طلوع مهر از سر به مُهر!

 مهدي اميدي

«سر به مُهر» نخستين فيلم سينمايي در کارنامه کارگرداني هادي مقدم دوست است. مقدم دوست پيش از اين در نگارش فيلمنامه هاي فيلم «بي پولي» و سريال «وضعيت سفيد» با حميد نعمت الله مشارکت کرده بود. اين کارگردان با اولين فيلم خودش به عنوان يکي از پديده هاي سي و يکمين جشنواره فيلم فجر شناخته شد؛ هم توانست نظر داوران آن جشنواره را به خودش جلب کرده و سيمرغ بلورين بهترين کارگرداني بخش نگاه نو(کارگردانان اول) را کسب کند و هم رضايت منتقدان را به دست آورد و در دومين جايزه سينمايي گفتمان انقلاب اسلامي مورد تقدير قرار گرفت.

که عشق آسان نمود اول...

صبا(ليلا حاتمي)، دختري ساده و احساساتي است؛ يک جوان شهرستاني که براي تحصيل به تهران آمده و درسش را تمام کرده است، اما خانواده بحران زده‌اش مانع از بازگشت او به زندگي سابقش مي شود. پس در تهران مي‌ماند و به واسطه يکي از دوستانش کاري پيدا مي کند. صبا يک دختر متفاوت، حساس و رنجور است که مشکلات منحصر به فرد خود را دارد. او بيشتر وقتش را در تنهايي و انزوا مي گذراند. حتي تصميمش براي ازدواج هم، تغييري در زندگي و روح ناآرام او به وجود نمي آورد.  تنها همدم او، اينترنت و وبلاگش است. اما فضاي مجازي و پنجره هاي بي انتهاي آن، روح سرگردان او را آرام نمي کند. او از پنجره مجازي مي گذرد و دنبال راه ديگري براي دست يابي به حقيقت و آرامش حقيقي مي گردد. راه را مي يابد، اما ... 

فيلمي درباره نماز

«سر به مُهر» را بايد از مهم ترين فيلم هاي سال هاي اخير سينماي ايران محسوب کرد. زيرا متعالي ترين وجه وجود انسان در اين دنيا و زيباترين نياز بشر در زندگي اش را به نمايش درآورده است. «سر به مهر» فيلمي است درباره نماز. اهميت فيلم در اين است که اولين فيلم تاريخ سينماي ايران درباره فريضه ديني نماز است. در اين فيلم، عرق ريزان روحي يک زن جوان براي رسيدن به وجوه تازه اي از هستي به نمايش درآمده است. محور درام در اين فيلم، تحول يک انسان ساده دل، اما بي تاب است؛ آدمي که قبلا اهل نماز نبوده و حالا مي خواهد نماز خوان شود، اما اين تازه آغاز راهي است براي رسيدن به هدف؛ که عشق آسان نمود اول، ولي افتاد مشکل ها! 

نظر منتقدان

«سر به مُهر» ازجمله فيلم هاي جشنواره فيلم فجر سال گذشته بود که توجه خيلي از منتقدان سينما را به خودش جلب کرد. دکتر مجيد شاه حسيني، منتقد و مدرس سينما در يکي از قسمت هاي برنامه «هفت» به ستايش از اين فيلم پرداخت و آن را نمونه اي از آثار ارزشي دانست که توان جذب مخاطب زيادي را دارد.سعيد مستغاثي، رئيس اسبق انجمن منتقدان سينما هم درباره فيلم «سر به مُهر» معتقد است: «اولين فيلم بلند سينمايي هادي مقدم دوست، فيلم شريف و آبرومندي در عرصه سينماي ايران محسوب مي شود که باورهاي ديني را به معضلات اجتماعي گره زده و آن را در جزئيات زندگي آدم ها جست‌وجو کرده است. مقدم دوست با ساختاري ساده در فيلمنامه و کارگرداني متناسب، به گونه اي بطئي و نامحسوس ، مخاطب خود را از يک معضل معمول شخصيتي و روحي / رواني ، به مواجهه با خواندن نماز مي کشاند و همين را به مسئله اصلي فيلمش بدل مي سازد در حالي که مخاطب اصلا متوجه نمي شود چگونه به اين ميدان کشيده شده. ميداني که مي تواند در ابعاد مختلف براي هرکسي در هر وضعيتي ، تجربه شده باشد.بازي هاي خوب ليلا حاتمي و آرش مجيدي در کنار ديالوگ هاي صميمانه و ملموس فيلم ، تماشاگر را به همذات پنداري غريبي با فيلم مي کشاند که حاصل تجربه اي گرم و دلچسب با مديوم سينمايي است که حالا مدعي شده مي تواند انديشه ها و باورهاي ديني را در پلان پلان و فريم فريم خود ، بگنجاند.»محمدتقي فهيم، نايب رئيس اسبق انجمن منتقدان سينما هم درباره اين فيلم اظهار داشت:«سربه مهر» حاصل درک دلي و فهم محتوايي موضوعي است که فيلمساز در فرم و ساختاري قابل قبول به اجراي آن دست يافته است. گونه اجتماعي با رويکرد روانشناسانه، سنجيده ترين قالبي است که هضم و انتقال مشکل تنهايي و کم رويي دختري ساکن يک کلان شهر را باورپذير جلوه مي دهد. همه جزئيات برهمين اساس چيده شده است.وي البته دو انتقاد را هم به اين فيلم وارد دانست و توضيح داد: «سر به مهر» از دو ناحيه در رنج است. نخست در منطق روايي آن است. جست‌وجوي صبا براي يافتن جاي نماز گذاشتن از جمله رفتن به فرودگاه پرسش هايي چند در ذهن مخاطب ايجاد مي کند ، حتي مفهوم سمبليک اين جست‌وجو فرودگاه که  تلويحا معنايي از عروج و پرواز دارد باورناپذير نيست. نکته جدي تر و اساسي‌تر اما، نوع تحول صبا و نقاط عطف رسيدن به اين مرتبه است. حتي خواسته‌هاي مادي صبا براي خم شدن در برابر پروردگار هم نافي سوي درست درام نيست، بلکه آنچه مي‌توانست رخ دهد که نداده، ارتقاي محسوس‌تر او به رتبه برتر معنوي است. اگر صبا در پروسه‌اي دراماتيک به اين جايگاه مي‌رسيد تاثيرگذارتر و ماندگارتر بود.