سال جدید را چگونه آغاز کنیم؟ - بخش نخست
چشمانداز زندگی موفق با برنامهریزی مناسب
فریده شریفی
یک سال دیگر هم گذشت و سال جدید آغاز شد، تعطیلات نوروزی هم با همه زیباییها، طراوتها، استراحتها، مسافرتها، دید و بازدیدها و... به پایان رسید و زمانی دیگر برای فعالیت و تحرک آغاز شده است، دوباره یکسال پرتلاش را پیشرو داریم و با برنامهریزی مناسب و استفاده بهینه از فرصتها میتوان سال پیشرو را به سالی پر از انگیزه و امید تبدیل کرد.
وقت با ارزشترین سرمایه انسان است، وقتگذرانی بدون داشتن هیچ برنامه و هدفی میتواند بسیار کسل کننده، زیانبار و خستهکننده باشد. اگر زندگی بدون برنامهریزی باشد به تدریج رنگوبوی استمرار، روزمرهگی، خستگی و ناامیدی را خواهد گرفت و رضایتی در آن وجود نخواهد داشت، اما برنامهریزی، مدیریت زمانبندی و استفاده مناسب از فرصتها به زندگی انسانها جهت میبخشد و آن را معنیدار خواهد کرد.
برنامهریزی برای سال نو
تعیین اهداف و اتخاذ تصمیمات جدید برای سال نو از بهترین برنامهریزیهایی است که معمولاً هر فرد در آغاز سال جدید برای خود درنظر میگیرد. هدف از این برنامهریزی پیشرفت، تحول و موفقیّت در کار و زندگی است. تعطیلات نوروز فرصت خوبی برای استراحت و تمدید انرژی است ولی پس از این ایام باید تلاش کرد و برای گذراندن دستکم 350روز دیگر انگیزه و تحرک لازم را داشت.
«معصومه طاهریانپور» کارشناس مسائل اجتماعی در گفتوگو با گزارشگر کیهان به این موضوع مهم میپردازد و میگوید: «هنگام تحویل سال نو دعایی که همه ایرانیان بر سر سفرههای هفتسین تلاوت میکنند این است که ای خداوندی که قلبهای انسانها را دگرگون میسازی، احوالات انسانها را تغییر میدهی احوالات ما را نیز به بهترین نحو تغییر بده و تحرک و تغییر متعالی و سازنده در ما بهوجود آور. تشنگی و معنویت این دعا به اندازهای است که هیچگاه از زبان ایرانیان فراموش نمیشود و مردم ایران در هرجای دنیا که باشند این دعای زیبا را هنگام تحویل سال زمزمه میکشد.»
وی اضافه میکند: «تعطیلات نوروز 12روز 13یا15روز هرچه که باشد بالاخره تمام میشود و یکسال کاری و تلاش دوباره پیشروی مردم قرار میگیرد، پس بهتر است با توکل برخداوند و عزم و اراده راسخ به پیشواز فعالیتها، تلاشها و سازندگیها پیش برویم و سال خوبی را آغاز کنیم، برای این منظور بهترین اقدام برنامهریزی گرفتن تصمیم مناسب برای شروع فعالیت است چرا که اگر شروع سالنو برنامهریزی و مدیریتی برای انجام کارها وجود نداشته باشد تا آخرسال گرفتار بینظمی، آشفتگی، کسالت و سستی خواهیم شد.»
به گفته این کارشناس، بهترین کار این است که لیستی از فعالیتها و کارهایی که میخواهیم در سال جدید انجام دهیم تهیه کنیم و مشخص سازیم که چه کاری برای ما مهمتر است و باید در اولویت قرار گیرد و چه کاری را میتوان به تأخیر انداخت، در واقع باید نقشه جامع و مناسبی از کارهایی که میخواهیم در سال جدید انجام دهیم تهیه کنیم و بر طبق آن عمل نماییم.
وی همچنین میگوید: «هدف از برنامهریزی یعنی مدیریت و جدولبندی کردن زمان و اهداف در زندگی، بهتر است از همین روزهای نخست سال نگاهی به فعالیتهای سال گذشته هم بیندازیم و ببینیم که در سال گذشته در چه زمینههایی موفق بودهایم و در چه کارهایی موفقیت چندانی نداشتیم و از آنها تجربه بیاموزیم. با بازنگری کارنامه اعمال و رفتارها در سال گذشته میتوان درک بهتری نسبت به سال جدید به دست آورد.»
