در جلسات خصوصی شهید رئیسی با سینماگران چه گذشت؟

 

 

 

طی روزهای بعد از هجرت رئیس‌جمهور سید ابراهیم رئیسی و ایام سوگواری وی، درباره ابعاد مختلف شخصیتی و زیستی این شهید، صحبت‌های بسیاری شد، اما درباره ارتباط و نگاه وی به هنر و ارتباطش با هنرمندان کمتر صحبت شد. البته برخی از هنرمندان گزاره‌های کوتاهی را در این باره مطرح کردند، در حد اینکه آیت‌الله رئیسی حامی هنرمندان بود، اما به طور عمیق‌تر به این ارتباط توجه نشد. شاید یکی از موارد نادر، خاطره «عباس معروفی» از برخوردش با ابراهیم رئیسی در دوران تصدی‌گری در دادستانی باشد که گویای نگاه و موضع انسانی و اخلاقی ابراهیم رئیسی در مواجهه با اهالی فرهنگ و هنر بود. بعضی از هنرمندان یا مسئولان هنری در سال‌های اخیر ارتباط و تعامل بیشتری با رئیس‌جمهور شهید داشتند. «هادی حاجتمند» کارگردان آثاری چون «اشنوگل» و «مدیترانه» یکی از این هنرمندان است. این فیلمساز، بارها چه خصوصی و چه گروهی، با ابراهیم رئیسی گفت وگو کرده است. درباره این دیدارها و نظرات شهید ابراهیم رئیسی در حوزه سینما، با حاجتمند به گفت وگو پرداختیم.

 

به یاد دارم که آذر سال 1396 طی یادداشتی از دیداری سینمایی با سیدابراهیم رئیسی خبر دادید. این دیدار چگونه شکل گرفت و چه اتفاقاتی بین شما و شهید رئیسی رخ داد؟ 

آن موقع فیلم «اشنوگل» در حال اکران بود و با بی‌مهری‌هایی مواجه شده بود. خسته و ناامید بودیم که باز هم لطف امام رضا(ع) شامل حالمان شد و یک خبر خوشحالمان کرد. به ما گفتند که آقای رئیسی از ما دعوت کرده تا هم فیلم به صورت خصوصی برای ایشان اکران شود و هم با عوامل فیلم، دیدار و گفت وگو کنند. در آن زمان، آقای رئیسی تولیت آستان قدس رضوی بودند و ما هم برای این دیدار و تماشای فیلم، به دفتر ایشان در آستان قدس رفتیم. به آنجا که رفتیم‌، دیدیم یک دستگاه پخش فیلم بزرگ گذاشته بودند و فیلم، برای حاج آقا اکران شد. موقع تماشا، آقای رئیسی تحت تأثیر قرار گرفتند و لحظاتی، اشک ریختند. بعد از اکران هم درباره فیلم صحبت کردند. اگر «اشنوگل» را دیده باشید حتما به یاد دارید که بخشی از آن راجع به جنایات سازمان منافقین است. آقای رئیسی هم به مسئله منافقان پرداختند و گفتند که در این فیلم، دست منافقان آشکار شده است. همچنین بر تولید آثار فاخر سینمایی تاکید داشتند. بعد هم از عوامل فیلم «اشنوگل» با تقدیم انگشتر تقدیر کردند. ما دوره‌های مختلف تولیت آستان قدس رضوی را دیده بودیم، اما برایم جالب بود که این بار متولی آستان قدس رضوی، سینما برایش جدی بود و اهمیت داشت. طوری که ماجرا و مسائل و مشکلات این فیلم را پی گیری کرده بود و برای دیدن آن وقت گذاشت. در صحبت‌هایی هم که مطرح کرد، نگاه عالمانه و روشن ابراهیم رئیسی و شناخت بالایش از سینما، برایم قابل تأمل بود. اساسا آقای رئیسی قدر رسانه را می‌دانست و شناخت خوبی از آن داشت. تا قبل از رئیسی، فیلمسازان و اهالی رسانه همیشه دردسر ورود دوربین به حرم امام رضا را داشتند. اما از وقتی رئیسی متولی حرم شد، یک انقلابی در این زمینه رخ داد و درهای حرم به روی دوربین باز شد. البته جلسه ما با آقای رئیسی به همان‌جا ختم نشد و این ارتباط ادامه پیدا کرد. چون چند وقت بعد هم حاج آقا یک جلسه با گروهی از اصحاب رسانه در خراسان داشتند که آنجا هم بنده حضور یافتم و نظراتی را درباره سینما مطرح کردم. آقای رئیسی در آن دیدار که یک مراسم افطار در ماه رمضان بود، به طور مفصل نظر هنرمندان و اهالی رسانه را خواستند و مشورت گرفتند که چه باید کرد. همچنین تأکید کردند که امام رضا(ع) و موضوعات رضوی باید در سینما و تلویزیون پرداخته شود و... باز هم برایم جالب بود که آقای رئیسی در مقام تولیت آستان قدس رضوی چنین اهتمامی در حوزه سینما و رسانه داشتند. بعد از آنکه در آن جلسه حرف زدم، حاج آقا از من و یکی دیگر از دوستان سینماگر خواستند در یک جلسه خصوصی با ایشان صحبت کنیم. مجددا به دفتر آقای رئیسی در حرم رضوی رفتیم و چند ساعت با ایشان گفت وگو کردیم. در آن جلسه هم حاج آقا به صورت دقیق، نظرات ما را درباره سینما‌، رسانه و ارتباط این مقوله‌ها با فرهنگ رضوی و انقلاب اسلامی شنیدند و یادداشت کردند و در تصمیمات بعدی‌شان به کار بستند. این واقعا جالب بود که دیدم چقدر فرهنگ، رسانه و سینما برای این آدم مهم است. 

