سرانجام ارز دانشجویی به کجا ختم می‎شود؟!

یکی از والدین می‌گفت: زمانی که پسرش را به خارج از کشور برای تحصیل فرستاده بود، یورو را با قیمت چهار هزار تومان تهیه می‌کرد اما الان 16 هزار تومان شده است و او یک کاسه چه کنم بزرگ به گردنش آویزان که با یوروی 16 هزار تومانی برای پسرش چه کند؟ از کجا خرج و مخارج دانشجویش را تهیه نماید.
مادری دیگر از 700 دلاری یاد کرد که چند روز پیش برای دختر دانشجویش تهیه کرده و فرستاده بود که به پول خودمان، 10 میلیون و 725 هزار تومان آب خورده بود. فقط 700 دلار ناقابل.
پدری می‌گفت: زمان جنگ هم ارز دانشجویی را قطع نکردند مگر بحران ما از زمان جنگ هم بیشتر شده است که روی ارز دانشجویی دست گذاشته و حذفش کرده‌اند؟ چرا خودمان را داریم تحریم می‌کنیم؟!
دختر دانشجویی هم در بین تجمع‌کنندگان بود. او در هند درس می‌خواند، حداقل تا ترم پیش اینگونه بود اما به دلیل مشکلاتی مالی پیش آمده، امتحان نداده، راهی شده بود؛ چون به گفته خودش دیگر پولی برایش نمانده بود تا تحصیلش را ادامه دهد. می‌گفت: اگر قبلا 900هزار تومان، پول بلیت هواپیما می‌دادیم الان باید چهار میلیون تومان، بیشتر هزینه کنیم.
او به همکلاسی‌هایش ‌اشاره کرد که عاجز از اجاره خانه در هند بودند و الان هم دارند در اتاقی سه در چهار، روزگار می‌گذرانند و درس می‌خوانند.
مادری دیگر از ملک فروخته شده‌اش گفت و آن را هزینه پسرش بیان کرد در دیار فرنگ برای دوره دکتری. قرار بود پول ملک این مادر، هزینه حداقل سه سال پسر را بدهد که نشد چرا که فقط کفاف 6 ماه را می‌دهد.
شاید خوش‌شانس‌تر از پدر و مادرهای نگران آن روز، مقابل بانک مرکزی، یکی از مادرهایی بود که می‌گفت: پسرش از دوم مهر امسال در یکی از دانشگاه‌های قبرس پذیرفته شده است. به عبارت دیگر نسبت به سایرین که سه یا چهار سالی از زمان هزینه‌های دانشجویانشان می‌گذشت، به نظر خوش اقبال‌تر می‌رسید و زن همچنان بلاتکلیف که بگوید پسرش برگردد یا اینکه بماند؟ اگر بماند با کدام پول و اگر نماند با کدام روحیه؟
پدری نگران از این بود که مبادا در خارج از کشور، عده‌ای کلاهبردار از فرزندانشان به دلیل نبود پول، سوءاستفاده کنند. خودش از نام کشورهایی با این احتمال خطر نام نبرد اما مطمئن بود که همه جا از این سوءاستفاده‌ها هست.
بیشتر جوش و جلای والدین این دانشجویان به روز 17 مهر جاری باز می‌گردد که غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری مهر اعلام کرد که بانک مرکزی تنها در مقطعی تایید وزارت علوم را به عنوان شرط برای تهیه ارز دانشجویان خارج از کشور در نظر گرفته بود اما اکنون این وزارتخانه دیگر مسئولیتی ندارد.
به عبارت دیگر منظور غلامی این بود که دیگر ارز دانشجویی به آن معنا وجود ندارد؛ ضمن آنکه برای ارز آزاد نیز دیگر وزارت علوم نقشی در این میان ندارد.
وی گفت: زمانی دسترسی به ارز به صورت آزاد و خارج از بانک ممنوع بود یا مقدور نبود لذا برخی خانواده‌‌هایی که فرزندان آنها در خارج از کشور تحصیل می‌کردند به وزارت علوم مراجعه داشتند که قادر به تهیه ارز مورد نیاز به لحاظ قانونی نیستند؛ ما هم با بانک مرکزی در این باره صحبت کردیم و مقرر شد وزارت علوم واسطه تأمین ارز آنها شود.
این عضو هیئت دولت تاکید کرد: از زمانی که این ممنوعیت برداشته شد، وزارت علوم دیگر مسئولیتی در تهیه ارز برای دانشجویان ندارد؛ ضمن آنکه بانک مرکزی هم فقط در مقطعی تایید این وزارتخانه را به عنوان شرط در نظر گرفته بود ولی اکنون دیگر مسئولیتی ندارد.
گفته‌های وزیر علوم نشان می‌دهد که انگار وزارتخانه یاد شده از این بوروکراسی ارز دانشجویی آزاد شده است اما همین اظهارات آقای غلامی باعث شد که شماری از پدر و مادرهای دانشجویان مقیم خارج از کشور مقابل دستگاه‌هایی همچون بانک مرکزی تجمع کنند که چرا وضع چنین شده است؟
البته غلامی، در جایی دیگر می‌گوید: بحث اصلی در زمینه مشکل تامین ارز درباره دانشجویانی است که با هزینه‌های شخصی برای تحصیل از ایران خارج شدند این افراد در مقطعی وزارت علوم با هم افزایی بخش‌های اقتصادی کشور حمایت شدند و مشکلاتشان برطرف شد، ولی از ابتدای مهر طبق روال قبل، این افراد باید ارز خود را تامین کنند.
