ترامپ و «اختلال شخصیت خودشیفته» ۹ نشانهای که نمیتوان نادیده گرفت(نگاه)
مترجم: سید محمد امینآبادی
وقتی منتقدان درباره بیماریهای احتمالی «دونالد ترامپ» گمانهزنی میکنند، معمولاً به نشانههایی از یک مشکل جسمی اشاره دارند. آنها کبودیهای روی دستها، ورم مفاصل، چرتزدن در جلسات تلویزیونی و سخنرانیهای پراکنده و نامنسجم او را میبینند. با این حال، هیچگاه به آن نشانه شاخصِ یک بیماری جدی اشاره نمیکنند؛ نشانهای که او حتی پیش از رئیسجمهور شدن هم بروز میداد. این نشانه مربوط به یک اختلال روانی است که «انجمن روانپزشکی آمریکا» در راهنمای تشخیصی اختلالات روانی آن را بهطور رسمی تعریف کرده است و «اختلال شخصیت خودشیفته»(NPD) نام دارد. مطالعه «کلینیک کلیولند» بیان میکند که ابتلا به این اختلال با نیاز افراطی به جلب توجه یا احساس مهمبودن همراه است؛ امری که میتواند به رفتارهای آسیبزننده نسبت به دیگران منجر شود.
آخرین نمونه از یک رئیسجمهور خودشیفته پیش از ترامپ، «ریچارد نیکسون» بود؛ فردی که دستکم دو مورد از 9 نشانه اختلال شخصیت خودشیفته را بروز میداد: «آمادگی برای سوءاستفاده از دیگران» و «خیالپردازی درباره موفقیت». هر دو نشانه در رفتار ترامپ نیز دیده میشود. ترامپ با «برد رافنسپرگر»، وزیر ایالتی «جورجیا» تماس گرفت تا نتیجه انتخابات آن ایالت را تغییر دهد تا او بتواند در انتخابات ۲۰۲۰ پیروز شود. «رافنسپرگر» نپذیرفت، زیرا حتی کارزار انتخاباتی خود ترامپ نیز دلیلی برای ادعاهای او درباره تقلب نیافته بود. در واکنش به این مخالفت، ترامپ چهار شکایت علیه «رافنسپرگر» مطرح کرد، اما پس از ناتوانی در ارائه مدرک و امتناع از ادای سوگند، آنها را پس گرفت. با این حال، ترامپ تمام شواهد را نادیده گرفت و همچنان ادعا کرد که «با صدها هزار رأی» پیروز شده است. در نمود بیرونی دومین نشانه «اختلال شخصیت خودشیفته» ترامپ و متحدانش ۶۰ شکایت درباره روند انتخابات، شمارش آرا و تأیید نتایج در ۹ ایالت کلیدی مطرح کردند؛ ایالتهایی که میتوانستند پیروزی او را تضمین کنند. حدود ۸۰درصد این شکایتها یا پس گرفته شد یا دادگاه آنها را رد کرد. تنها یک مورد بهنفع ترامپ رأی آورد که آن هم بعداً توسط دیوان عالی «پنسیلوانیا» لغو شد.
دونالد ترامپ همین دو نشانه را بروز میدهد، اما برخلاف نیکسون، خودشیفتگی او هنجارها و رویههای تثبیتشده آمریکا را نادیده میگیرد. دلیلش این است که او یکی دیگر از 9 نشانه اصلی این اختلال را نیز دارد و آن «باور به برتری» است. این خطرناکترین ویژگیای است که یک رهبر دولت دموکراتیک میتواند داشته باشد. این حالت باعث میشود ترامپ نپذیرد که انتخابات ۲۰۲۰ را بهطور عادلانه باخته و خود را بالاتر از نهادهای حکومتی کشور ببیند. او خود را بالاتر از وزارت دادگستری و کنگره مینشاند، قوانین را نادیده میگیرد و نظام قضائی را هم کماهمیت جلوه میدهد؛ ازجمله قضاتی را که علیه خواستههایش حکم میدهند و او آنها را «فاسد» یا «چپ رادیکال» میخواند.
