نگاهی به چالش شلوغی خیابانها در مهرماه و راهکارهای مهار آن(بخش پایانی)
سنگینی حجم ترافیک بر گلوگاه کلانشهر!
گالیا توانگر
قرار بوده که شب زودتر بخوابد تا صبح هول هولکی و با استرس روانه مدرسه نشود؛ ولی دریغ از وعده به عملها و قرارها. تا پاسی از شب سرگرم دیدن فیلم و فوتبال بوده است. دستهایش را مادر از یکسو میکشد تا یونیفورم مدرسهاش را به تنش بپوشاند. لیوان شیر را پدر به سمت دهانش میبرد. مادر بزرگش هم دارد کیسه تغذیهاش را درون کولهاش میگذارد. تنها بیست دقیقه وقت مانده که خودش را به موقع به صف صبحگاهی مدرسه برساند، آن هم با ماشین بابا.
صبح که اینگونه آغاز میشود، همه اعضای خانواده بار استرس مضاعفی را متحمل میشوند و مصداق بارز روز را بد آغاز کردن است. با این استرس سوار ماشین پدر میشود و در خیابان ویراژ میدهد و هر گره ترافیکی به دستهای استرس ایجاد میشود.
مهمترین مسئله شهرها در مهرماه افزایش حجم ترافیکی است و برنامهریزی برای آغاز سفرهای شهری دانشآموزان و دانشجویان مهمترین موضوع در شروع فصل پاییز است.
این سفرهای درون شهری در یک بازه زمانی کوتاه با هم شروع و بعضا با هم تمام میشوند و به همین دلیل با بحران ترافیک در شهر مواجه میشویم.
با شروع سال تحصیلی انبوهی از دانشآموزان و دانشجویان سفرهای شهری خود را در زمان، مسیر و مقصد مشخص آغاز میکنند که موجب ایجاد ترافیک در شهر میشود و تنها راهکار حل این معضل ترغیب و ایجاد احساس اطمینان به دانشآموزان و والدین برای استفاده از حمل و نقل عمومی است.
ضمن اینکه آموزش شهروندی از ارکان اساسی زندگی اجتماعی عصر حاضر است و از همان دوران کودکی میتوان با این آموزشها مشارکت اجتماعی و حس مسئولیت در افراد را تقویت کرد.
نقش پررنگ آموزش در پرورش
فرهنگ ترافیکی
استفاده از حمل و نقل ترکیبی در معابر تهران (استفاده از تمامی گونههای حمل و نقل درون شهری)، عدم تقارن شروع ساعات کار در بانکها و ادارات و مدارس، محدودیت تردد برای خودروهای تکسرنشین در ساعات اوج ترافیک و... همه و همه از شیوههایی است که در جلسات خبری مسئولان بهویژه در اواخر شهریور و اوایل مهرماه سال جاری از سوی ایشان مکررا مطرح گردیدهاند.
حمید آذرنوش یک شهروند درباره رفع معضل ترافیک مهر ماه به گزارشگر روزنامه کیهان میگوید:«باید لااقل نیم ساعت زودتر از خواب برخاست و با طمأنینه حاضر شد و در مسیر رساندن فرزند به مدرسه با آرامش رانندگی کرد. برای پارک کردن درجلو مدرسه حتما شرایط را سنجیده و از توقف طولانی و بیمورد جدا خودداری کنیم. حتیالامکان فرزندانمان را آموزش دهیم تا از وسایل حمل ونقل عمومی و یا ترکیبی از همه وسایل حمل و نقل شهری برای رفت وآمد به مدرسه و خانه استفاده کنند.»
این شهروند ادامه میدهد: «خیلیها تنها اعمال قانون و جریمه را ابزاری برای کنترل ترافیک میدانند، درحالی که اصل فرهنگسازی بر پایه آموزش است. یعنی باید فرهنگ ترافیک از طریق آموزش در مدارس نهادینه شود.»
استفاده از کتابها و جزوههای آموزشی متناسب با سن دانشآموزان، بهرهگیری از فیلمهای آموزشی، استفاده از ساعات پرورشی و فراغت دانشآموزان به منظور تعلیم موارد ترافیکی، استفاده از کارشناسان مجرب راهنمایی و رانندگی برای تدریس و آموزش مسائل مربوط به حوزه حمل و نقل، تشکیل دورههای آموزشی کوتاهمدت با همکاری کارشناسان راهنمایی و رانندگی به منظور آمادهسازی مربیان پرورشی و سایر معلمان داوطلب و علاقهمند برای تدریس آموزشهای ترافیکی به دانشآموزان، انجام برخی آموزشهای عملی مانند آموزش چگونگی عبور از عرض خیابان با دقت به خطکشی عابر پیاده و... میتوان از هر مقطع تحصیلی یک پایه آن را برای این آموزشها در نظر گرفت.
پیشنهاد میشود بخشهای عمدهای از آییننامه رانندگی با توجه به سن دانشآموزان در دروس تحصیلی هر دوره به عنوان مطالعه آزاد گنجانده شود.