«الهه» دختر دانشآموزی که در سال دوم دبیرستان درس میخواند در این باره میگوید: «از زمانی که وارد دبیرستان شدم همیشه تلاش میکردم که برای زندگی خود برنامهریزی و هدفی داشته باشم و اوقات خود را به بطالت و وقتگذرانیهای بیهوده نگذرانم به خصوص پس از سپری شدن تعطیلات نوروز روشهای مختلفی را آزمایش کردم تا از اوقات خود به بهترین نحوی استفاده نمایم اما همیشه برنامههایی ناگهانی و غیرمنتظره پیش میآید که برنامهریزی من را با مشکل مواجه میسازد به طور مثال آن روزی را که به درس خواندن اختصاص دادهام از شهرستان برای ما میهمان میآید و خانه پر میشود از میهمانهای ریز و درشت! در چنین شرایطی چگونه میتوانم فقط به برنامههای خودم مشغول شوم و به مادرم در کارهای خانه کمک نکنم؟ به همین دلیل درس و مشق را رها کرده و به نظافت، آشپزی و کمک به کارهای خانه مشغول میشوم.»
وی اضافه میکند: «میهمان حبیب خداست و همیشه به ما یاد دادهاند که از میهمان به خوبی پذیرایی کنیم بنابراین اگر کار مهمی داشته باشم به احترام میهمان آن را به وقت دیگر موکول میکنم و مشغول پذیرایی میشوم. اما تجربه این سالها به من ثابت کرده که همیشه در برنامهریزی خود جایی هم برای کارهای پیشبینی نشده و برنامههای غیرمنتظره بگذارم تا خللی در فعالیتهای من به وجود نیاید.»
به گفته این دانشآموز، داشتن عزم و اراده و اعتماد به نفس مهمترین پشتوانه برای برنامهریزی سال جدید است، برخی از افراد همیشه احساس عجز و ناتوانی میکنند و میگویند نمیدانم چکار کنم؟ چه میشود؟ چه کار باید کرد و... همیشه از يأس و ناامیدی سخن میگویند و این احساس کسالت، افسردگی و ناامیدی را نه تنها در خود بلکه در اطرافیان تقویت میکنند در حالی که افراد به خصوص نوجوانان و جوانان باید بگویند من میتوانم، من از عهده این کار برمیآیم، من سراپا انرژی و تحرک هستم و...
چشمانداز زندگی موفق
برنامهریزی برای زندگی بهتر کار چندان آسانی نیست و برای رسیدن به موفقیت باید با انگیزه و انرژی مضاعف به فعالیت پرداخت و موانع پیشرو را از میان برداشت.
«زهره کدخدایی»، مشاور خانواده و کارشناس اجتماعی در این باره میگوید: «زندگی یعنی فراز و نشیب، یعنی تلخ و شیرین یعنی تلاش و تلاش، یعنی ناامید نشدن و از مشکلات نهراسیدن، اصولا انسانهایی به تکامل و موفقیت میرسند که برای زندگی خود برنامه داشته باشند و بر طبق برنامه پیش بروند.
چنین انسانهایی هیچوقت در زندگی شکست نخواهند خورد و اگر هم که شکست را تجربه کنند از آن برای موفقیتهای بعدی الگو خواهند گرفت.»
وی اضافه میکند: «انسانهای موفق همیشه به خود میگویند من موفق هستم، من میتوانم، من احساس ناامیدی و شکست نمیکنم و به آنچه که در نظر دارم خواهم رسید. این انسانها هرگز تسلیم نمیشوند و با گامهای استوار و محکم به سمت موفقیت و پیروزی میروند.»
این مشاور و روانشناس تاکید میکند: «البته زندگی پر از پیچیدگی و مشکلات است و کسی منکر بنبست و موانع در زندگی نیست اما آیا میتوان آرزوی بوئیدن گل و لمس طراوت برگهایش را داشت و از تیغهای آن بیخبر بود؟! مسلما هر گلی خاری به همراه دارد و هر موفقیت و پیروزی مشکلات و موانعی در بردارد اما با ارادهای محکم و استوار باید موانع را برداشت و به سمت پیروزی گام برداشت.»
