استدراج، عقوبتی توأم با قدرت و نعمت غیرالهی

(بدان ای سالک راه خدا!) یکی از خوف‌های ممدوح، بیم از «استدراج» است.
معنای استدراج این است که نعوذبالله دست انسان به گناهی آلوده شود. بعد از آن خداوند نعمتی به او بدهد و باز گناهی مرتکب شود و باز هم متنعم به نعمتی شود. اینجا است که انسان با اینکه دستش به گناه آلوده است، در نعمت غوطه‌ور می‌شود. خدا نکند که انسان این‌چنین مبتلا شود. اگر انسان گناهی مرتکب شود و پس از آن به بلا و مصیبتی مبتلا شود که او را از خواب غفلت بیدار کند، آن مصیبت و بلا برای انسان خوب است، چون انسان را آگاه می‌کند. اما اگر بعد از گناه نعمت باشد، یعنی از آن تنبه نباشد، و چیزی نباشد که انسان را متذکر شود، بلکه نعمتی مادی باشد که انسان گناهش را فراموش کند و درد گناه را نچشد، اینجا است که مسئله استدراج پیش می‌آید. (1)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- اخلاق ربانی، آیت‌ا... شیخ مجتبی تهرانی (ره)، ج 3، ص 127