لزوم مراعات شرایط مخاطبین در تربیت و خودسازی(سلوک عارفانه)

(بدان ای سالک راه خدا!) مسئله تربیت شوخی نیست. مسئله سازندگی امری بسیار دقیق و ظریف است که در روایات ما هم وارد شده است. وقتی انسان وارد این وادی می‌شود تا به همان مقداری که خود را ساخته است غیر را بسازد، باید شرایط غیر را هم از هر جهت در نظر بگیرد. اگر این طور نباشد، یا نتیجه ندارد، یا گاهی نعوذبالله نتیجه عکس دارد، به این معنا که طرف مقابل ظرفیت ندارد، اتفاقا آدم خوبی هم هست و دستورات را به کار می‌گیرد، اما بعد از مدتی می‌بینی او را از کار انداختی و فلجش کردی. به تعبیر بنده اینها در باب تربیت «ندانم‌کاری» است که پیش می‌آید. این مسئله در تمام محیط‌ها هست. (1)
____________________
1- ادب الهی، (کتاب دوم مبانی تربیت)، آیت‌ا... شیخ مجتبی‌ تهرانی(ره)، ص 232