در این جلسات، شهید ابراهیم رئیسی درباره سینما چه حرف‌هایی می‌زد و چه خواسته‌هایی از سینماگران داشت؟

اول اینکه می‌گفتند، سینما یک تخصص است و باید با اهل تخصص صحبت کرد. بیشترین نکته‌ای که در صحبت‌های ابراهیم رئیسی در آن جلسات برای من جلب توجه می‌کرد، همین اهمیتی بود که برای جایگاه سینما قائل می‌شد. مثلا یادم است که از ایشان شنیدم؛ «ما اشتباهمان این بوده که خیلی وقت‌ها در سیاستگذاری  ابتدا سراغ فیلمسازان و هنرمندان نیامدیم.»(نقل به مضمون) حتی پیشنهادات و نکاتی که ما سینماگرها در آن جلسات مطرح کرده بودیم را با جزئیات به یاد داشتند. من یکی دو بار بعد از آن در مناسبت‌هایی حاج آقا را دیدم؛ می‌گفتند که ما آن موردی که گفته بودید را پی گیری کردیم یا این موارد را خودتان پای کار باشید و... 

گویا یک بار هم ابراهیم حاتمی کیا با ابراهیم رئیسی دیداری داشت. از اتفاقات این جلسه هم اطلاع دارید؟

بله، بعد از حواشی به‌وجود آمده به خاطر نمایش فیلم «به وقت شام» در سی و ششمین جشنواره فیلم فجر و دلخوری‌هایی که برای آقای حاتمی کیا پیش آمد و اعتراضی که در اختتامیه جشنواره انجام دادند، آقای رئیسی از این کارگردان دعوت به عمل آورد. بنده، محمد خزاعی تهیه‌کننده «به وقت شام» و آقای چمی گو (رئیس مرکز آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی) هم در این جلسه حضور داشتیم. صحبت‌های مفصلی در این دیدار مطرح شد. اما آنچه از این دیدار به یاد دارم این بود که ابراهیم رئیسی ابراهیم حاتمی کیا را دلداری داد و گفت که به خاطر بی‌احترامی‌ها ناراحت است و از حاتمی کیا خواست که دلسرد نشود و...

در دوران ریاست جمهوری چطور؟ آیا در این دوران با ایشان برخورد نزدیک داشتید؟ فکر می‌کنید چه تأثیری بر سینما گذاشتند؟