این کارشناس به نقل خاطرهای از یکی از بیمارانش میپردازد و میگوید: «چندی پیش یک زوج جوان که قرار بود ازدواج کنند برای مشاوره نزد من آمدند و با اینکه چند سال بود که آشنایی خانوادگی داشتند و همدیگر را میشناختند اما از ازدواج ترس و دلهره داشتند و مدام از يأس و ناامیدی صحبت میکردند و میگفتند که ما میدانیم اگر ازدواج کنیم شکست میخوریم و ازدواجمان دوامی ندارد در حالی که از شاخصها و نشانههایی که از زندگی خود میدادند کاملا معلوم بود که مشکل چندانی در زندگی ندارند و از نظر شرایط زندگی و مسائل اقتصادی هم تامین بودند و مشکلی نداشتند تنها مشکل آنها ترس از زندگی مشترک و برنامه نداشتن برای آینده بود. پس از چندین دوره مشاوره درمانی و گفتوگو با این زوج جوان نهایتاً تصمیم به ازدواج گرفتند و اکنون خدا را شکر بر تمام ترسهای خود غلبه پیدا کرده و زندگی خوب و خوشی را آغاز کردهاند.»
داشتن هدف در زندگی و برنامهریزی برای رسیدن به هدف اهمیت زیادی دارد و میتواند به اشخاصی برای پشت سر گذاشتن مشکلات کمک کند.
فعالیت برای سالی بهتر و موفقتر
تنظیم برنامههای شغلی، زندگی، ورزشی، تفریحی و... نیاز به یک برنامهریزی جامع و مناسب دارد، برخی از افراد با شروع سال جدید برنامههایی که درصدد اجرای آنها هستند مکتوب میکنند و به روی کاغذ میآورند، برخی دیگر این برنامهها را هر روز با خود تکرار میکنند تا ملکه ذهنشان شود و از یادشان نرود، در هر صورت هدف قابل دسترس است، لیکن باید برای رسیدن به آن تلاش کرد، یک کارشناس مسائل اجتماعی در این باره میگوید: «به جای اینکه بگوییم سال خوبی داشته باشید بگوییم امیدوارم سال خوبی برای خود بسازید.» چرا که هر کسی میتواند با برنامهریزی مناسب و موفق، یک زندگی خوب و ایدهآل برای خود بسازد.
دانشجویی که خود را «عادل» معرفی میکند و در سال سوم رشته ارتباطات مشغول به تحصیل است در این باره میگوید:
«پس از تعطیلات نوروز و وقفهای که در طول ترم تحصیلی پیش میآید برای خودم برنامهریزی میکنم که به غیر کتابهای درسی، به مطالعه کتابهای دیگر هم بپردازم و برای این منظور لیستی از کتابهایی که سال گذشته خوانده و در سال جدید میخواهم بخوانم تهیه کردهام و در خانه بالای میز تحریرم نصب کردهام تا با دیدن آن هر روز به فکر باشم و از سستی و تنبلی دوری کنم و خدا را شکر در این زمینه موفق هم بودهام و چندین کتاب با ارزش و خواندنی مطالعه کردهام.»
وی اضافه میکند: «یکی از مسائلی که باعث میشود برنامهریزیها به موقع انجام نشود و به سرانجام نرسد نداشتن تلاش کافی و پشتکار است، افراد نباید به صرف داشتن برنامه از کار و تلاش باز بمانند و تحرکی از خود نشان ندهند بلکه در کنار برنامهریزی مناسب باید تلاش و کوشش هم داشته باشیم تا به موفقیتهای بیشتری برسیم.»
این دانشجو همچنین میگوید: «از همان زمان که برای کنکور درس میخواندم تصمیم گرفتم که در کنار کتابهای درسی به مطالعه کتابهای غیردرسی هم بپردازم و آگاهی خود را در زمینههای مختلف افزایش دهم که به یاری خداوند موفق به این کار شدم و اکنون نتیجه تلاش خود را میبینم و متوجه شدهام که در بسیاری از کارها، تجربیاتی که از خواندن کتابهای مختلف به دست آوردهام مورد استفاده قرار گرفته و من را برای رسیدن به هدف نهایی کمک کردهاند.»