کرونا و بازگشت فطرت‌ها به نیایش برای فرج منجی

هدیه آقاپور
یکی از آثار دعا، دفع بلا و آفات است. رهبر معظم انقلاب در این‌باره می‌فرمایند: «وقتی ما به درگاه حق متعال دعا می‌کنیم، در حقیقت وسیله‌ای برای رسیدن به حوائج خودمان می‌جوییم و راهی به سوی این حوائج می‌پیماییم و از آن استفاده می‌کنیم.»(بیانات مقام معظم رهبری در خطبه‌های نمازجمعه 12/7/71)
از امیرالمؤمنین (ع) نقل شده است که فرمود: «پیش از آن‌که بلا بر شما وارد شود، با دعا، بلا را دفع کنید.»
 اینها واقعیت است. این، البته بدان معنا نیست که هرچه شما خواستید و هر طور آن را با خدای متعال در میان گذاشتید، برآورده خواهد شد؛ نه. شرایطی دارد، آدابی دارد؛ مثل همه‌ اسباب عادی و مثل همه‌ خواستن‌ها.
بر کسی پوشیده نیست که دعا یکی از ابزارهای مواجهه با مسائل مختلف زندگی است؛ چه آن کس که طالب رشد و پیشرفت معنویت است و چه آن کس که طالب رفع سایر نیازمندی‌های خود؛ چرا که دعا و نیایش از بهترین ابزارهای ارتباط روح انسان با خداوند متعال است.
 این عمل به قدری اهمیت دارد که خداوند در آیاتی از قرآن به صورت مستقیم و غیر‌مستقیم انسان‌ها را دعوت به انجام آن کرده است. به عنوان نمونه در بخشی از آیه60 سوره غافر می‌فرماید: «پروردگار شما می‌گوید، بخوانید مرا تا برای شما استجابت کنم.»
توفیق دعای فردی در شرایط کرونایی
یکی از صورت‌های دعا، دعای جمعی و گروهی است که اتفاقا این صورت از دعا هم به دلیل شرایط خاصی که در آن هستیم، برایمان امکان‌پذیر نیست و مؤمنان نمی‌توانند مثل سابق گرد‌هم بیایند و دعای ندبه، کمیل، توسل و نظیر این‌ها را بخوانند، اما هیچ کس نمی‌تواند راه دعای فردی را سد کند.
رابطه فردی دو نفره‌ای که بنا است بین انسان و خدا برقرار شود، اتفاقا به تصریح قرآن، همین اضطرارها و ابتلاها زمینه آن هستند.
در عالم هیچ چیز از اراده خدا بیرون نیست و دارو و مکاشفات علمی هم خواست خداوند است و همه درمان‌ها از خداست، چون هیچکس از عدم چیزی را تولید نکرده و اگر امید ما به خدا نباشد و صرفا به دارو توجه کنیم ممکن است دارو هم اثرگذار نباشد.
حجت‌الاسلام سیدرضا تقوی رئیس ‌پیشین شورای سیاستگذاری ائمه‌جمعه در گفت‌و‌گو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «دعا یکی از مسائل معرفتی در اسلام است که هم جنبه تربیتی داشته و هم جنبه عرفانی.»
وی ادامه می‌دهد: «دعاهای ما سرشار از معارف دینی و الهی است در قرآن کریم بسیاری از آیات در ارتباط با دعاست؛ چه دعای انبیا الهی در پیشگاه خداوند متعال، چه دعای مومنین و حتی خداوند. در قرآن کریم آمده است: «بخوانید مرا و من، شما را استجابت می‌کنم.»
حجت‌الاسلام تقوی می‌افزاید: «در مسیر زندگی به مشکلاتی برخورد می‌کنیم که قدرت حل آن را نداریم یا حوائجی است که بر حسب ظاهر نمی‌توانیم به آن دست پیدا کنیم. در این شرایط هرگز نباید مایوس و نا امید شد و نباید بگوییم رسیدن به این خواسته‌ها غیرممکن است، چرا که اسلام می‌گوید؛ پروردگار شما مهربان است و به رحمت او امیدوار باشید.»
