سرافرازی بعد از عزت صدا وسیما!

سیاوش رسولی

از گسترش فنی تا تلاش برای رقابت همه جانبه
گسترش فنی و کمی شبکه‌های صدا وسیما یکی از مهم‌ترین موضوعات و پیشرفت‌هایی بود که در دوره عزت الله ضرغامی رخ داد. وی با توجه به گسترش روزافزون شبکه‌های ماهواره‌ای و متنوع شدن خوراک آنها برای مخاطبان تلاش کرد تا در رقابت تنوع جا نماند و با تاسیس شبکه‌هایی با محتواها و موضوعات گوناگون تا حد ممکن نیاز مخاطبان ایرانی را تامین کند.آن چنان که «آی فیلم» توانست تا اندازه‌ای جای خود را در میان مخاطبان ایرانی و منطقه‌ای پیدا کند. شبکه «ورزش» به رقیب خوبی برای شبکه سوم تبدیل شد و بسیای از ورزش دوستان ،مسابقات ورزشی روز دنیا را از این شبکه پی گیری می‌کنند و به تعبیری شبکه ورزش جایگاه خود را پیدا کرده است. شبکه نمایش همچنان در پخش فیلم‌های جدید لّنگ می‌زند و بیش از حد به تکرار فیلم‌ها روی آورده است که دلیل این مسئله را می‌توان در مشکل بودجه و نداشتن کارشناس پخش فیلم‌ها جست وجو کرد. شبکه «نسیم» تا اندازه میان مخاطبانش شناخته شده و با توجه به پخش مجموعه‌های جدیدی مانند شکرستان درآستانه وارد شدن به شبکه‌های مورد علاقه شهروندان قرار دارد. آن چنان که این شبکه پتانسیل این مسئله را پیدا کرده که شهروندان هر روز برای تماشای برنامه‌های طنز و گذراندن لحظاتی مفرح به آن رجوع کنند.هر چند که این شبکه هم ممکن است در اثر برخی مشکلات مالی به سوی تکرار‌های متعدد برود.در این بین شبکه «تماشا» همچنان در پخش برنامه‌های جذاب وسریال‌های مورد علاقه مخاطب می‌لنگد. آن چنان که شاید بتوان این شبکه را ،کانالی دانست که برای ورود به فهرست شبکه‌های همیشگی شهروندان جای کار بسیاری دارد.اما با توجه به همه این شبکه‌ها و کارنامه گاه موفق، باید اشاره کرد که این اتفاق در رسانه ملی به خودی خود مبارک و موفق بود.چرا که مخاطب ایرانی با توجه به گسترش روزافزون شبکه‌های ماهواره ای،خواهان شبکه‌های بومی بیشتری بوده است.شبکه‌هایی که بتوانند متناسب با فرهنگ ایرانی برنامه‌های مورد علاقه شهروندان را به خانه‌های آنها بیاورد.
وقتی سیما تنه به سینما زد
«تله فیلم» یکی ازپدیده های رو به گسترش‌سیما در دوران ریاست عزت الله ضرغامی بود. تله فیلم‌هایی که برخی از آنها به دلیل شتاب زدگی و متن ضعیف فیلمنامه به اندازه بودجه‌ای که صرف آنها شد، بازخورد نداشتند.به همین دلیل، روند تله فیلم‌سازی نیاز به بازنگری دارد.به این ترتیب که اول، کارگردان‌های کار بلدتری وارد این عرصه شوند و دوم، به‌طور جدی تری روی فیلمنامه‌ها نظارت شود تا هر فیلمنامه فارغ از کیفیت و به صورت شتاب زده به مرحله تولید نرسد. در کنار این بایدها ونبایدها، راه انداختن این نوع فیلم‌سازی برای تلویزیون در دوران عزت الله ضرغامی،کار قابل توجهی بود،چرا که ایده‌های بسیار جالب درام و گاه اکشن از داخل آنها متولد شد.در نتیجه این جریان، سیما فیلم هم اکنون از یک بانک فیلمنامه غنی برخوردار است.هر چند که خیلی از این فیلمنامه‌ها به دلیل کمبود بودجه تا به امروز به مرحله تولید نرسیده و همچنان در صف مانده اند.
