رفق و مدارا مهمترین عامل جذب حداکثری(پرسش و پاسخ)
پرسش: رفق و مدارای منطقی در برابر رفتارهای تند و خشن چه تاثیراتی را در جهت جذب حداکثری یک انسان مؤمن و متشرع در مخاطبان خود دارد؟
پاسخ:
مفهوم رفق و مدارا
مدارا از ماده «دری» یا «درا» اشتقاق یافته که به معنای آگاهی و شناختی است که از راه مقدماتی پنهان و غیر معمول به دست آمده باشد. بر این اساس مدارا به معنی ملاطفت و برخورد نرم است که انسان با تحمل طرف مخالف و برخورد ملایم، وی را در کمند محبت خویش گرفتار میسازد، و بدین طریق بدی و شر او را دفع میکند. رفق به معنای نرمی و مهربانی در برخورد با دیگران به ویژه مخالفان و دشمنان است. مدارا نیز به معنای تحمل و گذشت در برابر دیدگاهها و نظرات متفاوت است. رفق غالباً در مورد موافقان و دوستان و مدارا در مورد مخالفان و دشمنان کاربرد دارد. اما در هر دو مفهوم پرهیز و احتیاط وجود دارد. مدارا را معاشرت نیکو و تحمل دیگران نیز معنا کردهاند. اگر بخواهیم رفق و مدارا را با هم بگوییم، به عنوان یک خصیصه اخلاقی میتوانیم آنها را با هم تلفیق کرده و بگوییم: رفق و مدارا یعنی اینکه انسان نرمخو باشد و در عین اینکه اهل دقت است آسانگیر باشد و دیگران را تحمل کند.
رفق و مدارا در سیره پیامبر(ص) و امامان
پیامبر اکرم (ص) که سیره نظری و عملی آن حضرت الگوی بشریت برای طول تاریخ گذشته و حال و آینده برای سبک زندگی است، همواره با نرمخویی و مدارا مخاطبین خود را جذب حداکثری میکرد بهگونهای که خدای متعال این صفت اخلاقی و ممتاز حضرت را در قرآن کریم برجسته کرده و میفرماید: «از پرتو رحمت الهی بود که تو در برابر مردم ، نرمخو و مهربان شدی، که اگر خشن و سنگدل بودی، دیگران از اطراف تو پراکنده میشدند، بنابراین آنان را عفو کن و برایشان طلب آمرزش نما و در کارها با آنان مشورت کن (آل عمران - ۱۵۹). این سیره پیامبر اکرم(ص) در امامان معصوم هم عیناً وجود داشت و آن بزرگواران نیز بر اساس رفق و مدارا با مردم رفتار میکردند، و از جمله ابزارهای کارشان برای جذب حداکثری مخاطبان همین اصل بود. اگر پیامبر اکرم(ص) و امامان معصوم این خصیصه اخلاقی والا را نداشتند، حتی یک روز هم نمیتوانستند با مردم زندگی کنند، زیرا خلق و خوی مردم یکسان نیست و مخاطبان آن ذوات مقدسه دارای فرهنگها، ملیتها، اخلاقها و تربیتهای گوناگونی بودند. یکی زود عصبانی میشود، دیگری تندخو و عجول بود، سومی هم بیطاقت و بیحوصله و... بنابراین اگر رهبران الهی و حاکمان و کارگزاران و مدیران که با انسانها سروکار دارند رفق و مدارا نداشته باشند، حتماً در روابط اجتماعی خود شکست میخورند و هرگز نمی توانند جذب حداکثری داشته باشند و مخاطبین خود را از دست خواهند داد. انسان متحجر و متصلب و غیر منعطف هیچگاه نمیتواند در کنار مردم باشد، و حتماً منزوی خواهد شد و نمیتواند برای جامعه خود مفید و کارگشا باشد. بنابراین اگر رفق و مدارا در روابط اجتماعی مراعات گردد، بسیاری از عصبانیتها، نزاعها و ستیزها، اخمها و کدورتها، تلخیها و رنجها به گلستانی از صفا و زیبایی و آسایش و شادابی تبدیل میشود و مردم با اعصابی آرام و رفتاری خوش و زندگی بیدغدغه به فعالیتهای فردی و اجتماعی خود ادامه میدهند و با کمال آسودگی و آسایش و آرامش زندگی خواهند نمود.
رفق و مدارا در آیات و روایات
الف) آیات
۱- «از پرتو رحمت الهی بود که تو در برابر مردم نرمخو و مهربان شدی که اگر خشن و سنگدل بودی، دیگران از اطراف تو پراکنده میشدند.»
(آل عمران - ۱۵۹)
۲- « برای کسانی که ای پیامبر به تو ایمان میآورند، تواضع کن.» (شعر - ۲۱۵ )
ب) روایات
1- پیامبر اکرم (ص) میفرماید: «مُداراهٌ النّاسِ نِصفُ الإيمان، والرِّفقُ بِهِم نِصفُ العَيشِ» مدارا کردن با مردم نصف ایمان است و نرمخویی و مهربانی با آنان نصف زندگی است. (الکافی ، ج ۲، ص ۱۱۷، ج ۵)
۲- پیامبر اکرم(ص): «ثَلاثٌ مَن لَم يَكُن فِيه لِمَ يَتِمَّ لَهُ عَمَلٌ : وَرَعٌ يَحجُزُهُ عَن مَعاصِي اللّه ِ، و خُلُقٌ يُدارِي بِهِ النّاسَ ، و حِلْمٌ يَرُدُّ بِهِ جَهلَ الجاهِلِ»، سه چیز است که هرکس نداشته باشد هیچ عملی از او تمام و کمال و کامل نیست: ۱- پاکدامنی و ورعی که او را از نافرمانی خدا باز دارد. ۲- و خلق و خویی که به سبب آن با مردم مدارا کند ۳- و بردباری و حلمی که به وسیله آن رفتار جاهلانه نادان را دفع کند. (الکافی، ج ۲، ص ۱۱۶، ح۱). ۳- امام على(ع) میفرماید: «من لم يصلحه حسن المداراه أصلحه سوء المكافاه»، کسی که حسن مدارا او را اصلاح نکند، مکافات بد او را درست خواهد کرد. (غررالحکم، ج ۸۲۰۲)