دلارهایی که در لیگ برتر گم شد دلالها، برنده پنهان قراردادهای خارجی هستند!
سرویس ورزشی-
بررسی آمار مربوط به زمان حضور، تعداد بازی و خروجی فنی بازیکنان خارجی شاغل در لیگ برتر فوتبال ایران، تصویری روشن اما نگرانکننده ارائه میدهد. تصویری که اثبات میکند میان پولهای دلاری پرداخت شده و کارایی فنی این بازیکنان، تناسب معناداری وجود ندارد.
نیمفصل اول لیگ برتر فوتبال باشگاههای کشور در شرایطی سپری شد که بازیکنان خارجی نقشی تعیینکننده در عملکرد تیمهای مختلف داشتند. 9 تیم لیگ برتری طی 15 هفته گذشته مجموعاً از 39 بازیکن خارجی بهره بردند که استقلال و تراکتور با هشت خارجی، بیشترین سهم را در این میان داشتهاند. ستارگانی چون یاسر آسانی و منیر الحدادی از استقلال، الکساندر سدلار از تراکتور و رنی بوبوی از چادرملو در نیمفصلی که گذشت، توانستند خودی نشان بدهند و به افزایش سطح لیگ کمک کنند.
از این بین، بازیکنانی هم داشتیم که تأثیری بر عملکرد تیمهای خود نداشتند. اوتکیر یوسوپوف سنگربان تیم ملی ازبکستان که مهرماه با مصدومیت شدیدی مواجه شد، حتی یک دقیقه هم برای فولاد به میدان نرفت و جلالالدین ماشاریپوف، هموطن یوسوپوف نیز به دلیل مصدومیت تنها 16 دقیقه فرصت بازی پیدا کرد! در میان خارجیهای ناموفق میتوان به تیوی بیفوما اشاره کرد که در کنار عارف آقاسی از او بهعنوان بمب نقلوانتقالات یاد میشد، اما در ترکیب پرسپولیس موفق نبود و سرژ اوریه نیز نتوانست انتظار هواداران سرخها را برآورده کند. مارکوس میراندا (مارکائو) دروازهبان بختبرگشته گلگهر نیز فقط در دو مسابقه جام حذفی برای تیم سیرجانی به میدان رفت که در ضربات پنالتی هم فرزین گروسیان جانشین او شد!
سپاهان نیز دو مدافع خارجی نیمکتنشین داشت. وحدت هنانوف شش بار پیراهن سپاهان را در دیدارهای رسمی به تن کرد و گئورگی گولسیانی که روزی گل قهرمانی پرسپولیس را به ثمر رسانده بود، فقط 166 دقیقه در این فصل برای سپاهان بازی کرده است. تراکتور هم با فرض محرومیت علیرضا بیرانوند، مارکو یوهانسون را جذب کرد و در یک مسابقه به او میدان داد. بازگشت دروازهبان تیم ملی اما یوهانسون را به یک نیمکتنشین دائمی تبدیل کرد!
از میان بازیکنان خارجی استقلال نیز جنِپو و نازون، توفیق ویژهای برای آبیها رقم نزدند. نازون در لیگ مقابل ذوبآهن یک پاس گل داد و مقابل المحرق بحرین موفق به گلزنی شد. جنپو اما هنوز نتوانسته است گل یا پاس گلی به نام خود ثبت کند. جنان زایموویچ هم خرید عجیب گاندوها در پُست مهاجم بود که فقط یک گل به ثمر رساند و از ایران رفت! میرزاد مِهانوویچ هافبک مس رفسنجان تنها 140 دقیقه فرصت بازی پیدا کرد و در این مدت نه گلی زد، نه پاس گلی داد!
چرخه معیوب جذب خارجیها در فوتبال ایران
بررسی آمار مربوط به زمان حضور، تعداد بازی و خروجی فنی بازیکنان خارجی شاغل در لیگ برتر فوتبال ایران، تصویری روشن اما نگرانکننده ارائه میدهد. تصویری که اثبات میکند میان پولهای دلاری پرداخت شده و کارایی فنی این بازیکنان، تناسب معناداری وجود ندارد. جدولی که دیروز خبرگزاری تسنیم از عملکرد بازیکنان خارجی منتشر کرد، صرفاً یک فهرست آماری نیست؛ این دادهها در واقع سند ناکارآمدی یک سیاست پرهزینه در فوتبال ایران است. سیاستی که سال هاست بدون بازنگری جدی تکرار میشود.
مرور دقیق اعداد نشان میدهد بخش قابل توجهی از بازیکنان خارجی لیگ برتر کمتر از ۵۰۰ دقیقه در طول فصل به میدان رفتهاند و بعضاً با ۲، ۳ یا حتی یک بازی، فصل را به پایان رساندهاند و در بسیاری از موارد، هیچ خروجی فنی مشخصی در قالب گل، پاس گل یا حتی تأثیرگذاری تاکتیکی نداشتهاند. این آمار در حالی ثبت شده که همین بازیکنان با قراردادهای دلاری جذب شدهاند. قراردادهایی که در شرایط اقتصادی فعلی فوتبال ایران، حتی پرداخت آنها برای باشگاههای بزرگ نیز دشوار است.
اصل جذب بازیکن خارجی در فوتبال حرفهای، استفاده از کیفیتی بالاتر و ایجاد برتری فنی نسبت به رقباست. با این حال، دادههای موجود نشان میدهد حتی آن دسته از بازیکنانی که دقایق بیشتری در زمین حضور داشتهاند نیز نسبت تأثیرگذاری به زمان بازی پایینی داشتهاند. چند گل یا پاس گل در بیش از هزار دقیقه حضور، آماری نیست که بتوان آن را برای یک بازیکن خارجی توجیه کرد؛ به ویژه وقتی بازیکنان داخلی با دستمزدهای کمتر، عملکردی مشابه یا حتی بهتر از خود به جا گذاشتهاند.
بخش مهمی از این ناکارآمدی را باید خارج از مستطیل سبز جستوجو کرد. ورود بسیاری از بازیکنان خارجی به لیگ برتر نه بر مبنای نیاز واقعی تیم، بلکه نتیجه روابط دلالی است. در چنین ساختاری کیفیت فنی بازیکن در اولویت دوم قرار میگیرد و اصل ماجرا بستن یک قرارداد دلاری کوتاه مدت است. قراردادی که بیش از آنکه برای باشگاه سود داشته باشد، منافع واسطهها را تأمین میکند.
نتیجه این چرخه معیوب چیزی جز اتلاف منابع مالی باشگاهها، محدود شدن فرصت بازی برای بازیکنان جوان داخلی و افزایش نارضایتی هواداران نبوده است. باشگاههایی که با مشکلات مالی دست و پنجه نرم میکنند، عملاً دلارهای خود را صرف بازیکنانی کردهاند که نه در زمین اثرگذار بودهاند و نه ارزش افزودهای برای تیم ایجاد کردهاند.
آمارهای این جدول به وضوح نشان میدهد مسئله بازیکنان خارجی در لیگ برتر ایران یک چالش مدیریتی و ساختاری است، نه یک اتفاق موردی. تا زمانی که فرآیند جذب بازیکن خارجی شفاف، تخصصمحور و به دور از دلالی نشود، فوتبال ایران هر فصل شاهد تکرار یک سناریوی آشنا خواهد بود و آن هم اینکه قراردادهای دلاری پرهزینه، دقایق بازی اندک و کاراییای که هرگز با رقم پرداخت شده، همخوانی ندارد.