تبعات بسته ماندن تنگه هرمز غذا در اروپا جیرهبندی میشود
سرویس خارجی-
تبعات بسته شدن تنگههرمز برای غرب همچنان ادامه دارد و به گفته رئیس بانک مرکزی اروپا کشورهای عضو اتحادیه اروپا همین روزهاست که مجبور به جیرهبندی مواد غذایی شوند.
بحران اقتصادی ناشی از تجاوز به ایران و بسته ماندن تنگههرمز، «اقتصاد جهانی را تا مرز فروپاشی» جلو برده و اثرات جبرانناپذیری بر کشورها در چهارگوشه جهان گذاشته است. به گفته «فاتح بیرول»، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، جنگ علیه ایران منجر به بروز «وخیمترین بحران انرژی در طول تاریخ جهان» شده است. «بیرول» در گفت وگو با رادیو «فرانسانتر» اظهار داشت: «اگر اثرات بحران بنزین و بحران گاز مرتبط با روسیه را با وضعیت فعلی ترکیب کنید، متوجه میشوید که این بحران همین حالا هم بسیار عظیم است. این در واقع بزرگترین بحران در تاریخ است.». به نوشته یورونیوز در ماه مارس(اسفند) نیز آژانس بینالمللی انرژی با آزادسازی رقم بیسابقه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک موافقت کرد تا با افزایش قیمت نفت که در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران رخ داده است، مقابله کند.
بازارهای انرژی
با این وجود تمهیدات آژانس بینالمللی انرژی تاکنون مؤثر واقع نشده است. اندیشکده شورای آتلانتیک در گزارشی با اشاره به بحران کنونی انرژی در نتیجه تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و وضعیت جاری در تنگههرمز، تاکید کرده است که این موضوع بازارهای جهانی انرژی را در عدم قطعیت عمیقی فرو برده است. در بخشی از گزارش این اتاق فکر آمریکایی، آمده است: جنگ در ایران و بستن مؤثر تنگههرمز، بازارهای جهانی انرژی را در عدم قطعیت عمیقی فرو برده، مسیر مهم جریان نفت و گاز را مختل کرده و تغییرات ساختاری در نحوه رویکرد دولتها و صنایع به سیاست انرژی، تجارت و امنیت را تسریع کرده است. به نوشته این اندیشکده در برخی مناطق، تاثیرهای این وضعیت شدید است؛ از جمله در آسیای جنوبشرقی که با کمبود سوخت و جیرهبندی مواجه است و تهدیدی برای فعالیت صنعتی بهشمار میرود. اروپا نیز با افزایش هزینههای انرژی روبهرو شده و جمعیت این قاره تحت فشار رشد قیمتها قرار گرفته و با بالا گرفتن فشارهای تورمی، سیاستگذاران مجبور به پیدا کردن راهحلهای کوتاهمدت هستند..
از دورکاری تا اختصاص یارانه
بحران انرژی ناشی از جنگ در هیچ منطقهای مثل اروپا ملموس نبوده است. به نوشته فایننشالتایمز کمیسیون اروپا در حالی که کشورهای اروپایی با شوک افزایش قیمت انرژی ناشی از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران مواجهاند، در نظر دارد با اقداماتی چون گسترش دورکاری و اختصاص یارانه به حملونقل عمومی، ضمن «تسکین فوری» بحران، گذار به انرژیهای پاک را هم تسریع کند. براساس سندی که به دست این روزنامه رسیده، این کمیسیون قرار است هفته آینده مجموعهای از تدابیر را به کشورهای عضو ارائه دهد که هدف آن کاهش تقاضای انرژی، بهبود بهرهوری و تسریع گذار به انرژیهای پاک است. این اقدامات با هدف ارائه «تسکین فوری» در برابر قیمتهای بالای انرژی طراحی شدهاند.
این توصیهها بر پایه اقداماتی تدوین شدهاند که در جریان بحران قبلی انرژی و در پی به راه افتادن جنگ اوکراین اجرا شده بود و بخشی از تلاشها برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و ترویج استفاده از انرژیهای سبز بهشمار میروند. به گزارش ایرنا فایننشالتایمز میافزاید: کمیسیون اروپا در پیوستهای پیشنویس یک بیانیه اعلام کرده است که کسبوکارها باید تشویق شوند تا در صورت امکان، حداقل یک روز دورکاری اجباری در هفته را اجرا کنند. همچنین این نهاد پیشنهاد داده است که حملونقل عمومی یارانه دریافت کند و مالیات بر ارزش افزوده برای تجهیزاتی مانند پمپهای حرارتی، دیگهای بخار (بویلرها) و پنلهای خورشیدی کاهش یابد. در این سند آمده است که بروکسل همچنین اهدافی «جاهطلبانه» اما هنوز اعلامنشده برای برقیسازی تعیین خواهد کرد؛ هرچند این سند همچنان دارای خلاهایی بوده و نهائی نشده است.