احداث پارکهای آموزش ترافیک در برخی پارکهای عمومی شهرهمگی از جمله پیشنهادات موثری هستند که میتوان از آنها در آموزش فرهنگ ترافیک به دانشآموزان در مدارس بهره گرفت.
ملیکا سهرابی یک فرهنگی برایمان درباره نقش آموزش و پرورش در فرهنگسازی ترافیک توضیح میدهد: «اکثر خانوادهها به تذکر کودکان و نوجوانان خود اهمیت میدهند و تا حدود زیادی به اصلاح آن نواقص تمایل دارند. يكي از علل كاهش تصادفات اين است كه دانشآموزان با بهرهگيری از آموزشهای پليس به خانوادههای خود درباره فرهنگ صحيح رانندگی تذكرات لازم را گوشزد میكنند. بهطور خلاصه، كودكان از دو جهت برای ما مهم هستند، اول اينكه جزو آسيبپذيرترين گروهها هستند كه در تصادفات بيشترين آسيب را میبينند و از طرف ديگر اگر قرار بر نهادينهسازی فرهنگ ترافيكی باشد، بهترين جامعه هدف ما كودكان ميتوانند باشند. بنابراين بايد وقت و انرژی بيشتری روی اين گروه سنی بگذاريم.»
درگیری فیزیکی در تصادفات
عامل بروز گره ترافیکی
- 20درصد؟! این ترافیک بالای 100 درصد در مهرماه افزایش داشته است! چرا مسئولین کاری نمیکنند؟ با تغییر ساعت کاری ساعت 6:15 از خانه بیرون میآییم، ولی بازهم دیر میرسم.
- امکانات رفاهی تهران را کم و عوارض را زیاد کردهاند تا ساکنین تهران به شهرها و روستاهای خودشان برگردند.
- مسئله فرهنگ بد رانندگی و مشکلات حمل و نقل عمومی مثل مترو و کمبود اتوبوسها همگی دست به دست هم دادهاند تا گرههای ترافیکی تهران هیچگاه باز نشوند. (یک راننده تاکسی)
آنچه در بالا خواندید نمونههایی از نظرات شهروندان درباره علل و عوامل کاملا واضح ایجاد گرههای کور ترافیکی در پایتخت و کلانشهرهاست.
یکی دیگر از دلایل روشن ایجاد گرههای ترافیکی بهویژه در مهرماه بروز تصادفات هر چند جزیی و دست به یقه شدن رانندگان در ساعات اولیه صبح و پیک ترافیک است.
در خیابان پیروزی یک دستگاه خودرو پراید با یک پژو برخورد جزیی داشته و آینه پژو شکسته است. این تصادف درست روبروی یک دبستان دخترانه اتفاق افتاده. رانندهها حاضر به جابهجایی خودرو خود نبوده، در میانه خیابان به برخورد فیزیکی و دست به یقه شدن مشغولند! از طرفی هم صفی از خودروها و نیز سرویسهای مدرسه پشت این توقف و درگیری نابجا شکل گرفته و بوقهای ممتد و بلند آلودگی صوتی را به فضای تنشی ماجرا اضافه کردهاند. سردار تیمور حسینی رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ در نشست خبری خود در شهریورماه سال جاری گفته بود: «با استفاده از تجربیات سالهای گذشته و شناخت نقاط ضعف و قوت، دیگر اجازه نخواهیم داد به دلیل وقوع یک تصادف و خرابی خودرو در معابری انسداد ایجاد شود.»
روانی ترافیک مهرماه وابسته به
همکاری شهروندان است
توجه به ترافیک در مباحث فرهنگی میتواند سلامت شهروندان را تامین کرده و مخاطرات ناشی از رفتارهای نامناسب و دور از جایگاه فرهنگ شهروندی را کاهش دهد. یکی از راسهای مهارکننده ترافیک در واقع خودِ شهروندان هستند.
سارا سرمد یک روانشناس برایمان توضیح میدهد: «تا زمانی که رفتارهای ترافیکی شهروندان اصلاح نشود با اجرایی کردن بزرگترین طرحهای ترافیکی نیز مشکلات حل نخواهند شد. تحقق این مهم به مشارکت همه شهروندان بستگی دارد که البته نباید سهم آموزشهای رسانهای را نادیده گرفت.»وی ادامه میدهد: «ترافیک حوزهای است که با زندگی تکتک افراد ارتباط مستقیم دارد و آحاد مختلف جامعه با آن دست و پنجه نرم میکنند، بنابراین هر چه قدر به صورت مشارکت جمعی در رفع این معضل بکوشیم در واقع به بهبود سطح کیفی زندگی خود، فرزندان و همشهریانمان کمک کردهایم. از خودمان شروع کنیم. خودخواهی در رانندگی را کنار گذاشته و صبورتر و قانونمندتر رانندگی کنیم.»
