«کتاب آه» مقتلی نو برگرفـته از «نفس المهموم»
حادثه عاشورا بهعنوان یکی از مهمترین حوادث صدر اسلام تا کنون از قبل از زمان وقوع آن حادثه تا کنون مورد توجه بوده است. درخصوص این حادثه عظیم و تلخ و آنچه بر اهلبیت پیغمبر(ص) گذشته کتابهای زیادی در حوزههای مختلف تاریخی، فلسفی، عرفانی، ادبی و... نوشته شده است. یکی از مهمترین کتب تاریخی که درباره عاشورا نوشته شده «نفسالمهموم» شیخ عباس قمی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره آن فرموده اند:«اگر برای ذکر مصیبت، کتاب «نَفَس المهمومِ» مرحوم «محدّث قمی» را باز کنید و از رو بخوانید، برای مستمعگریهآور است و همان عواطفِ جوشان را بهوجود میآورد. چه لزومیدارد که ما به خیال خودمان، برای مجلسآرایی کاری کنیم که اصل مجلس عزا از فلسفه واقعیاش دور بماند؟! (17خرداد1373)»
این کتاب ارزشمند که از زمان تالیف تا کنون همواره مورد توجه شیعیان خصوصاً بوده در سالهای اخیر قلم یاسین حجازی با نگاه و نگارشی ادبی و نو باز نویسی شده است.
«کتاب آه» یکترجمۀ عادی، به روال تمامترجمهها نیست و تفاوتهای چشمگیری در آن لحاظ شده است که کتاب را به کلی با دیگر آثاری از این دست، متفاوت میسازد. در مقدمۀ کتاب آه، از زبان خود یاسین حجازی میخوانیم: «کتاب آه همه تصویر و دیالوگ و نامه است؛ تصویرها و دیالوگها و نامههای رد و بدل شده میان شخصیتهای دخیل در حادثه کربلای سال شصت و یک هجری و چیزی بیش از این نیست. یک تصویر، پارهاى از یک نامه یا جملاتى که دو نفر با هم گفتهاند و رفتهاند و کسى آن میان شنیده، هر کدام، تکهاى از یک «کولاژ» است که از چیدن و کنار هم گذاشتنشان مىتوان اصل واقعه را فهمید و یکپارچه کولاژ را دید. فراوانند کسانى که على رغم بسیارها که جستهگریخته شنیدهاند، هنوز دقیقاًً نمىدانند قتل حسین ابن على «چطور» اتفاق افتاد.»
این تصویرها شاید بزرگترین نقطۀ قوت کتاب آه هستند. هر صفحه، در پاراگرافی خلاصه میشود که با زبانی امروزی اما شکیل و فاخر، نوری به گوشهای از واقعۀ عظیم کربلا میتاباند، حقیقت را نشان میدهد و مخاطب را با آه دریغ خویش، تنها میگذارد. روایتها از مرگ معاویه و شروع حکومت یزید آغاز میشوند، با کاروان حضرت اباعبدالله علیهالسلام در سرزمین کربلا همراه میشوند و پس از عاشورا، بیاو به مدینه برمیگردند.
یکی از مسائلی که در بسیاری از مردم دیده میشود این است که صرفا به شنیدن حوادث عاشورا در هیئات بسنده کردهاند و ازترتیب و توالی این اتفاقات و همچنین جزئیات آن اطلاع خاصی ندارند. حجازی در این کتاب به این موضوع اهتمام جدی داشته و یکی از مزیتهای کتاب آه این است کهترتیب و توالی حوادث و اتفاقات را با دقت رعایت کرده است.
حجازی در اینباره میگوید:«در بازخوانی، خط حادثه را پررنگتر کردم و بهترتیب و توالی وقوع حادثهها دقت کردم و رد نقلهایی را که با هم نمیخواندند در کتابهای دیگر گرفتم تا نقل معروفتر و مشهورتر را بیاورم و رجزهایی را کهترجمه نشده بود یاترجمهاش واضح نبود، دوبارهترجمه کردم و رسمالخط را یکدست کردم و نقطهگذاری کردم و اعراب گذاشتم و بعد تازه کار اصلیام شروع شد! پاراگرافها را نگاتیوهایی فرض کردم که با حفظ ترتیب و ضرباهنگ و تعلیق بایست به هم میچسباندم و همۀ فکر و ذهنم این بود که صفحات برای خواننده راحت و بیوفقه ورق بخورد و یک بار برای همیشه معلوم شود «اتفاق» چگونه افتاده است...»