شاخص‌های کرامت انسان(پرسش و پاسخ)

پرسش:
آیا کرامت انسان، یک ویژگی ذاتی حقیقی است یا یک امر اعتباری؟
نشانه‌های اهل کرامت کدام است؟
پاسخ:
در بخش نخست، مفهوم کرامت انسان و منشأ آن تشریح شد و در بیان شاخص‌های کرامت انسان به نخستین آن یعنی تنفر از پستی اشاره گردید، اینک ادامه این شاخص‌ها را از نظر می‌گذرانیم.
2- صداقت
انسان‌های کریم راستگو و اهل صداقت هستند. همان‌طور که دروغگویی از صفات انسان‌های پست و فرومایه است. امام علی(ع) می‌فرماید:‌ «الصادق علی شفا منجاه و کرامه، والکاذب علی شرف مهواه و مهابه» راستگو مشرف به نجات و کرامت است و دروغگو در پرتگاه سقوط و خواری است. (نهج‌البلاغه - خطبه 85)
3- استقامت و پایمردی
روح انسان کریم از چنان بنیان مستحکمی برخوردار است که حوادث ناگوار قادر به ایجاد عدم تعادل در او نیست. امام علی(ع) می فرماید: «النفس الکریمه لاتوثر فیها النکبات» حوادث ناگوار در روح انسان کریم اثر نمی‌گذارد. (شرح غررالحکم، ج 2 ص 154)
4- شادی از بخشش
انسان‌های کریم از اعمال نیک و سخاوتمندانه شاد و مسرور می‌شوند و از آن لذت روحی می‌برند. امام علی(ع) می‌فرماید: مسره الکرام فی بذل العطا، و لذه اللئام فی الطعام» شادی افراد با کرامت در بذل و بخشش است و لذت افراد پست در خوردن (میزان الحکمه، ج 8، ص 368)
5- پاداش بدی به نیکی
انسان‌های کریم در مقابل بدی و جفای دیگران مقابله به‌مثل نمی‌کنند، با احسان و نیکی پاسخ آنان را می‌دهند. امام علی(ع) می‌فرماید:
« الکریم من جازی الاسائه بالاحسان» انسان کریم بدی را به وسیله نیکی و احسان جواب می‌دهد. (همان، ص 365)
6- اجتناب از کارهای بیهوده
انسان‌های کریم با انجام کارهای لغو و بیهوده مخالف بوده و عمر خود را به بطالت نمی‌گذرانند. قرآن کریم می‌فرماید: «و اذا مروا باللغو، مرور کراما» (بندگان خاص خدا و اهل کرامت) وقتی به امر بیهوده‌ای بگذرند، از آن با کرامت عبور می‌کنند. (فرقان- 72)
7- ترجیح آبرو بر مال
انسان‌های کریم حاضر نیستند برای کسب ثروت و مال فراوان از آبروی خود مایه بگذارند، بلکه بالعکس همیشه حفظ آبرو و حرمت آنان، برایشان ترجیح دارد. امام علی(ع) می‌فرماید: الکریم من صان عرضه بماله، واللئیم من صال ماله بعرضه» کریم کسی است که آبرویش را با ثروتش حفظ کند و لئیم کسی است که مالش را با آبرویش نگهدارد. (شرح غررالحکم، ج 2، ص 154)
8- چشم‌پوشی از خطاها
انسان‌های کریم بسیاری از خطاها و اعمال زشت دیگران را نادیده می‌گیرند و خود را از آن بی‌خبر نشان می‌دهند (تغافل)، تا آبروی آنان نرود و افراد برای اصلاح خطاهای خود و توبه فرصت پیدا کنند. امام علی(ع) می فرماید: « اشرف اخلاق الکریم، کثره تغافله عما یعلم» بهترین اخلاق انسان کریم، چشم‌پوشی‌های زیاد او از چیزهایی است که می‌داند.  (میزان‌الحکمه، ج 7، ص 268)