رئیس‌ پیشین شورای سیاستگذاری ائمه جمعه تصریح می‌کند: «ما اگر بخواهیم خدا با ما صحبت کند، باید قرآن بخوانیم. اکنون نیز که ماه نزول قرآن است، بهترین فرصت برای خواندن این کتاب آسمانی است. بنابراین هرگاه بخواهیم خدا با ما صحبت کند، باید قرآن بخوانیم و هرگاه بنده بخواهد با خدا صحبت کند باید دعا کند.»
وی اضافه می‌کند: «دعا در لغت به معنای ندا و صدا زدن است. صدایی برای جلب توجه و دعا نوعی ارتباط قلبی با خداوند است. دعا خودش این پیام را دارد که من محتاج و نیازمندم و ما در دعا به فقر و عجز و ناتوانی خود اقرار می‌کنیم.»
حجت‌الاسلام تقوی تاکید می‌کند: «یکی از آداب دعا این است که باور داشته باشیم که صلاح بندگان را فقط خداوند می‌داند، بنابراین ما دعا می‌کنیم تحقق امر را به خدا واگذار می‌کنیم، چرا که شاید درخواست ما به خیر و صلاح مان نباشد. بنابراین اینکه برخی از دعاهای ما به اجابت نمی‌رسد به همین خاطر است که ما آینده تحقق آن خواسته خود را نمی‌دانیم.»
رئیس‌ پیشین شورای سیاستگذاری ائمه جمعه با ‌اشاره به اینکه ناگفته نماند عدم اجابت دعا در برخی مواقع به خاطر عدم استعداد و استحقاق و قابل نبودن دعا‌کننده است، می‌گوید: «زمین شوره سنبل برنیارد، اگر زمین دل ما آمادگی نداشته باشد، طبیعتا دعایی که می‌کنیم به مرحله استجابت نخواهد رسید.»
وی ادامه می‌دهد: «دردعا کردن باید شکم را از حرام خالی کرد، چراکه شکمی که از حرام پُر باشد، دعای آن بالا نمی‌رود. همچنین در برآورده شدن حاجت عجله نباید بکنیم و اگر دعایمان مستجاب نشد ناامید نشویم و باید تلاش کرد و ناامید هم نشد.»
حجت‌الاسلام تقوی می‌افزاید: «قرآن می‌گوید بسیاری از کسانی که سوار بر کشتی‌ها می‌شدند و به طوفان برخورد می‌کردند و قایق‌ها روی امواج پر تلاطم قرار می‌گرفتند، به خدا متوسل می‌شدند، چرا که دستشان از همه جا کوتاه بود. بنابراین وقتی انسان دستش از همه جا کوتاه شود، به لحاظ فطری به یک مبدا متوسل می‌شود و آن مبدا کسی جز خدا نیست.»
رئیس ‌پیشین شورای سیاستگذاری ائمه جمعه تاکید می‌کند: «انسان مغرور متکبر فکر می‌کرد با زرادخانه‌های هسته‌ای، موشک‌ها و رادار و ماهواره‌هایی که به آسمان می‌فرستد، دیگر بر همه چیز مسلط است؛ اما یک ویروس همه چیز را مختل کرد. آن هم به نحوی که دیگر از این ماهواره‌ها و موشک‌ها کاری ساخته نیست. کرونا آسیب زیادی به بشریت وارد کرد و این یک بلیه است، اما می‌تواند یک تلنگر هم باشد تا ما را متوجه خدا کند.»
حجت‌الاسلام تقوی یادآور می‌شود: «کرونا باعث شد تا یک مقداری به خودمان بیاییم و مهربانی‌ها در جامعه زنده شود. بنابراین این دستگیری‌ها به کمک هم شتافتن‌ها دقیقا نمود شیوع مهربانی در کنار کرونا است، اما ‌ای کاش مستکبرین جهان هم به خودشان می‌آمدند و دست از این چپاولگری‌ها و فتنه‌گری‌ها برمی داشتند و امکانات‌شان را در خدمت محرومین و کشورهای مستضعفین قرار می‌دادند تا گرفتاری از زندگی انسان‌ها برطرف شود.»