6 نشانه دیگر نیز وجود دارد که کمک میکند تشخیص داده شود فردی «اختلال شخصیت خودشیفته» دارد یا نه. باید توجه داشت که بسیاری از مبتلایان حتی از علائم خود و تأثیری که این نشانهها بر روابطشان میگذارد، آگاه نیستند، هرچند این نشانهها شدید و فراگیر باشد. این بیماری چیزی نیست که بتوان آن را پنهان کرد؛ زیرا بهطور عمومی در رفتار فرد آشکار میشود، حتی اگر خود فرد آگاه نباشد که به آن مبتلاست. این بیماری شبیه سرخک یا یک بیماری قابل رؤیت نیست؛ تنها از طریق رفتار قابل تشخیص است.در ادامه، شش نشانه دیگر «اختلال شخصیت خودشیفته» را که در رفتارهای تکرارشونده ترامپ دیده میشود، میتوان برشمرد:
۱. حس خودبزرگبینی و اغراق در دستاوردها؛ دونالد ترامپ از سال دوم دوره نخست ریاستجمهوریاش معتقد بود که شایستگی دریافت جایزه نوبل را دارد و میگفت تلاشهایش برای جلوگیری از جنگ با کرهشمالی چنین افتخاری را برای او «کسب» کرده است. سال بعد گفت که «برای خیلی چیزها باید جایزه نوبل بگیرد». در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد) نیز دوباره به خبرنگاران گفت که «باید چهار یا پنجبار این جایزه را میگرفته»؛ ازجمله برای توافقهای صلحی مثل «پیمان ابراهیم». او بارها ادعا کرده که سزاوار این جایزه است، اما «فقط آن را به لیبرالها میدهند»، با اینکه دستاوردهای او «بینظیر» بوده است.
۲. حسادت مکرر و کوچکشماری یا بیارزشکردن موفقیتهای دیگران؛ ترامپ سابقه طولانی در کوچک جلوه دادن دستاوردهای رؤسایجمهور پیش از خود دارد و همواره موفقیتهای آنان را با دستاوردهای ادعائی خود مقایسه و بیارزش کرده است. او بارها گفته که باراک اوباما «برای هیچ کاری» جایزه نوبل را گرفته است. او همچنین دستاوردهای آبراهام لینکلن و جرج واشنگتن را نیز در مقایسه با خود کماهمیت جلوه داده است.
3. حقبهجانب بودن و خشم وقتی دیگران مطابق میل او رفتار نمیکنند؛ «دیوید اِی. گراهام»، نویسنده مجله «آتلانتیک» درباره این ویژگی ترامپ اشاره میکند که ترامپ «سابقه تهدید و ارعاب مکرر قضات، شاهدان، دادستانها و حتی اعضای خانواده دادستانهایی که روی پروندههای او کار میکردند، دارد.»
4. فقدان همدلی و گفتن حرفهایی که ممکن است به دیگران آسیب بزند؛ وقتی «راب راینر»، کارگردان مشهور هالیوود، همراه همسرش «میشل» در خانه با ضربات چاقو کشته شد، تقریباً همه مفسران با تأسف واکنش نشان دادند و تنها یک نفر ابراز تاسف نکرد و او ترامپ بود. او گفت «اتفاق بسیار غمانگیزی رخ داد» و سخنانش را با این جمله پایان داد: «باشد که راب و میشل در آرامش بیاسایند!» اما میان این دو جمله که اندکی رنگ و بوی اندوه داشت، ۹۰درصد باقیمانده پیام، حملهای تند و تحقیرآمیز به «راینر» بود؛ ابتدا او را «کارگردان فیلمی که زمانی بسیار بااستعداد بود» نامید. سپس بلافاصله او را متهم کرد که دیوانه شده و به «بیماری فلجکننده ذهنی» مبتلا بوده است که ترامپ آن را «سندروم ترامپهراسی» مینامد. به ادعای او، این «پارانویا» در راینر افزایش یافته بود «چون دولت ترامپ از همه اهداف و انتظارات فراتر رفته بود». این یک حمله سیاسی حسابشده به دشمنی تهدیدکننده نیست؛ بلکه فوران بیمهار خشم است که با بیاحساسی و عدم همدلی آغاز میشود و به خودبزرگبینی میانجامد.
