کمترین‌ها در احتضار و عذاب

در روایات آمده است مرگ برای مومنان همانند بوییدن سیب است اما برای مسلمانان آسان‌ترین حالت همانند آن است که صد ضربه شمشیر به یک باره بر تن وارد شود. از این روست که جان‌کندن سخت می‌شود؛ زیرا هر گناهی موجب سختی مرگ و فشار قبر می‌شود، چنانکه برخورد نادرست با همسر چنین حالتی برای محتضر پیش می‌آورد. پیامبر(ص) می‌فرماید: ادني جبذات الموت بمنزلهًْ مائهًْ ضربهًْ بالسیف؛ آسانترين كشش هاي مرگ مانند صد ضربت شمشير است.(نهج الفصاحه ص 176، ح 122)
اما کمترین عذاب‌هایی که انسان در دوزخ متحمل می‌شود، عذابی است که باید به خدا پناه برد. پیامبر(ص) می‌فرماید: ادني أهل النار عذابا ينتعل بنعلين من نار يغلي دماغه من حرارهًْ نعليه؛ از مردم جهنم آنكه عذابش از همه آسان‌تر است دو كفش آتشين بپا دارد كه مغز وي از حرارت كفشهايش به جوش مي‌آيد. (نهج‌الفصاحه ص 176، ح 121)
در روایات است که هر کسی که به خدا ایمان داشته باشد به بهشت می‌رود، ولی مسئله چگونه رفتن است؛ زیرا برخی‌ها تا بهشت رفتن باید عذاب‌های حالت احتضار و مرگ و فشار قبر و عالم برزخ را تحمل کنند و سپس در قیامت از مواقف پنجاه‌گانه نماز و روزه و مانند آنها که هر یک پنجاه هزار سال به زمان قیامت طول می‌کشد بگذرد و سپس به بهشت برود وگرنه باید به شش دوزخ با توجه به درجات گناهانش برود و عذاب ببیند تا از آنجا با سیمای خاص بیرون رفته و به بهشت در آید. البته کافران به خدا و مشرکان بالله در طبقه هفتم از دوزخ جاودانه هستند.