پیامها و پیامدهای انتخابات سوریه (نگاه)
آتشبس، مذاکرات ژنو، انتخابات و مبارزه با تروریسم اضلاع چهارگانه راهبرد سوریه است که همزمان برای پایان دادن به بحران 5 ساله این کشور در دستور کار خود دارد و برای شکلدهی به سوریهای جدید براساس قانون اساسی جدید، آنها را بدون غفلت از هرکدام توامان پیش میبرد. هرچند این تلاشها در چهار جبهه متفاوت نفسگیر است اما دولت سوریه مصمم است با حمایت متحدان خود آنها را تا نقطه قابل قبول پیش ببرد. انتخابات مجلس در شرایط کنونی سوریه دارای معانی و ابعاد سیاسی ویژه و حاوی پیامهای مهمی در سطح منطقه و بینالمللی بود:
1- برگزاری انتخابات نشان داد مردم سوریه از بلوغ فکری - سیاسی بالایی و دولت مرکزی سوریه از توان لازم برای اجرای قانون اساسی و شکلدهی به مناسبات سیاسی و نهادهای قانونی در زمان مقرر خودش برخوردار است و نیازی به دخالت بیگانگان و سازمانهای به اصطلاح بینالمللی برای تعیین سرنوشت آنها ندارند.
2- این انتخابات نشان داد دولت مرکزی سوریه بر تمام خاک سوریه بجز دو استان ادلب و حلب تسلط کامل دارد و 13 استان از 15 استان این کشور تحت حاکمیت دولت مرکزی است و تمام اجزای تشکیلدهنده قدرت از مردم گرفته تا نهادهای قانونی و ارتش از انسجام و یکپارچگی بالایی برخوردارند. لذا با برگزاری انتخابات یکپارچه رویای تجزیه سوریه تحققیافتنی نخواهد بود.
3- برگزاری انتخابات پارلمانی سوریه در تاریخ مقرر و تعیین شده مانع تلاشهای حامیان تروریستها برای ایجاد خلاء قدرت در عرصه سیاسی این کشور شد، امری که آمریکا دنبال میکند. حامیان تروریستها با خلق تروریستهای سیاسی از دل تروریستهای مسلح و جا زدن آنها به عنوان یک اپوزیسیون تلاش میکنند بعد از تخریب زیرساختهای اقتصادی، با تخریب زیرساختهای اجتماعی و سیاسی تجلی یافته در قانون اساسی سوریه، برگزاری هر رویداد و اتفاق سیاسی را به چالش بکشند و با ایجاد خلأ قدرت مانع از شکلگیری نهادهای قانونی و روند سیاسی جدید براساس اراده مردم شوند.
4- حضور سه هزار و 500 نامزد در انتخابات برای انتخاب 250 نفر نشان از عزم گروهها و سلایق مختلف سوریه برای مشارکت در روند سیاسی کشورشان دارد و نشان داد اکثر گروههای سیاسی داخل سوریه با وجود اختلافات در موضوعات گوناگون، در باره حفظ نظام و نهادهای آن متفقالقولند. لذا با برگزاری انتخابات پارلمانی و شرکت همه گروههای سیاسی تحت عنوان احزاب ملی آشکار شد معارضه و معارضان یک عنوان برای عملکرد سیاسی است نه برای اقدامات مسلحانه و تروریستی و دیگر نمیتوانند با عنوان معارضه و ایفای نقش تروریستها، به زور اسلحه اراده خود را بر مردم سوریه تحمیل کنند. لذا حضور گسترده سوریها در پای صندوقهای رای با سلایق مختلف صرف نظر از نتایج آن خط بطلانی بود بر سناریوی غرب که از ابتدای بحران سوریه قصد داشتند القا کنند حوادث سوریه ناشی از اعتراضات مردمی و در ادامه بهار عربی در منطقه است.