5. تکبر و غرور و رفتار تحقیرآمیز نسبت به دیگران؛ نمونههای زیادی از رفتار تحقیرآمیز ترامپ وجود دارد، اما شاید مشهورترین آن دیدار او با «ولودیمیر زلنسکی»، رئیسجمهور اوکراین، در دفتر بیضی باشد. ترامپ پس از تأکید بر اینکه نمیخواهد پوتین را «ناراحت» کند، زلنسکی را فردی «سرشار از نفرت، نه عقلانیت» توصیف کرد. ترامپ بیپرده به او گفت: «تو برگ برنده نداری. شما دفن شدهاید. مردم شما در حال مردن هستند.» سپس، پیش از اینکه «زلنسکی» را بدون تشریفات از اتاق بیرون کنند، به او هشدار داد که اوکراین چارهای جز پذیرش قدرت آمریکا ندارد.
6. نیاز به تحسین و طلب مداوم تعریف و تمجید از دیگران؛ نیاز ترامپ به تحسین آشکار است، بهویژه زمانی که جلسات کابینه خود را بهصورت تلویزیونی برگزار میکند؛ جایی که هر عضو تحسینهای بیوقفه و اغلب غیرصادقانهای ابراز میکند، برخی او را «رئیسجمهور صلح» مینامند. یک بنر غولپیکر سهطبقه در مقابل وزارت کار آمریکا نیز وجود دارد که ترامپ از همه خواسته است «چهره زیبای»
او را در کنار پرچم آمریکا و رئیسجمهور «تدی روزولت» در این بنر ببینند.
با بررسی این مجموعه رفتارها، باید از خود پرسید: آیا تاکنون آمریکا رئیسجمهوری داشته که اینگونه مداوم و گسترده با چنین ویژگیهایی رفتار کرده باشد؟ مشکل اینجاست که یک فرد خودشیفته درمان را نمیپذیرد چون باور ندارد بیمار است. حزب جمهوریخواه موظف است رفتار ترامپ را تغییر دهد، وگرنه به چاپلوسی در برابر یک رئیسجمهور خودشیفته متهم خواهد شد. از آنجا که بیشتر سیاستمداران جمهوریخواه مرعوب شده و سکوت اختیار کردهاند، او همچنان هر طور که میخواهد رفتار میکند. چرا نکند؟ یک فرد خودشیفته هر کاری را که انجام میدهد موفقیت تفسیر میکند. هر کسی هم که با او صادق باشد، کنار گذاشته یا اخراج میشود.
آیا جمهوریخواهان کمکم متوجه شدهاند که پیرو هوسهای یک فرد خودشیفته شدهاند؛ کسی که بیش از آنکه به نیازهای مردم اهمیت دهد، دغدغه نیازهای خودش را دارد؟ اگر آنها هنوز به این واقعیت پی نبرده باشند، مردم عادی و غیرسیاسی این را فهمیدهاند آنان در حال فاصله گرفتن از جمهوریخواهان هستند. اگر سیاستمداران جمهوریخواه اقدامات جدی برای فاصله گرفتن از ترامپ، مواجهه با او یا کنار گذاشتنش انجام ندهند، تعداد جمهوریخواهان در کنگره کمتر خواهد شد و در سال ۲۰۲۸ نیز هیچ رئیسجمهور جمهوریخواهی پیروز نخواهد شد.
منبع: کانتر پانچ