رئیس ‌پیشین شورای سیاستگذاری ائمه‌جمعه با‌ اشاره به اینکه امروز می‌بینیم بسیاری از مردم با کمک‌های مومنانه به یاری یکدیگر می‌روند و یکی از آثار دعا نیز باید همین باشد تا قلبها را به هم نزدیک کند، خاطرنشان می‌کند: «باید از مسئولین در شرایط بلا قطع امید کرده و به خدا پناه ببریم در این ماه رمضان که زمینه‌های معنوی بیشتر است، فرصت بهتری برای دعا کردن است و فراموش نکنیم که در حق یکدیگر دعا کنیم این به این معنی است که ما به فکر دیگران هم هستیم و باید دیگران‌ را شامل حال دعای خود کنیم؛ به ویژه مریض‌ها و همه آنهایی که به گردن ما حق دارند.»
قلب‌های شکسته شفاعت‌کننده عالم
این روزها و در شرایط کرونایی می‌بینیم که مردم دم به دم، خواسته و ناخواسته خدا را صدا می‌زنند و خداوند به حضرت موسی(ع) فرمود: «من نزد قلب‌های شکسته هستم. وقتی قلب در این اضطرارها شکست، خدای متعال بین ما و قلبمان حضور پیدا می‌کند و جالب این است که بیماری کرونا نفس انسان را به شماره می‌اندازد؛ یعنی گویی تمام نفس‌هایشان آه می‌شود؛ یعنی دم به دم، خواسته و ناخواسته خدا را صدا می‌زنند.
البته باز هم تاکید می‌کنیم، خداوند پاکیزه است و پاکیزگی را دوست دارد و رعایت بهداشت در متن دین است و رعایت نظافت فردی بالاترین شاخص یک انسان مومن است و اگر نکات بهداشتی را در این مدت به درستی رعایت کنیم و بر خدا توکل کنیم بر مشکل بیماری کرونا هم پیروز می‌شویم.
انسان در هر شرایطی باید به بحث  اعتماد به حق و دعا توجه کند، چون شفا دهنده اصلی خداست. امروز متاسفانه در جامعه به مسائل اخلاقی و رعایت حقوق دیگران توجه نمی‌کنیم و بسیاری از مشکلاتی که در جهان شکل می‌گیرد، به رفتار انسان‌ها هم برمی‌گردد.
اکنون که جامعه ما و به طور کلی جامعه بشری، دچار این بیماری و ویروس وحشی گردیده است، مردم از تمام ادیان و مذاهب، باید رو به درگاه الهی آورده و با خالق خود که هزاران، بلکه میلیون‌ها نعمت را به ما ارزانی داشته و پیرامون و درون ما را گرفته و از آن بی‌خبریم و لب به شکرگزاری نمی‌گشاییم، دوباره آشتی کرده و به تضرع و زاری به درگاهش زانو زنیم.
یاد خدا و ایمنی از بلا
خداوند بار‌ها به بندگانش سفارش کرده است، برای ایمنی از بلایا زیاد یادش کنند و از یاد او غافل نشوند. در حقیقت چنگ زدن به ریسمان الهی راهی برای محافظت انسان از بلایاست.
به همین جهت بخش‌هایی از سخنان آیت‌الله‌العظمی محمدتقی بهجت رحمت‌الله علیه را مورد بازخوانی قرار دادیم تا شیوه‌های دفع بلاها و بیماری‌ها از منظر اسلام مورد توجه دوباره مردم قرار بگیرد.
سخنان این عالم بزرگوار و حکیم پس از تأیید دفتر آن عالم جلیل‌القدر، در کتابی با عنوان «در محضر حضرت آیت‌الله بهجت» منتشر شده است.
در این کتاب می‌خوانیم که این عالم عالیقدر درباره دفع بلا می‌فرمایند: «در ابتلائات و برای رفع بلاها، دست از دعا و توسل نباید برداشت. اگر دعا نکنیم، آیا می‌توانیم دنیا را اداره کنیم؟ آیا اگر دعا نکنیم، مال و منال و... برای ما گوارا خواهد بود؟ اگر دعا نکنیم تا بلا رفع شود و رفع نشد، آیا می‌دانیم چه بر سر ما خواهد آمد؟»
در جای دگر این کتاب از قول ایشان نقل شده است: «وقتی بلایی، مانند وبا، در نجف پیدا می‌شد، حتی در بازارها هم گاهی مجالس روضه‌خوانی و توسل برقرار می‌شد، ولی ما مثل آدم‌های مأیوس و ناامید، گویا نمی‌خواهیم از این درِ رحمت داخل شویم و برای رفع بلا و گرفتاری‌ها به حضرات معصومین علیهم‌السلام متوسل شویم.