من در این دوران با توجه به اینکه می‌دانستم تا چه حد مشغله دارند و سرشان شلوغ است فاصله‌ام را حفظ کردم. اما با توجه به شناختی که از ایشان داشتم می‌دانستم که سینما برایشان مهم است و مسائل آن را پی گیری می‌کنند. قطعا قواره ریاست جمهوری برای عرصه سینما، سیاستگذاری کلان است؛ اینکه رئیس‌جمهور، سینما برایش مهم باشد و حمایت کند که از سوی شهید ابراهیم رئیسی هم این‌گونه بود. این مهم بودن خیلی خاص است؛ قطعا هیچ فردی نیست که آزاده باشد، روشنفکر باشد -یعنی به معنای واقعی کلمه روشن، فکر بکند- ولی باور نداشته باشد که سینمای بعد از انقلاب به مراتب پیشرفته تر، غنی تر‌، قوی‌تر و جلوتر از سینمای قبل از انقلاب است، حتی به نسبت جهانی؛ چه در حوزه درام‌، چه در حوزه بازیگری، چه کارگردانی و چه در حوزه تجهیزات و امکانات سخت‌افزاری. این نشان از این دارد که رهبران و بزرگان این انقلاب، سینما را می‌فهمند و اعتقاد دارند که سینما مهم است. همچنان‌که حضرت آقا هم بارها در جلسات و دیدارها با اهالی هنر و سینما گفته‌اند که سینما برای ایشان چه اهمیتی دارد. نظرات ایشان در حوزه سینما منتشر شده و وقتی آن‌ها را می‌خوانیم می‌فهمیم که پیشرفت سینما، نتیجه این توجه به سینماست. ما امروز فیلمسازان بسیار خوبی داریم. در حوزه انقلاب اسلامی، فیلمسازان بزرگی مثل ابراهیم حاتمی‌کیا، احمدرضا درویش، مجید مجیدی، سیدرضا میرکریمی، کمال تبریزی، منوچهر محمدی و... سرمایه محسوب می‌شوند. اگر رهبران کشور به چشم سرمایه به این افراد نگاه نمی‌کردند، قطعا آن‌ها پیشرفت نمی‌کردند. هر چند که فراز و نشیب‌های مختلفی داشته‌ایم، اما اصل نگاه انقلاب به سینما، کاملا روشن بوده است. شهیدابراهیم رئیسی هم یکی از بزرگان این انقلاب بود که چنین نگاهی به سینما داشت.

به عنوان یک هنرمند سینما، شهادت ابراهیم رئیسی چه حس و حالی برای‌تان ایجاد کرد یا برداشتتان از این رحلت چیست؟

رحلت آیت‌الله ابراهیم رئیسی خیلی دراماتیک و سینمایی بود. آن فضا، آن لوکیشن جنگل و کوهستان و نزدیک بودن مرزهایی که آن طرفش پایگاه رژیم صهیونیستی قرار دارد؛ در چنین شرایطی رئیس‌جمهور و همراهانش مفقود شده بودند. دائم ذهنمان حول این مسائل می‌گشت که ممکن است زنده و سالم باشند یا فقط مجروح شده باشند و یا برخی شهید شده و برخی زنده باشند و... هزاران احتمال در سر ما بود. و بعد ناگهان گروه‌های مردمی و جهادی و امدادی برای نجات رفتند. تمام اتفاقات مثل یک درام بودند و لحظه به لحظه‌اش دراماتیک بود و تعلیقی در ماجرا وجود داشت که آدم را به خودش درگیر می‌کرد. امیدوارم یک کارگردان بزرگ این لحظات را در یک فیلم به تصویر بکشد و نشان دهد که مردم چقدر ابراهیم رئیسی را دوست داشتند. من خودم تجربه 72 ساعت انتظار برای کشف پیکر برادرم در حادثه منا را داشتم. لحظاتی که همه خانواده ما در هول و ولا بودند. ساعات انتظار برای پیدا شدن آقای رئیسی برای ما یادآور همان روزهای انتظار برای برادرم بود. چقدر تلخ بود. در تمام آن ساعت‌ها عده‌ای می‌گفتند سیگنال دریافت کردند، عده‌ای می‌گفتند خبری نیست، یک عده می‌گفتند سالم هستند و برخی هم می‌گفتند که شهید شده‌اند و... اما یک موضوع برای من روشن بود؛ این بزرگان، آدم‌هایی نبودند که اگر در قید حیات ظاهری باشند اجازه دهند که یک امت نگران باشند. حتما اطلاع می‌دادند و برایم محرز بود که پرواز کرده‌اند. اما چه پروازی بود و چه ساعاتی بر مردم گذشت! از همه مهم‌تر اینکه همه فهمیدیم که مردم چقدر رئیس‌جمهورشان را دوست داشتند. این روزها در مشهد مقدس، خیابان‌ها و معابر مملو از آدم‌هایی است که از شهادت ابراهیم رئیسی مبهوت شده‌اند. واقعا خدا اجر بزرگی را به او داد که به شکلی عظیم و عزیز در تاریخ کشورمان مانا شد. ان شاءالله که راه ابراهیم رئیسی، آزاداندیشی و ساده زیستی ایشان ادامه پیدا کند و آقایانی که بعد از ایشان بناست سکان دولت را به دست بگیرند، در همین مسیر باشند. 

در پایان اگر کلام دیگری باقی است، بفرمایید!

امیدوارم که همه ما فیلمسازان، چشمانمان را باز کنیم و فیلترهای اضافه که جلوی دیدمان قرار گرفته و باعث شده نگاهمان فلو شود و بخش‌هایی از حقیقت را نبینیم را کنار بزنیم؛ واقعا روشن فکر کنیم و واقعا روشن ببینیم. در این صورت، حتما تصاویری که می‌بینیم تصاویر روشن، سفید و رو به جلویی است.