قوزبالا قوز پارک دوبله و سوبله!
يکي از معضلات ترافيکي که پليس راهور به صورت روزانه با آن مواجه است، حجم بالاي توقف سرويسهاي مدارس و خودروهاي والدين دانشآموزان است که برایسرويسدهي دانشآموزان در شروع و خاتمه ساعت کاری مدارس در مقابل آن به صورت دوبله و بعضاً چند رديفه متوقف شده و تردد ساير وسايط نقليه را مختل ميکند.محمد درگاهی یک راننده تاکسی گلهمندانه میگوید: «به هنگام شروع و پایان کار مدارس، پدیده ترافیک نمود بیشتری پیدا میکند، به طوری که باید گفت، پارک دوبله قوز بالاقوز، راهبندان خیابانهای اصلی و پرتردد شهر میشود. با پارک هر خودرو به صورت دوبله خصوصا در خیابانهای کم عرض و پرتردد، یک مسیر حرکت به صورت کامل از جریان حمل و نقل خارج میشود که این امر موجب چند برابر شدن ترافیک در مسیر میگردد. سرویسهای مدارس با آن که میتوانند داخل محوطه مدارس توقف کرده و دانشآموزان را سوار کنند، به صورت دوبله مقابل مدرسه توقف کرده و باعث ایجاد ترافیک در مسیر مدرسه میشوند. عدم حضور مامورین راهنمایی و رانندگی در ساعات پیک تردد خودروها در این مسیرها هم خیال سرویسهای مدارس را برای پارک دوبل آسوده میکند.»
وی ادامه میدهد: «پارک دوبله و بعضا سوبله خودروها در مقابل مدارس خصوصا در خیابانهای کمعرض نوعی تعرض به حقوق شهروندی است که متاسفانه برخی از همشهریان گاهیدانسته آن را رعایت نمیکنند. بعضا دیده شده که برخی والدین خودروی خود را به صورت دوبله یا سوبله مقابل مدرسه فرزندانشان پارک کرده و ساعتها منتظر تعطیلی مدرسه و خروج فرزندانشان میشوند. گاهی اوقات دیده میشود که پارک دوبله یا سوبله والدین، با سرویسهای مدارس روبهروی مدرسه، باعث بروز تصادفاتی در مسیر شده که موجب درگیری لفظی بین طرفین میگردد و این امر بار روانی شدیدی را به مردم حاضر در محل ایجاد میکند.»
قانون در این باره میگوید: «تمامی سرویسهای مدارس باید در صورتی که مدرسه دارای محوطه مناسب برای توقف سرویسها باشد، داخل محوطه مدرسه توقف و اقدام به سوار نمودن دانشآموزان کنند.»
اما چاره کار چیست؟ پـلیس راهـور با اعزام کارشـناسان راهـور بـه مـدارس در خـصـوص آمـوزش مـقررات، تـوجیه دانـشآموزان به نـحوه ســوار و پیـاده شدن و استفـاده از خـودروها به منظور ایمنی بیشتر و تسهیل در عبور و مرور، استقرار نیروهای پلیس در مقابل مدارس، تقویت گشتهای خودرویی وموتورسوارها در مقابل مدارس، ساماندهی سرویسهای مدارس با همکاری سازمان تاکسیرانی و در نهایت اعمال قانون برای آن دسته از رانندگان متخلفی که با قانونشکنی مقررات را رعایت نمیکنند از اقدامات پلیس راهور در جهت کاهش راهبندانهای مقابل مدارس میتواند باشد.
سخن آخر
یک اصل تربیتی که در حوزه مدرسه بر وجود آن بسیار تاکید میشود این است که حتما باید بین عاملان تربیتی درون خانواده و عاملان تربیتی مدرسه هماهنگی و تعامل برقرار باشد تا در ذهن دانشآموز تناقض ایجاد نشود که کدام گفتار صحیح و کدام رفتار پسندیده است؟
برای مثال معلم تدریس میکند که ایجاد مزاحمت در حین رانندگی و ایجاد ترافیک در خیابان ناپسند است، ولی پدری که به دنبال فرزندش آمده و ماشین را در محل مناسب پارک کرده - هر چند تلاش برای آرامش و رفاه بیش از حد فرزندش دارد- در چشم برهم زدنی همه آموختههای درون مدرسه را پنبه میکند.
سبک زندگی و نحوه رانندگی و بینش غلط ترافیکی ما تا کی باید مزاحم زندگی و عبور و مرور دیگران باشد؟ با کمی تامل متوجه میشویم که اگر چند دقیقه تحمل کرده و با پارک خودرو در محل مناسب - در نزدیکی مدرسه بایستیم - و با گرفتن دست فرزندمان به طرف خودرو حرکت کنیم و نهایتا اسباب عبور و مرور روان همشهریان را فراهم آوریم، در واقع پایبندی به اخلاق شهروندی و قانونمداری را در عمل به فرزندمان منتقل کردهایم.