نقطه عطفی به نام گفت وگوی زنده
اتفاق دیگری که در دوره عزت الله ضرغامی در رسانه ملی رخ داد، افزایش قابل توجه برنامه‌های گفت‌وگو محور (تاک شو) بود. برنامه‌هایی که به دلیل پخش زنده و همچنین غیرقابل پیش بینی بودن صحبت‌های میهمانان خود از جذابیت خاصی برخوردار هستند.به ویژه وقتی پای چهره‌های مشهور به این برنامه‌ها باز می‌شود. اکثر این برنامه‌ها هم خیلی زود توانستند مخاطب گریز پای خود را جلب کنند.هر چند که در برخی از آنها در استفاده از چهره‌های نامناسب زیاده روی شد. این وضعیت، پتانسیل خوبی را  برای مدیریت جدید فراهم کرده است تا با استمرار و تقویت این گونه برنامه‌ها، مخاطبان را به ساعاتی جذاب، مفید و پرهیجان دعوت کنند.
اوج گیری سریال‌های مناسبتی
از دیگر اقدامات مثبت در دوران عزت الله ضرغامی، منظم شدن سریال‌های مناسبتی بود.سریال‌هایی که در مناسبت‌های خاصی مثل ماه رمضان، نوروز و محرم کاملا با مخاطب ارتباط برقرار کردند.آنچنان که حتی آن‌هایی که در طول سال چندان تلویزیون را تماشا نمی‌کردند در ایام مذکور، با اشتیاق خاصی به سریال‌ها توجه نشان می‌دادند.سرافراز قطعا می‌تواند دراین باره با نگاهی تازه‌تر و البته متناسب با ذائقه مخاطبان فضای بهتری را برای تولید آثار مناسبتی به وجود بیاورد.
مرکز پژوهش‌ها همچنان جای کار دارد
در این میان به نظر می‌رسد که ماجرای مرکز پژوهش‌های صداوسیما از مهم‌ترین قسمت‌های این سازمان است که هر از گاهی نامی از آن شنیده می‌شود. پژوهشکده‌ای که معمولا آمارهایی از درصد علاقه مندی شهروندان به بخش‌ها وبرنامه‌های مختلف ارائه می‌دهد. در دوره مدیریت جدید صداوسیما،مرکز پژوهش‌های این سازمان باید فعال‌تر شده و با دراختیار قرار دادن آمارهای بیشتر در حوزه سنجش افکار عمومی و ارتباط این افکار با رسانه، به تأثیرگذاری برنامه‌ها کمک کند. نباید فراموش کرد که این بخش رسانه ملی در صورت برنامه‌ریزی درست می‌تواند حتی به بازویی پژوهشی برای دولت و حاکمیت نیز تبدیل شود.بازویی که به خوبی نبض افکار عمومی را شناسایی و در زمان درست به هدایت آن بپردازد.همچنان که بسیاری از شبکه‌های خبری و سرگرمی دنیا در حوزه پژوهش و سنجش افکار عمومی این کار را انجام می‌دهند.حتی در بسیاری از کشورهای صنعتی برای ساخت فیلم‌های سرگرم‌کننده از چندین ماه قبل از طریق پژوهش‌های میدانی، اطلاعاتی جمع آوری می‌شود تا نیازهای جامعه شناخته و براساس آنها محصولاتی تولید شود.
مناظره ها،نقطه پرش!
سوی دیگر برخی از برنامه‌های سازمان که برحسب اتفاق دکتر سرافراز در آن تخصص دارد مناظره‌های سیاسی است.این برنامه‌ها چه در بعد مناظره و چه در بعد تحلیلی، در دوران عزت الله ضرغامی رشد کردند و به‌طور جدی مورد توجه مخاطبان هم قرار گرفتند.اما در گذر زمان سوژه‌های این برنامه‌ها افت کرد.نمونه افت آن را می‌توان در برخی برنامه‌ها مشاهده کرد.هر‌چند که به هر صورت ضرغامی مبدع این گونه برنامه‌ها بود اما حالا وقت آن است که رسانه ملی به سکانداری سرافراز از سیاست به جامعه پلی بزند و در برنامه‌های سیاسی خود  این دو حوزه را به صورت ترکیبی بررسی کند تا از این رهگذر جذابیت بیشتری هم ایجاد شود.
 به هر ترتیب نباید فراموش کرد که عزت الله ضرغامی در دوران ریاست خود بر رسانه ملی که حقیقتا با این گستردگی و بحران بودجه،اداره آن بسیار دشوار است، توانست موفق باشد. حالا نوبت سرافراز است که با نگاهی نو و تازه‌تر بتواند نقاط مثبت را ادامه دهد و در بخش‌هایی که ضعف‌هایی وجود دارد با برنامه‌ریزی مناسب گام‌هایی به سوی فرهنگسازی بیشتر و جذب گسترده‌تر مخاطبان بردارد.