5- اين انتخابات با مشارکت بالاي مردم سوریه نشانهاي از مشروعيت نظام و نهادهای موجود این کشور از جمله ریاست جمهوری بود. در حقیقت برگزاری انتخابات پارلمانی مهر تاییدی بر انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته در این کشور بود و یک بار دیگر ملت سوریه بر مشروعیت مردمی و قانونی ریاست جمهوری بشاراسد تاکید کردند.
6- برگزاری انتخابات پارلمانی سوریه یک بار دیگر رفتار متناقض آمریکاییها را در برخورد با موضوع دموکراسیخواهی و حقوق بشر نشان داد، و نشان داد در حالی که آمریکاییها همواره از رای مردم دم میزنند اما در عمل هرکجا که رای مردم در برابر منافع نامشروع آنها قرار گیرد، در برابر رای مردم میایستند.
7- همسو با مواضع آمریکاییها در غیرقانونی خواندن انتخابات پارلمانی سوریه سخنگوی سازمان ملل در مواضعی تعجببرانگیز و مخالف اهداف این نهاد به اصطلاح بینالمللی گفت ما به این انتخابات کاری نداریم بلکه در حال حاضر بر مذاکرات ژنو متمرکز میشویم. همين که استفان دي ميستورا فرستاده سازمان ملل در امور سوريه نیز تصميم گرفت دور جدید مذاکرات ژنو را درست در روز برگزاري انتخابات پارلماني سوريه برگزار کند، به روشني نشان مي دهد که سازمان ملل در قضیه سوریه بیطرف نیست و معتقد نیست که سرنوشت یک ملت باید از درون صندوقهای رای بیرون بیاید و تلاش دارد سرنوشت ملت سوریه را در خارج از صندوقهای رای و پای میز زد و بندهای سیاسی تعیین کند.
8- بدون شک پارلمان جدید وظيفه تدوين قانون اساسي جديد را بر عهده خواهد داشت و از آنجايي که اعضاي آن برآيند انتخاب مردم هستند، قانوني را تدوين خواهند کرد که احتمالا چندان خوشايند آمريکا و متحدانش نخواهد بود که بدون در نظر گرفتن نظر مردم، هر گونه راه حل بحران سوريه را در گرو کنارهگيري بشار اسد ميدانند.
9- همزماني برگزاري انتخابات پارلماني در سوريه و آغاز دور ديگری از مذاکرات ژنو اختلاف نظر عمیق مردم و بازیگران بحران سوریه در ژنو درباره آينده سياسي این کشور را آشکارتر کرد. لذا برگزاري انتخابات پارلماني سوريه تاكيد مجددي بر اين موضوع بود كه هرگونه تصميمگيري درباره سوريه فقط توسط مردم اين كشور و در داخل سوريه انجام ميشود، نه در ژنو و يا هر جاي ديگری.
10- برگزاری این انتخابات بر خلاف ادعای آمریکاییها به نفع روند سياسي است چون هر تفاهمي که در ژنو صورت بگيرد براي عملياتي شدن آن نيازمند اقدامات قانوني در چارچوب قانون اساسي سوریه است و اين قوانين باید در زير سقف مجلس منتخب مردم شكل گيرد. لذا نفس برگزاری انتخابات و نتيجه آن موجب میشود دولت قانونی سوریه در مذاکرات ژنو از دست بالا و قدرت بیشتری برخوردار باشد و نشان داد سرنوشت مذاکرات آنگونه که غربیها طراحی کردهاند، رقم نخواهد خورد.
11- اين انتخابات نقش مهمي در برقراري امنيت براي پياده كردن نتايج به دست آمده از روند سياسي توسط دستگاههاي دولتي دارد. شركت مردم سوریه در انتخابات به نوعي حمايت مستقيم از ارتش این کشور در مبارزه با تروریستها بود و دولت سوریه هم به خوبی درک کرده در شرايطي که اطميناني نسبت به نتيجهبخش بودن مذاكرات ژنو و برقراری آتشبس وجود ندارد، نباید از روند سیاسی داخلی و مبارزه با تروریستها غفلت کند. لذا حضور مردم سوریه در پای صندوقهای رای اين فرصت را براي ارتش سوريه و متحدانش فراهم کرد تا با اعتماد به نفس بیشتری، عمليات گستردهای برای آزاد کردن مناطق باقی مانده در سيطره گروههاي تروريستي یعنی حلب و ادلب آغاز کنند.
