آغاز اجلاس امنیتی مونیخ در سایه 3 اَبَر بحران
سرویس خارجی-
شصت و دومین کنفرانس امنیتی مونیخ دیروز در مونیخ آلمان در حالی آغاز به کار کرد که سه بحران بزرگِ «جنگ اوکراین»، «توان دفاعی اروپا» و «روابط فراآتلانتیک» همچنان موضوع بحث جدی این نشست خواهد بود.
«کنفرانس امنیتی مونیخ برای غرب، یکی از مهمترین گردهماییهای سالانه در حوزه سیاستخارجی و امنیت بینالملل است و هر سال در شهر مونیخ آلمان برگزار میشود. در این کنفرانس رهبران سیاسی، وزرای خارجه و دفاع، فرماندهان نظامی، کارشناسان امنیتی و نمایندگان نهادهای بینالمللی حضور مییابند. این کنفرانس ابتدا در سال ۱۹۶۳ و با هدف اعلامیِ تقویت گفتوگوی فراآتلانتیک در دوران جنگ سرد پایهگذاری شد. ابتدا تمرکز آن بر همکاریهای امنیتی میان اروپا و آمریکا بود، اما بهتدریج به تریبونی جهانی برای بحث درباره بحرانهای بینالمللی، رقابت قدرتهای بزرگ، تروریسم، تغییرات اقلیمی، امنیت انرژی و تحولات فناوری تبدیل شد.
گفته میشود که این کنفرانس تصمیم اجرائی الزامآور صادر نمیکند، اما اهمیت آن در شکلدهی به دستورکار امنیتی جهان و فراهم کردن فضائی برای دیپلماسی غیررسمی و رایزنیهای پشتپرده است. بسیاری از دیدارهای دوجانبه و چندجانبه در حاشیه این نشست انجام میشود که گاه زمینهساز توافقهای مهم بعدی بودهاند. به طور کلی، کنفرانس امنیتی مونیخ اعلام کرده نمادی از تلاش برای مدیریت بحرانهای جهانی از مسیر گفتوگو است، هرچند شکافهای ژئوپلیتیک عمیق در سالهای اخیر فضای آن را بیش از گذشته رقابتی و پرتنش کرده است.
حالا شصت و دومین کنفرانس امنیتی مونیخ دیروز در مونیخ آلمان دیروز در حالی به طور رسمی با سخنرانی «فردریش مرتس» صدراعظم آلمان آغاز به کار کرده که اروپا و جهان همچنان درگیر بحران و جنگ و تنشهای ژئوپلیتیکی هستند. مذاکرات برای پایان دادن به جنگ اوکراین هنوز بینتیجه مانده است و اروپا از این مذاکرات به شکل تحقیرآمیزی از سوی ترامپ کنار گذاشته شده است. از طرفی اتحادیه اروپا نگران از دست دادن روابط امنیتی خود با آمریکا به دنبال بازسازی توان دفاعی خود است و روابطش با آمریکا نیز در بدترین وضعیت تاریخی خود قرار دارد طوری که- به گفته مقامات اروپایی- آمریکای تحت حاکمیت ترامپ رسماً در فکر تجزیه اتحادیه اروپا و حتی حمله به برخی اعضای اتحادیه اروپا است. به نوشته روزنامه «دیسایت» آلمان، نشست 3روزه امسال بر جنگ اوکراین، بحران در روابط فراآتلانتیک و قابلیتهای دفاعی اروپا تمرکز خواهد داشت. برگزارکنندگان انتظار دارند بیش از هزار نفر از حدود ۱۲۰ کشور، از جمله بیش از ۶۰ رئیس دولت و حکومت و حدود یکصد وزیر امورخارجه و دفاع، در این نشست شرکت کنند.
امید واهی اروپا
نشست پارسال کنفراس امنیتی مونیخ بر سه بحران جنگ اوکراین، تنشهای اقتصادی میان آمریکا و اروپا (از جمله تهدیدهای تعرفهای) و قدرت گرفتن نیروهای پوپولیست در اروپا متمرکز بود و گزارشها نشان میدهد که تا نشست امسال نهتنها هیچ یک از سه بحران حلوفصل نشده بلکه تنشهای بین آمریکا و اروپا تشدید نیز شده است. به نوشته روزنامه آلمانی «دیسایت»، اروپاییها مشتاقانه منتظر سخنرانی وزیر خارجه آمریکا در روز شنبه (امروز) هستند و امیدوارند که او تعهد خود به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) را مجدداً تأیید کند و اظهارات روشنی درباره حضور نیروهای آمریکایی و سلاحهای هستهای در اروپا داشته باشد. روبیو پیش از عزیمت به آلمان، بر روابط نزدیک با اروپا تأکید کرد، اما همچنین هشدار داد: «ما در دوران جدیدی از ژئوپلیتیک زندگی میکنیم و این امر مستلزم آن است که همه ما، به نوعی، ارزیابی مجددی از آنچه که به نظر میرسد و نقشی که ایفا خواهیم کرد، داشته باشیم.»
امیدواری اروپاییها به رویکرد مثبت آمریکا در اجلاس امسال مونیخ در حالی است که نماینده آمریکا در سازمان ناتو هفته گذشته در مراسم رونمایی از گزارش سالانه کنفرانس امنیتی مونیخ اعضای اروپایی ناتو را به کودکانی تشبیه کرده بود که باید در نهایت از زیر سایه والدین خارج شوند و مسئولیتپذیر باشند. «متیو ویتاکر»، گفته بود: چتر امنیتی آمریکا روی اروپا به آنها اجازه داد به جای تمرکز روی قدرت سخت روی رفاه تمرکز کنند؛ آن دوران به پایان رسیده است.او خطاب به حاضران در نشست گفت: «وقتی بچهها کوچک هستند، به شما وابستهاند. اما در نهایت انتظار دارید شغلی پیدا کنند. از نظر من، اکنون در همان نقطه هستیم. ما هنوز دوستشان داریم؛ شما همچنان متحدان ما هستید.»