وی به این نکته ‌اشاره می‌کند که دانشجویانی که بورسیه وزارت علوم بودند مانند سابق از حمایت‌های ارزی بهره‌مند هستند و دانشجویان دکتری که برای فرصت مطالعاتی به خارج رفته‌اند تا پایان سال بر اساس سهمیه‌های پیش‌بینی شده به تعداد حمایت می‌شوند.
به گزارش خبرنگار ایرنا، ارز چهار هزار و 200 تومانی را دانشجویانی در زمان حاضر دریافت می‌کنند که زمان تحصیلشان به قبل از سال تحصیلی 1397 باز می‌گردد؛ یعنی اگر دانشجویی که در یکی از دانشگاه‌های خارجی از مهر یا شهریور امسال پذیرفته شده باشد دیگر ارز دانشجویی به او تعلق نمی‌گیرد.
اما مسئله‌ای که مزید بر علت شده است این است که این ارز برای دانشجویان قبل از سال 97 هم قابل دسترس نیست.
پدر یکی از دانشجویان خارج از کشور که خود را محمدی معرفی می‌کند، می‌گوید: هر دانشجویی که می‌خواهد ارز بگیرد (قبل از ورودی‌های سال 97) باید در سامانه مشارکت دانشجو (نشا) سازمان امور دانشجویان وزارت علوم ثبت‌نام کند. این در حالی است که بخش ارزی این سایت از 31 شهریور بسته شده است. وقتی هم که این بخش مسدود باشد دانشجو نمی‌تواند تاییدیه معاونت دانشجویی وزارت علوم را بگیرد و وقتی که این تاییدیه نباشد، به هیچ بانکی برای گرفتن ارز معرفی نمی‌شود و وقتی هم معرفی نامه نباشد، نمی‌تواند ارز دانشجویی یا هر ارزی که دولت تعیین کرده است (ارز اعلام شده در سامانه سنا) بگیرد.
محمدی که در زمان حاضر دخترش در یکی از دانشگاه‌های شرق آسیا ترم چهارم تحصیلی را می‌گذراند همچنین اظهار می‌دارد: برای سال تحصیلی جدید از آنجا که سامانه نشا بسته است، نتوانسته ایم تا زمان حاضر همان ارز دانشجویی را بگیریم این در حالی است که ترم جدید در مالزی از 10 شهریور آغاز شده است.
یکی از طرف حساب‌های ارز دانشجویی، متقاضیان فرصت مطالعاتی هستند که دستشان از این ارز کوتاه شده؛ بدین ترتیب که سامانه نشا برای این متقاضیان تنظیم نشده است و همین دانشجویان نیز از جمله معترضین اصلی نبود ارز دانشجویی به شمار می‌آیند.
لازم به ذکر است که به دانشجویی که برای فرصت مطالعاتی مثلا 6 ماهه در یکی از دانشگاه‌های خارجی پذیرفته شده است تا حال ارز چهار هزار و 200 تومانی می‌دادند ولی او، الان دیگر نمی‌تواند ارز مورد نظر را بگیرد و در سامانه نشا هم که جایگاهی برای این متقاضی تعریف نشده است.
یکی دیگر از مشکلاتی که با گران شدن ارز،‌گریبان دانشجویان را گرفته است، افزایش شهریه برخی دانشگاه‌های خارجی است. به عنوان مثال در کشور مالزی، شهریه کارشناسی ارشد برای سال تحصیلی جدید اگر هر ترم تا قبل از این برهه،
6 هزار و 500 رینگیت بود برای این ترم، به 9 هزار رینگیت افزایش یافته است که با یک حساب سرانگشتی که هزینه خورد و خوراک و مسکن دانشجو را هم اگر محاسبه کنیم حداقل هر دانشجوی ایرانی در مالزی 15میلیون تومان در ماه هزینه دارد این در حالی است که ترم قبل هزینه‌اش بسیار کمتر می‌شد.
از زمانی که ارز گران‌تر شده است، بد نیست به شرکت‌های هوایی هم نظری بیافکنیم که پیشتر شرکتی هوایی مثل «هما» 30 تا 40 درصد به دانشجویان مقیم خارج پرواز‌های تخفیف می‌داد این در حالی است که در زمان حاضر هما در اکثر این پروازها جای خود را به شرکت ماهان داده که این شرکت نیز تا الان هیچ تخفیفی به دانشجویان نداده است.
به همین علت است که وقتی یکی از هموطنان که تا ترم پیش می‌توانست به عنوان مثال با 900هزار تومان، پرواز داشته باشد الان باید چهار تا چهار و نیم میلیون تومان برای یک پرواز بپردازد.
این مسئله باعث شده است که بسیاری ازدانشجویان ما نتوانند به کشور مثل قبل، رفت و آمد داشته باشند.
اینکه بالاخره نرخ ارز دانشجویی چه می‌شود و خانواده‌ها برای تهیه آنچه می‌کنند شاید به اقدام همین روزهای بانک مرکزی بازگردد. اقدامی که مجتبی صدیقی، رئیس‌سازمان امور دانشجویان وزارت علوم از آن سخن به میان آورده است.
صدیقی دوم آبان، گفت که برای تعیین نرخ ارز دانشجویی در ۶ ماهه دوم سال منتظر اقدام بانک مرکزی هستیم و نرخ ارز به زودی مشخص می‌شود.
مسئله این است که این نرخ چه می‌شود؟ آیا چهار هزار و 200 تومانی باقی می‌ماند یا بیشتر می‌شود؟ شاید هم بگویند آزاد است. این را بانک مرکزی احتمالا به زودی اعلام می‌کند.