سمت موافقتنامه تجارت آزاد یا موافقتنامههای جامع همکاری حرکت کنند.
به گفته این مقام مسئول، مذاکرات مربوط به بازنگری موافقتنامههای دی۸، سازمان همکاری اسلامی و اکو در دستور کار قرار گرفته تا این توافقها متناسب با شرایط جدید تجارت منطقهای بهروزرسانی شوند.
در صورت ارتقای یک موافقتنامه از تجارت ترجیحی به تجارت آزاد، دامنه همکاریها به شکل قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
در موافقتنامه تجارت آزاد، بین ۸۰ تا ۹۰ درصد تعرفههای گمرکی میان کشورهای عضو حذف میشود و تنها تعداد محدودی از کالاها در فهرست اقلام منفی باقی میمانند؛ در حالی که در تجارت ترجیحی تنها برای فهرست محدودی از کالاها تخفیف تعرفهای در نظر گرفته میشود.
در همین راستا، ایران مذاکراتی را برای ارتقای موافقتنامه تجارت ترجیحی با پاکستان آغاز کرده است؛ مذاکراتی که همچنان ادامه دارد و بررسی فهرست کالاهای مشمول تجارت آزاد با هماهنگی دستگاههای داخلی در حال انجام است.
همزمان، تهران و اسلامآباد هدفگذاری بلندپروازانهای برای افزایش حجم مبادلات تجاری تا سقف ۱۰ میلیارد دلار را دنبال میکنند؛ هدفی که تحقق آن علاوهبر توسعه موافقتنامههای تجاری، به بهبود زیرساختهای حملونقل، تسهیل مبادلات بانکی و رفع موانع مرزی نیز وابسته است.
اجرای کامل برنامههای اقتصادی ایران و اوراسیا
موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا هم نسبت به توافق قبلی، دامنه بسیار گستردهتری دارد. بر اساس مفاد این توافق، تعرفه واردات و صادرات ۸۷ درصد ردیفهای تعرفهای میان ایران و کشورهای عضو به صفر رسیده و تنها ۱۳ درصد کالاها خارج از شمول توافق باقی ماندهاند.
این موافقتنامه علاوه بر تعرفهها، موضوعاتی مانند قواعد مبدأ، همکاریهای گمرکی، استانداردها، تسهیل تجارت و حلوفصل اختلافات را نیز دربر میگیرد.
اکنون بیش از یک سال از اجرای موافقتنامه تجارت آزاد میگذرد و نخستین آمارهای رسمی از آثار مثبت آن حکایت دارد.
بر اساس اعلام سازمان توسعه تجارت ایران، حجم تجارت ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا در نخستین سال اجرای موافقتنامه ۲۲ درصد افزایش یافته است.
همچنین واردات ایران از کشورهای عضو این اتحادیه نیز ۳۳درصد رشد داشته که به گفته مسئولان، بخش قابل توجهی از آن ناشی از اجرای تعرفههای ترجیحی و حذف حقوق گمرکی بوده است.
در همین حال، کمیسیون اقتصادی اوراسیا نیز اعلام کرده است پس از وقفه کوتاهی که به دلیل تحولات منطقهای در بهار امسال ایجاد شد، دو طرف اجرای کامل برنامههای مشترک را از سر گرفتهاند و قرار است دومین نشست کمیته مشترک موافقتنامه تجارت آزاد در سال جاری در تهران برگزار شود.