فروپاشی نظام پیشین
صدراعظم آلمان، طی سخنانی در افتتاحیه کنفرانس امنیتی مونیخ اعلام کرد که نظم قدیم جهانی دیگر وجود ندارد و جهان وارد دورهای شده است که بار دیگر با سیاست قدرت و رقابت قدرتهای بزرگ تعریف میشود. به گزارش ایرنا به نقل از دویچهوله «فردریش مرتس» ادامه داد: نظم پس از جنگ جهانی دوم، که تحت سلطه آمریکا شکل گرفته و به اروپا این امکان را داده بود که «در سایه امنیت واشنگتن از تاریخ جهان استراحت کند»، اکنون به پایان رسیده است. مرتس اظهار داشت: در حال حاضر ادعای رهبری ایالاتمتحده به چالش کشیده شده و شاید از دست رفته باشد. وی با بیان اینکه کشورهای اروپایی از جمله آلمان در حال کار بر روی تقویت جناح شرقی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) هستند، تاکید کرد: ما ارتش آلمان را به قویترین ارتش اروپا تبدیل خواهیم کرد. وی همچنین به رشد چشمگیر چین در سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: «پکن میخواهد در شکلدهی به جهان نقش رهبری داشته باشد و با صبر راهبردی مسیر این هدف را هموار کرده است.» صدراعظم آلمان افزود که چین در آینده میتواند از نظر نظامی همتراز با آمریکا شود.
واکنش ماکرون به کنار گذاشتهشدن از مذاکرات اوکراین
اما در آستانه شروع به کار نشست امنیتی مونیخ سران اروپا روز پنجشنبه نشست دیگری را درباره چالشهای امنیتی و اقتصادی این اتحادیه برگزار کردند. امانوئل ماکرون رئیسجمهور فرانسه که این روزها بهشدت بر استقلال امنیتی اروپا از آمریکا تاکید میکند؛ پس از برگزاری نشست غیررسمی اتحادیه اروپا در بلژیک، با اشاره به کنار گذاشتهشدن اروپا از روند مذاکرات صلح اوکراین تأکید کرد که اروپا باید در تعیین سرنوشت امنیت خود نقش مستقیم داشته باشد.
ماکرون در سخنرانیای که از صفحه رسمی کاخالیزه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، گفت: «ما اروپاییها پرسشها و دغدغههایی برای طرح داریم. زمانی که موضوع رفاه، آینده و معماری امنیتی اروپا در حال بررسی است، طبیعی است که باید پشت میز مذاکره حضور داشته باشیم.»
او افزود که اروپا باید در سطح اتحادیه هماهنگی و آمادگی لازم را ایجاد کند تا «هر زمان که شرایط برای گفتوگو با روسیه فراهم شد»، بتواند با موضعی واحد و منسجم وارد مذاکرات شود. رئیسجمهور فرانسه با اشاره به اینکه اتحادیه اروپا با وجود دهها توافق تجاری و معدنی، همچنان بهشدت در معرض خطر قرار دارد، تاکید کرد که قاره سبز باید سیاست تجاری خود را به ابزاری راهبردی برای کاهش وابستگیها و آسیبپذیریها تبدیل کند.
به گزارش ایرنا به نقل یورونیوز ماکرون در جریان سخنرانی خود در اجلاس صنعت اروپا در بلژیک هشدار داد که اروپا باید به دنبال شراکتهای تجاری متوازن و متقابل سودمند باشد اما این مشارکتها باید به استقلال اروپا کمک کند نه اینکه موجب افزایش وابستگی آن به دیگران شود. وی همچنین با اشاره به وابستگی اروپا به مواد حیاتی کمیاب و نهادههای راهبردی، گفت: توافقهای تجاری و معدنی باید به استخراج واقعی، سرمایهگذاری واقعی، کارخانههای واقعی و زنجیره تأمین واقعی تبدیل شوند. رئیسجمهور فرانسه همچنین خواستار ایجاد «یک اتحادیه واقعی انرژی» شد که بتواند انرژی پایدار، قابل پیشبینی و رقابتی برای صنایع اروپا فراهم کند و از شدت وابستگی این قاره به روسیه، چین و حتی آمریکا در حوزه انرژی بکاهد.
خیز اروپا برای دستیابی به موشک بالستیک
خبر دیگر این که کشورهای اروپایی در حال بررسی دستیابی به یک موشک بالستیک جدید تولید شده توسط شرکت «آریان گروپ» به عنوان بخشی از تلاشها برای تقویت دفاع اروپا پس از جنگ روسیه و اوکراین هستند. به گزارش ایسنا به نقل از المیادین، «آریان گروپ» توضیح داد که وزارت دفاع فرانسه مذاکراتی را با این شرکت در مورد این سیستم آغاز کرده است و خاطرنشان کرد که این موشک قادر است اهدافی را در فاصله بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر در عرض چند دقیقه هدف قرار دهد. این شرکت همچنین افزود که با دولت آلمان در تماس است و اطلاعاتی در مورد قابلیتهای این موشک در اختیار آن قرار میدهد. به نوشته المیادین این اقدامات در حالی صورت میگیرد که چندین کشور اروپایی، از جمله آلمان و فرانسه، از زمان آغاز درگیری روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، پس از اظهارات صریح «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه اروپاییها باید انتظار کاهش حمایت نظامی آمریکا را در آینده داشته باشند، هزینههای دفاعی خود را افزایش دادهاند.