آشفته بازار موبایل در غیبت نظارت وزارت صمت
حمید نجف
بازار موبایل ایران، نه قانون و نه ناظر مؤثری دارد. وزارت صنعت، معدن و تجارت به عنوان متولی این حوزه، در بهترین حالت، تماشاگر است. این وزارتخانه نه فهرستی از مراکز معتبر و مجاز منتشر کرده، نه برخوردی با فروشندگان متقلب و شرکتهای گارانتی قلابی داشته است.
بازار موبایل ایران سالهاست بیدروپیکر و رها شده است. عرصهای پر از تابلوهای پر زرقوبرق، وعدههای بیپایه و گارانتیهایی که بیشتر به شوخی شبیهاند تا تعهد.
از خیابان جمهوری و بازار موبایل علاالدین گرفته تا بازار موبایل ایران، چارسو و غیره صدها مغازه و شرکت با عناوینی چون «نمایندگی رسمی سامسونگ»، «نمایندگی سونی»، «خدمات پس از فروش اپل» خود را بزک کردهاند اما در واقعیت، نه نمایندهاند و نه پاسخگو.
این عنوانهای پرطمطراق، تنها ابزاری برای فریب مشتریاند تا خریدار، با خیال آسوده پولش را بسپارد به کسانی که حتی در سادهترین خرابیها، مسئولیتپذیری ندارند. در نهایت، مشتری میماند و گوشی خراب و ضمانتی که هیچ شمارهای جوابش را نمیدهد.
بازار موبایل از نظر تأمین قطعه کمبودی ندارد اما فاصله قیمتها گاه نجومی است. به عنوان نمونه، تعویض باتری یک گوشی پرچمدار در نمایندگیهای بهاصطلاح رسمی تا شش میلیون و ۶۰۰ هزار تومان تمام میشود. در حالی که همین کار در یک مغازه محلی معتبر با حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان انجام میگیرد.
این اختلاف فاحش تنها نشانه طمع و بینظارتی نیست بلکه سوءاستفاده مستقیم از عنوان «رسمی بودن» است. نمایندگیهایی که باید نماد اعتماد باشند خود به پاتوق گرانی و فریب تبدیل شدهاند.
گارانتیهای کاغذی
در این بازار، شرکتهای گارانتی هم کم از فروشندگان بیانصاف ندارند. بسیاری از آنها صرفاً با تاسیس یک شرکت با چند کارمند موقت و با تبلیغات سنگین در فضای مجازی و بازار، مردم را به وعده خدمات واقعی امیدوار میکنند.
اما در عمل، هنگامیکه گوشی خراب میشود مردم را با قیمتهای فضائی سرکیسه میکنند. نتیجه روشن است؛ در نبود نظارت، گارانتی هم به کالایی برای فروش تبدیل شده، نه ابزاری برای اطمینان.
در این میان، تنها نقطه روشن ماجرا، همان مغازههای سنتی محلات است. کسبهای که سالها در کنار مردم زندگی کردهاند میدانند اعتبارشان از رضایت مشتری میآید نه از تابلوهای براق و دکور لوکس. آنها اگر خدمات بد بدهند فردا در همان کوچه و محله باید پاسخگوی همسایه باشند.
همین ساختار سنتی باعث شده است که بسیاری از مردم، تجربه بهتری از خرید یا تعمیر موبایل در مغازههای محلی داشته باشند تا در فروشگاهها در بازارهای پرزرق و برق، پس بیدلیل نیست اگر بگوییم، اعتماد را باید از مردم گرفت، نه از تابلوهای دروغین.
ناظر همیشه غایب
بازار موبایل ایران، نه قانون و نه ناظر مؤثری دارد. وزارت صنعت، معدن و تجارت به عنوان متولی این حوزه، در بهترین حالت، تماشاگر است. این وزارتخانه نه فهرستی از مراکز معتبر و مجاز منتشر کرده، نه برخوردی با فروشندگان متقلب و شرکتهای گارانتی قلابی داشته است.
حتی سادهترین اقدام ممکن، یعنی اعلام رسمی مراکز تأییدشده خرید و تعمیر در سایت وزارتخانه نیز انجام نمیشود. وقتی دولت و وزارتخانههای مربوطه، از تنظیم سادهترین قواعد برای شفافیت و اطلاعرسانی ناتواناند، طبیعی است که بازار در دست سودجویان بچرخد و مردم قربانی شوند.
در چنین بازاری، راهی جز احتیاط و آگاهی فردی باقی نمانده است. پیش از هر خرید یا تعمیر، از چند مغازه استعلام بگیرید قیمتها را مقایسه کنید و به تابلوهای درخشان یا عنوان «نمایندگی رسمی» دل نبندید.
بسیاری از این برندها در ایران اصلاً نماینده ندارند، و آنچه میبینید، تنها یک ترفند بازاری است. مغازههای قدیمی و معتمد محلهها، اگرچه امکانات کمتری دارند اما در صداقت و انصاف، قابل اعتمادترند.
در مجموع بازار موبایل ایران درگیر آشفتگی ساختاری و بینظارتی مزمن است. فروشندگان متقلب، شرکتهای گارانتی صوری و نمایندگیهای دروغین، همه از خلأ نظارتی سوءاستفاده میکنند و هزینهاش را مردم میپردازند.
دولت و وزارت صنعت، اگر نمیخواهند متهم به همدستی در این فریب جمعی شوند باید فوراً دستبهکار شوند مراکز رسمی، مجاز و قابل اعتماد خرید و تعمیر را بهطور شفاف اعلام کنند و با استفاده دروغین از عنوان نمایندگی برخورد کنند.
تا آن روز، مردم تنها با احتیاط، پرسوجو و اعتماد به مغازههای محلی میتوانند خود را از این گرداب نجات دهند؛ در بازاری که «اعتماد» کمیابترین کالا شده، سادهدلی، گرانترین اشتباه است.