۱۴ میلیارد تن ذخیره زغالسنگ در ایران وجود دارد
رئیس هیئت عامل ایمیدرو با تشریح وضعیت ذخایر، تولید و مصرف زغالسنگ در ایران و جهان، از وجود ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغالسنگ در کشور خبر داد.
به گزارش ایسنا، زغالسنگ یکی از سوختهای فسیلی مهم است که در بخشهای مختلف نظیر تولید برق، کشاورزی و سوخت صنایع کاربردهای فراوانی دارد و حدود ۴۰ درصد از برق در سراسر دنیا از طریق سوختن این ماده فسیلی حاصل میشود.
اما پس از تامین برق، مهمترین کاربرد دیگر زغالسنگ در صنعت فولاد است؛ با این حال در سالها و دهههای گذشته، پیامدهای نامطلوب استفاده از سوختهای فسیلی و به خصوص زغالسنگ باعث اقداماتی در جهت کاهش استفاده از زغالسنگ شده است.
«محمدمسعود سمیعینژاد»؛ معاون وزیر صمت و رئیس هیئت عامل سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، در تشریح وضعیت مصرف زغالسنگ در سطح بینالمللی و همچنین میزان ذخایر زغالسنگ ایران از ذخایر و منابع آن گرفته تا اکتشاف و میزان بهرهبرداری، گفت: بر اساس گزارشهای موجود، میزان زغالسنگ تولیدی از 6646 معدن و ۷۰ کشور دنیا، حدود 9 میلیارد تن در سال است که از میان کشورهای مصرفکننده در جهان کشورهای چین و هند در سال ۲۰۲۵ به ترتیب در صدر کشورهای بزرگ مصرفکننده زغالسنگ قرار دارند.
وی افزود: بیش از ۳۵ درصد از برق جهان از نیروگاههای زغالسنگ سوز تامین میشود و علیرغم محدودیتهای زیست محیطی و کاهش مصرف در حوزه آمریکا و اتحادیه اروپا، اما چین، هند و سایر کشورهای آسیایی به ترتیب دو درصد، هفت درصد و دو درصد میزان مصرف زغالسنگ خود را افزایش دادهاند.
ظرفیتهای استفاده نشده زغالسنگ در ایران
رئیس هیئت عامل ایمیدرو با اشاره به جایگاه ایران در حوزه زغالسنگ گفت: ایران از نظر زمینشناسی در زغالسنگ جایگاه قابلتوجهی دارد اما این ظرفیت هنوز به بهرهبرداری کامل نرسیده است. برآوردها نشان میدهد که در کشور ما حدود ۱۴۰۰ میلیون تن ذخیره قطعی و ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغالسنگ وجود داشته باشد که از نظر پراکندگی، مهمترین پهنههای زغالی ایران در البرز، کرمان و طبس قرار دارند که پژوهشهای تخصصی، حوضه طبس را بزرگترین ناحیه زغالی کشور معرفی میکنند.
سمیعینژاد تصریح کرد: در بخش بهرهبرداری، بیشتر در صنعت فولاد مصرف میشود که میزان استخراج آن در سال حدود سه و نیم میلیون تن است که تبدیل به یک و هفت دهم میلیون تن کنسانتره میشود اما علیرغم وجود چنین ظرفیتی؛ سهم ایران از تولید برق از زغالسنگ تقریبا برابر با صفر است.
وی افزود: ایران از نظر منابع زغالسنگ خوشبختانه ظرفیت بالایی دارد و نیاز به سرمایهگذاری، مکانیزاسیون و توسعه زنجیره ککشو و فولاد همچنان جدی است.
رئیس هیئت عامل ایمیدرو ادامه داد: در کنار آن ایمیدرو به عنوان بزرگترین متولی، سهم ویژهای در تولید زغالسنگ کشور دارد که در همین راستا ظرفیت طرحها و پروژههای تولید زغالسنگ کک شو، معادن زیرمجموعه «سازمان توسعه و نوسازی معادن» و صنایع معدنی ایران 3/3 میلیون تن و ظرفیت تولید کنسانتره کک شو در معادن دولتی زیرمجموعه به ۸۵۰ هزار تن در سال و در بخش زغالسنگ حرارتی، ظرفیت تولید زغالسنگ در این معادن و کنسانتره حرارتی به ترتیب ۶۰۰ و ۱۵۰ هزار تن است.