12- هرچند برگزاری انتخابات پارلمانی نشان داد سوریه از بحران حاکمیت عبور کرده اما با توجه به اینکه ارتش سوریه خود را برای آزادسازی حلب و ادلب آماده میکند، این نگرانی وجود دارد که آمریکا و تروریستها آن را بهانهای برای شکست مذاکرات و نقض آتشبس شکننده کنند. رسانههای غربی - عربی - عبری فضاسازی و مقدمهچيني برای متهم کردن دولت سوریه به عنوان عامل شکست مذاکرات و انداختن توپ به زمين دولت سوريه را از هم اکنون شروع کردهاند، تا جایی که این سخن وليد معلم وزير خارجه سوريه را که گفته آینده سياسي بشار اسد خط قرمز مذاکرات است، اینگونه بازتاب دادند که «ولید معلم قبل از اينکه مذاکرات را شروع کند، مذاکرات را با بنبست تمام کرد».
13- «طرح ب» آمریکا در همین گمانهزنی قابل تحلیل و انتشار آن داراي پيامهاي مختلفی است. این طرح قبل از برقراری آتشبس برای آن تدوین و کلید زده شده در صورتي که نتوانستند در دوره انتقالی براساس «طرح الف» بشار اسد را از طریق مذاکرات سیاسی کنار بگذارند، از طریق تجهیز و تقویت تروریستها و احتمالاً مداخله زمینی کشورهای منطقه عضو ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا از جمله عربستان و ترکیه این هدف را محقق کنند و در حقیقت پذیرش آتشبس هم برای تحقق اهداف«طرح الف» آمریکاست. چنان که اوباما هفته گذشته بعد از نشست با مشاوران امنيت ملي خود در دفتر مرکزي سيا «طرح ب» را بررسی و مجدداً بريک دوره انتقالی بدون بشار اسد تاکید کرده است. آنگونه که نشريه آمريکايي وال استريت ژورنال در گزارشي این طرح محرمانه را فاش کرده در این طرح تروریستها به سلاحهای جدید و سنگین که بتوانند هواپیماها و جنگندههای سوری و روسی را هدف قرار دهند، مجهز خواهند شد. در قالب همین «طرح ب» گفته شده تاکنون هشتاد و پنج موشک ضد هوايي در اختيار گروه احرار الشام قرار گرفته و يکي از همین موشکها بود که بالگرد روسيه را در منطقه العيس سرنگون کرد. همچنين گزارش مهم ديگري که منتشر شده اين است که يک کشتي آمريکايي پانصد تن سلاح در ترکيه تخليه و به بندر العقبه اردن منتقل کرده. در اين محموله پانصد موشک تاو و موشکهاي استينگر قرار دارد.
14- اين وضع نشان ميدهد که روند سياسي حل بحران سوريه با خطرات بزرگي روبرو است و مذاکرات و گفتوگوهاي سياسي در سیاست آمریکا تنها يک مسئله تزیینی و فرمايشي است. لذا ميتوان گفت که اوضاع ميداني و سیاسی به نفع جبهه مقاومت تغيير یافته و به نظر ميرسد آمريکا با شکست در عرصه سیاسی، در عرصه ميداني خود را آماده جنگ طولاني در سوريه کرده و بازي ژئوپلتيک و ژئواستراتژيک ادامه خواهد داشت. چنان که موسسه مطالعات امنيت ملي تل آويو در اسفند گذشته در تحلیلی تاکید کرده آتشبس و ادامه مذاکرات ژنو تبعات منفي براي اسرائيل دارد، زيرا تحولات و اوضاع شکل گرفته در سوريه، محور مقاومت را بیش از پیش تقويت میکند.
* دکتر محمدحسین محترم