سوءاستفاده شیطان از زیباگرایی انسان
خداوند انسان را زیباپسند آفریده است. این زیباپسندی موجب میشود تا انسان به امور زیبا گرایش یابد و دنبال زینت و آرایههایی برود که موجب تقویت زیبایی در خود یا پیرامونش میشود؛ اما شیطان از این حس زیباپسندی انسان استفاده بد میکند.
به سخن دیگر، از منظر روان شناسی و روان کاوی، انسان موجودی زیباپسند بوده و به زیبایی گرایش دارد؛ ولی همین خود بستری برای سوء استفاده دیگران بویژه دشمن سوگند خورده انسان یعنی ابلیس و شیاطین میشود.
از آنجا که انسان در مقام مصداقی ممکن است به خطا و اشتباه برود و چیزی را زیبا بداند که در باطن زیبا نیست، شیطان از همین امر استفاده بد میکند و اموری را به عنوان امور زیبا به انسان نشان میدهد تا انسان بدان گرایش یابد و از همین جا به انسان ضربه وارد میکند.
در ادبیات قرآنی از واژه «تسویل» برای بیان این زیباانگاری دروغین از سوی شیطان به انسان استفاده شده است. خداوند میفرماید: الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ؛(محمد/25) شیطان برای آنان تسویل کرده است. تسویل در لغت یعنی تزیین امری زشت و آراستن باطل و در نتیجه فریب دادن انسان.
البته شیطان برای رسیدن به مقصود پلید خویش از نیروهای داخلی و ستون پنجم کمک میگیرد؛ زیرا نفس انسانی دارای قوه غضب و قوه شهوت است که این دو اگر تحت مهار و مدیریت عقل نباشند، گرایش به افراط پیدا میکنند. همین نیروی درونی است که به تسویل گری گرایش مییابد و نفس انسانی را به «نفس مسوله » تبدیل میکند. خداوند درباره این تسویل گری نفس انسانی میفرماید: سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ؛ نفسهای شما آن را برای شما تزیین کرده است.(یوسف، آیات 18 و 83) و سامری نیز اقرار میکند که تحت تاثیر هواهای نفسانی و تسویل آن اقدام به ساخت گوساله و معرفی آن به عنوان خدا و معبود کرده است: سَوَّلَتْ لِي نَفْسِي؛ (طه/ 96) نفسم آن را برایم تزیین کرد و آراست.
از آنجا که شیطان در روانکاوی نفس انسانی خبره است میداند چگونه از حس زیباپسندی و زیباگرایی انسان سوء استفاده کند و او را گرفتار کند و امور زشت و باطل را خوب و حق نشان دهد و بیاراید و این گونه او را گرفتار نماید تا جایی که نفس مسوله به نفس اماره بالسوء و فرماندهنده به بدیها تبدیل شود.(یوسف، آیه 53)شیطان تسویلگر با همکاری نفس مسوله در گام نخست زینتهای دنیا را به عنوان زینت انسان معرفی میکند. به سخن دیگر، شیطان آن چیزی را که زینت زمین است: إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَي الأرْضِ زِينَةً لَّهَا، براستی که ما هر آنچه بر زمین است زینت و آرایه زمین قرار دادهایم (کهف، آیه 7) آنها را به عنوان زینت انسان معرفی کرده و او را به کسب آن ترغیب میکند. پس انسان به دنبال مالکیت زر و سیم و دیگر زینتهای زمین میرود و تمام سرمایه پر ارزش خویش یعنی عمر غیرقابل تکرار را به پای آن میریزد و به کسب مال و ثروت رو میآورد و در نهایت وقتی به خود میآید که دیگر دیرشده و گرفتار خسران مبین گردیده است. در حالی که باید انسان به دنبال زینت واقعی برود که همان ایمان است. خداوند میفرماید: حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ؛ خداوند ایمان را محبوب شما کرد و در قلوب شما آراست.(حجرات، آیه 7)