سمیعینژاد در پاسخ به سؤال عوامل و دلایل عدم استفاده از زغالسنگ به عنوان یک سوخت مهم در تولید برق و تامین نیاز سوخت صنایع گفت: در کشورهای صنعتی، زغالسنگ مثل گذشته سوخت اصلی نیست؛ نه به این معنا که کاملا حذف شده، بلکه سهم آن در برق و صنعت بهطور ساختاری کاهش یافته است.
او افزود: البته این موضوع برای کشورهای قاره آسیا صدق نمیکند؛ چرا که به دلیل منابع غنی زغالسنگ موجود در این کشورها و عدم گذار به صنایع با مصرف انرژیهای کم کربن در کشورهای آسیایی و نبود پروتکلهای سختگیرانه؛ مصرف زغالسنگ در این کشورها همچنان روند صعودی خود را حفظ کرده است اما آژانس بینالمللی انرژی میگوید که اقتصادهای پیشرفته در حال کنار گذاشتن زغالسنگ در تولید برق هستند و همزمان با رشد سریع تجدیدپذیرها، سهم زغالسنگ رو به افت است.
موانع استفاده از زغالسنگ
رئیس هیئت عامل ایمیدرو ادامه داد: یکی از مهمترین عوامل، فشار اقلیمی و الزامات سیاسی است. آژانس بینالمللی انرژی (IPCC) تصریح میکند که برای محدود کردن گرمایش جهانی به دو درجه یا کمتر، باید از مصرف زغالسنگ بدون فناوری جذب و ذخیره کربن بهسرعت فاصله گرفت، پروژههای جدید زغالسنگ متوقف شوند و نیروگاههای موجود زودتر باید از مدار خارج شوند.
سمیعینژاد افزود: دلیل دوم، آلودگی هوا و هزینههای سلامت است. سازمان بهداشت جهانی مدعی است که سوختن سوختهای فسیلی از عوامل مهم آلودگی هوا هستند و آلودگی هوا با بیماریهای تنفسی، قلبی و مرگومیر زودرس مرتبط است.
وی افزود: دلیل دیگر، اقتصاد و رقابتپذیری انرژیهای جایگزین است. بانک جهانی میگوید انرژیهای پاک میتوانند در بسیاری از موارد تامین برق ارزانتر و امنتری فراهم کنند، اما هزینه اولیه بالای سرمایهگذاری میتواند کشورها را در چرخه سوختهای فسیلی نگاه
دارد.
رئیس هیئت عامل ایمیدرو از طرف دیگر، آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده که سرمایهگذاری جهانی در برق و گذار انرژی نیازمند بیش از دو برابر سرمایهگذاری در نفت، گاز و زغالسنگ است و در کنار این عوامل، تغییر زیرساخت و نیاز به شبکههای انعطافپذیرتر را میتوان یکی دیگر از عوامل دانست.
سمیعینژاد تاکید کرد: آژانس بینالمللی انرژی میگوید زغالسنگ هنوز در برخی اقتصادهای آسیایی برای امنیت برق و فرآیندهای صنعتی مهم است، اما در اقتصادهای پیشرفته، تقاضای آن در حال عقبنشینی است و حتی در برخی بخشهای صنعتی مثل فولاد و سیمان، رشد مصرف آن ضعیفتر شده است.
او با اشاره به برنامهها و استراتژیهای پیشرو در رابطه با نحوه استفاده از معادن زغالسنگ در ایران و توسعه آن برای آینده گفت: بر اساس سنجههای ابلاغی در ماده ۴۷ برنامه هفتم توسعه، برای پاسخ به نیاز آینده، تولید کنسانتره زغالسنگ باید به دو میلیون تن و ظرفیت تولید کک متالوژی به دو میلیون و 100 هزار تن تا انتهای برنامه برسد تا بتواند نیاز کشور به زغالسنگ را برطرف کند.
گفتنی است تولید برق از زغالسنگ که نسبتا ارزان است، در سراسر جهان افزایش پیدا کرده، زیرا کشورها تلاش میکنند هزینههای انرژی رو به افزایش را کنترل کنند. در اروپا، این بحران پس از اقدام روسیه در کاهش عرضه گاز که به تلافی تحریمهای اتحادیه اروپا بر سر جنگ مسکو در اوکراین انجام گرفت، شدیدتر بوده است.