بحران مواد غذایی در اروپا
اروپا تنها درگیر بحران انرژی ناشی از جنگ نیست. گزارشها حاکی است که بحران مواد غذایی نیز بهشدت اتحادیه اروپا را تهدید میکند. در همین رابطه رئیس بانک مرکزی اروپا درباره احتمال جیره بندی مواد غذایی در اروپا هشدار داده است. «کریستین لاگارد» گفته است کمبود موادغذایی به دلیل اختلال در تأمین کود ناشی از بحران در تنگههرمز یک احتمال نگرانکننده است. گزارشها نشان میدهد که که کشورهای حاشیه خلیجفارس یکی از منابع اصلی تامینکننده کود شیمیایی اتحادیه اروپا محسوب میشوند و بسته ماندن تنگههرمز تاثیر شدیدی در این حوزه گذاشته است. وبگاه خبری- تحلیلی
«truthout» در اینباره نوشته است: بسیاری از افراد، هنوز منطقه و بهویژه کشورهای خلیجفارس را صرفاً بهعنوان «شیرهای عظیم نفت» تصور میکنند. آنچه در این نگاه نادیده گرفته میشود، این است که این کشورها دیگر فقط تولیدکننده نفت خام نیستند، بلکه به بازیگران مهمی در حوزه کالاهایی مانند مواد شیمیایی، کودها و آلومینیوم، حملونقل دریایی و هوائی و همچنین مرکز مالی جهان تبدیل شدهاند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از نهادههای اساسی تولید و تجارت جهانی، اکنون از خلیجفارس تأمین میشود و هر اتفاقی در این منطقه میتواند بهسرعت در زنجیرههای تأمین جهانی اثر بگذارد.
این گزارش با اشاره به کودشیمیایی میافزاید: یک نمونه روشن، کودهای شیمیایی است. کشورهای خلیجفارس حدود یکسوم «آمونیاک» و «اوره» جهان را تولید میکنند و این امر برای نظامهای غذایی بسیار فراتر از این منطقه حیاتی است. خاورمیانه همچنین در سال گذشته بیش از ۴۰درصد صادرات جهانی «پلیاتیلن» را به خود اختصاص داده است؛ مادهای پلاستیکی و پایهای که اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل، این درگیری شوکهایی را نهتنها به بازارهای انرژی بلکه به بخش تولید نیز وارد کرده است. بنابراین، هرچند این منطقه همچنان برای جریان انرژی جهانی حیاتی است، اما به طور عمیقی در تولید صنعتی و جابهجایی کالاها در سراسر آسیا، آفریقا و اروپا نیز تنیده شده است.
هجوم به سمت خودروهای برقی
با افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در اروپا ناشی از بسته ماندن تنگههرمز، فروش خودروهای برقی نیز در سراسر اروپا در ماه گذشته بیش از ۵۰درصد افزایش یافت. دادههای فروش از 15 کشور اتحادیه اروپا همچنین نشان میدهد که در سه ماه اول سال جاری میلادی، نیم میلیون خودروی برقی جدید پلاک شده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، یکسوم افزایش را نشان میدهد.
انجمن تجاری حملونقل الکترونیکی اروپا میگوید که خودروهای برقی به اندازه کافی وجود دارد تا مصرف نفت را دو میلیون بشکه در سال کاهش دهد. بیشترین فروش خودروهای برقی در نروژ بوده که ۹۸درصد از کل خودروهای جدید فروخته شده در این کشور در ماه مارس کاملا برقی بودهاند. به نوشته رویترز طبق آمار انجمن خودروسازان اروپا، این ۱۵ بازار در سال گذشته میلادی در مجموع ۹۴درصد از کل فروش خودروهای برقی در اروپا را به خود اختصاص دادهاند. این کشورها، چه در اتحادیه اروپا باشند و چه خارج از آن، از نظر قوانین مربوط به انتشار دیاکسیدکربن، از استانداردهای مشابهی پیروی میکنند. «کریس هرون»، دبیرکل انجمن ای- موبیلیتی اروپا، اعلام کرد: جهش فروش خودروهای برقی در ماه مارس(اسفند) یکی از بزرگترین دستاوردهای اخیر اروپا در حوزه امنیت انرژی بهشمار میرود؛ آن هم در شرایطی که وابستگی به نفت به یک آسیبپذیری واقعی تبدیل شده است. این گزارش همچنین نشان میدهد که پنج بازار بزرگ خودروهای برقی در اروپا شامل آلمان، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا و لهستان، از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون رشد بیش از ۴۰درصدی در فروش این خودروها را تجربه کردهاند.