پتروپالایشگاه‌ها طرحی ضد رانت برای مقابله با تحریم نفتی

به گزارش خبرگزاری مهر، حدود یک ماه پیش بود که طرح پتروپالایشگاه‌ها روی میز بهارستانی‌ها رفت و پس از بررسی موشکافانه، به تصویب مجلس رسید. طرحی ضدتورمی که می‌تواند تأثیر بسزایی در جذب نقدینگی داشته باشد.
از سوی دیگر باید توجه داشت این طرح بخش قابل توجهی از نفتی که صادر نمی‌شود و به هر دلیلی با کاهش تولید اجباری رو به رو است را مدیریت کرده و تبدیل به فرآورده‌های با ارزش افزوده می‌کند.
کارشناسان معتقدند که یکی از دلایل فشار شدید آمریکا بر روی فروش نفت ایران و ایجاد محدودیت برای آن، وابستگی اقتصاد کشور به درآمدهای نفتی است. بنابراین برای بی‌اثر کردن تحریم‌های نفتی یا باید به فکر تأمین مالی بودجه دولت از سایر منابع مالی باشیم یا از خام فروشی نفت عبور کرده و با توسعه صنایع پالایشی و پتروپالایشی نفت خام را به فرآورده‌های نفتی تبدیل کرده و آن را صادر کنیم. چرا که رهگیری و تحریم‌پذیری محموله‌های فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام بسیار دشوار است زیرا مشتریان و عرضه کنندگان فرآورده‌های نفتی بسیار متنوع‌تر از بازار نفت خام است. همچنین حجم محموله‌های صادراتی فرآورده کوچک‌تر و شیوه انتقال آن به مقصد از تنوع بالایی برخوردار است.
علاوه‌بر این، بازار فروش فرآورده برخلاف نفت خام، در کشورهای همسایه ایران بسیار گسترده است. این سه دلیل باعث می‌شود که صادرات فرآورده دور از چشمان آمریکا برای ایران امر راحت تری باشد.
در حالی که سیاست‌های کلان نظام جمهوری اسلامی ایران بر پرهیز از خام فروشی تاکید داشته و معتقدند که صادرات خام نفت و گاز نازل‌ترین منافع اقتصادی را برای کشور دارد، اخیراً و پس از تصویب طرح پتروپالایشگاه‌ها در مجلس، برخی با اظهارنظرهای غیراصولی و غیرکارشناسی، این طرح‌ها را که طرحی کارشناسی شده و مورد تأیید دولت و مجلس شورای اسلامی است، زمینه‌ساز ایجاد رانت معرفی کرده و عنوان کرده‌اند که چنین حجمی از سرمایه‌گذاری ممکن نیست و این طرح را با قرار دادن در کنار اسمی همچون بابک زنجانی، زمینه‌ساز بروز فساد توصیف کرده‌اند.
در همین ارتباط یک مقام آگاه با تاکید بر اینکه جز به جز طرح توسعه پتروپالایشگاه‌ها مطابق قانون و برنامه‌های کوتاه مدت و بلندمدت اقتصاد کشور است، گفت: علاوه‌بر هیئت دولت، مجلس شورای اسلامی نیز مشروح این طرح و راهکارهای ارائه شده در آن را مورد بررسی موشکافانه قرار داده است.
وی ادامه داد: نقطه قوت طرح پتروپالایشگاه‌ها، ایجاد امکانی برای استفاده از سرمایه‌های خرد مردمی است تا این حجم بجای فعالیت در بازارهای کاذب وارد حوزه تولید شوند، آن هم تولیدی که سوددهی آن تضمینی بوده و ریسک آن حداقل است. از سویی دیگر تمامی نهادهای نظارتی قادر به رصد این روند هستند.
به گفته این مقام آگاه، روند دریافت خوراک این طرح از ابتدای ساخت انجام نمی‌شود، بلکه در انتها طی قراردادی واضح از سهم صندوق توسعه ملی از محل درآمدهای نفتی با تقدیم ضمانت نامه دریافت می‌شود. از طرفی اجرای چنین طرحی بی‌شک زیرنظر نهادهای دولتی، امنیتی و نظارتی انجام می‌شود. نکته دیگری که باید مد نظر داشت این است که قرار نیست نفتی به شخصی تحویل داده شود، بلکه نفت به پتروپالایشگاه‌ها در مرزهای داخلی کشور تحویل داده می‌شود تا صرف تولید فرآورده خواهد شد.
بر اساس این گزارش، چندی پیش بیژن زنگنه، وزیر نفت از نگارش آئین نامه اجرایی این طرح خبر داد که به زودی نهایی و اجرا می‌شود.