آرزو یـا امیــد؟

 
  واژه آرزو به معنای چیزی است که انسان تمنا دارد بدان برسد. در آموزه‌های قرآن، آرزو یا همان تمنا امری مثبت و ارزشی دانسته نشده است؛ زیرا انسان هنگام آرزو و تمنا کاری انجام نمی‌دهد و اسباب تحقق هدف را دنبال نمی‌کند تا به وسیله اسباب و توسل به آنها به هدف خویش برسد.
وقتی آرزو به معنای توقع تحقق هدفی بدون وسیله و فراهم کردن اسباب آن باشد، می‌توان گفت که آرزو و تمنا امری لغو است. انسان باید آرزوها و تمنیات خودش را کنار بگذارد؛ زیرا امری بازدارنده از حرکت و سعی است. اینکه انسان همچون روباه شل بنشیند تا لقمه‌ای بیاید، کاری نادرست‌، ضدارزشی و لغو است؛ چرا که انسان از هر چه در دنیا و آخرت بهره می‌برد چیزی جز نتیجه سعی خودش نیست. خدا می‌فرماید : وَأَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى وَأَنَّ سَعْیَهُ سَوْفَ یُرَى ثُمَّ یُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْأَوْفَى؛ و اینکه براى انسان جز حاصل تلاش او نیست؛ و [نتیجه] کوشش او به زودى دیده خواهد شد سپس هر چه تمامتر وى را پاداش دهند
(نجم، آیات 39 تا 41)
امیرمومنان درباره آرزو و تمنیات می‌فرماید: اِیَّاکَ وَ الِاتِّکَالَ عَلَی الْمُنَی فَاِنَّهَا بَضَائِعُ النَّوْکَی؛ از تکیه کردن بر تمنیات و آرزوها بپرهیزید؛ چرا که آرزو کالای پیرزنان کهنسال و سالمند است.(نهج‌البلاغه دشتی، ج 1، ص 273)
قرآن از انسان‌ها می‌خواهد به جای آرزو، امید خویش را افزایش دهند؛ زیرا رجا یا همان امید چیزی چون موتور محرکه‌ای است که انسان را به پیش می‌برد و آن انگیزه‌ای می‌شود تا انسان به کارهای بزرگ اقدام کند. امید در حقیقت، آرزویی است که انسان برای تحقق آن از اسباب و علت تحقق آن استفاده می‌کند و با اسباب و وسایل بر آن است تا آنچه را هدف‌گذاری کرده است، تحقق یابد.(احزاب، آیه 21) و در واقع برای رسیدن به هدف خود، دست به کارهایی زده و حالا امید به نتیجه دارد.
مجید دیانتی