آیا امروز برای رفع بلاها غیر از تضرّعات و دعای صادق همراه با توبه و توسل، راه دیگری داریم؟! مسلمان‌ها و برادران و خواهران ما در زیر آتش دشمن در چه حالی هستند و ما در چه حال؟! آیا رواست که چنین بی‌تفاوت و غیرمضطرب باشیم؟»
آیت‌الله بهجت رحمت‌الله علیه فرموده‌اند: «اگر کسی که می‌خواهد دعای او مستجاب شود، برای نجات مؤمنین و مؤمنات دعا کند تا دعای مَلَک که مورد استجابت است، یقینا مشمول حال او شود، یکی از مشایخ ما نقل می‌کردند که یکی از مراجع معروف مرحوم میرزا (که بنده نمی‌دانم کدام ‌یک از میرزاها بوده) در بالاسر حضرت سیدالشهدا (ع) دید که شخصی می‌گوید: «خدایا بر من رحم کن و من را بیامرز.»، چون میرزا دید که او این‌طور برای خود دعا می‌کند، مطلبی گفت کنایه از اینکه چرا تنها برای خودت دعا می‌کنی؟
همچنین ایشان درباره دعا کردن در حق دیگر مومنین گفته‌اند: «البته اگر انسان «اغفرلی و ارحمنی» بگوید و الغای خصوصیت کند و قصدش دعا از طرف همه مؤمنان و یا دعا برای همه مؤمنین باشد، یعنی «ارحمنی بما أنی مؤمن» (به من از آن جهت که مؤمن هستم، رحم نما) و «إرحم کل مؤمن» (به تمام مؤمنان رحم آر) تقریباً دعاکننده بین مأثور که لفظ دعا به محو انفراد و ضمیر مفرد ذکر شده و بین مقصود که همه مؤمنین و مؤمنات و نجات همه آنها است (که رجحانش معلوم است) جمع کرده و با این قصد، دیگر ایرادی هم بر او وارد نیست.»
يوسف گم گشته باز آید...
یکی از شرایط استجابت دعا اضطرار است، این روزها را که بشریت به ویروسی منحوس به نام کرونا مبتلا شده و به مرحله‌ای از اضطرار رسیده است، شاید بتوان فرصتی برای دعا و استغاثه رسیدن به ظـهور منجی عالم بشریت دانست.
امروز بشریت به دلیل شیوع ویروس کرونا شاهدهستند، امکانات این دنیای فانی پاسخگوی از بین رفتن این ویروس نشده است، لذا به مرحله اضطرار رسیده‌اند و می‌بینیم که در اقصی نقاط جهان مردم به دنبال یک منجی و استمداد از خداوند هستند.
دل‌ها بیش از پیش، نبود امام غایب از نظر را احساس می‌کند. بدانیم امام واسطه فیض ما و خداوند است لذا اضطرار خود را به ایشان نشان دهیم.
حجت‌الاسلام پناهیان با طرح این پرسش که چرا بلایا قبل از ظهور باید آن‌قدر فراگیر شود و چرا مقدمات فرج، باید «بلا» باشد، می‌گوید: «یکی از فلسفه‌های مهم وقوع بلایا قبل از ظهور، این است که بشر متوجه ضرورت مدیریت ولی خدا در جهان بشود.»
در دعای برای فرج دو نکته باید مورد توجه قرار گیرد: اول اینکه وقتی فرد به مرحله اضطرار    می‌رسد، با دعای بر فرج حضرت نگاه ایشان را به سمت خود جلب نمونده و امام برای ایشان دعا می‌کند که همین خود منجر به گشایش بسیاری از کارها است و چه بهتر در این شرایط تلخ کرونایی اگر دست به دعا می‌شویم، این دعا برای فرج باشد.
نکته دوم این است که صرفا دعا برای فرج به معنی منفعل بودن نیست و به گفته رهبری انتظار فرج به معنای نشستن، بی‌عملی و چشم به در دوختن نیست، بلکه به معنای آماده شدن و اقدام کردن برای دستیابی به آینده روشن خواهد بود.