دیدگاه استاد شهید مطهری درباره چهارشنبهسوری
قرآن منشأهایی برای فکرهای بیریشه که آنها را به درختهای بیریشه تشبیه میکند ذکر میکند. یکی از آنها «تقلید» است. البته قرآن با کلمه تقلید مطلب را بیان نکرده است، با تعبیر دیگر بیان کرده است. تعبیر قرآن تبعیت کورکورانه از گذشتگان، از پدران، مادران، آباء و اجداد است. این هم از موضوعاتی است که قرآن روی آن زیاد تکیه کرده است و آن را منشأ لغزش و خطای بشر میداند و سخت انتقاد میکند. مثلاً میگوید آنها چنین میگویند: «انا وجدنا آبائنا علی امه و انا علی آثارهم مقتدون» اینها میگویند ما پدران خودمان را بر طریقهای یافتهایم و ما هم همان طریقه پدران خودمان را میگیریم و میرویم. به تعبیر امروز «سنتگرایی»، حالا این تعبیر صحیح است یا غلط و بهتر از این هم میتوانستیم تعبیر پیدا بکنیم، به هرحال این کلمه امروز رایج شده است.
قرآن «سنتگرایی» بیمنطق را محکوم میکند، اما اشتباه نشود، ضد سنتگرایی (تجددگرایی) را هم قرآن محکوم میکند، هر دو را محکوم میکند، چطور؟ قرآن فقط «عقلگرایی» و «منطقگرایی» را تأیید میکند. قرآن میگوید هر امر به اصطلاح قدیمی و هر سنت قدیمی را به دلیل اینکه گذشتگان ما چنین میکردهاند، نیاکان ما اینچنین بودهاند و ما باید راه نیاکان خودمان را برویم انجام دادن آن محکوم است، چرا؟ میگوید ممکن است نیاکانتان اشتباه کرده باشند، ممکن است نیاکانتان عقل و منطق نداشته باشند. اینکه دلیل نمیشود، نیاکان ما در گذشته چنین میکردهاند ما هم چنین میکنیم!
در مورد آتش شب چهارشنبه آخر سال- كه نمونهاى از آتشپرستىهاى قديم است كه نهتنها چيز خوبى نيست بلكه خيلى چيز بدى هم هست- همين را مىگويند فقط براى اينكه به قول اينها فرهنگ را (اين فرهنگ، معنايش علم و فلسفه نيست بلكه به معنى سنت است) بايد زنده نگه داشت. ولى همين آقايان وقتى كه پاى تاريخ به ميان مىآيد مىگويند حالا چه فرق دارد كه ما مبدأ تاريخ را مبدأ مسيحى بگيريم يا مبدأ اسلامى؟! (مجموعه آثاراستاد شهيد مطهرى ج27، ص 296)
آتش روشن كردن شعار آتشپرستان است. از روى آتش پريدن در چهارشنبه آخر سال در اسلام بوى كفر مى دهد. «سرخى تو از من زردى من از تو» در اسلام شرك و كفر است. اينها شعار گبرها و آتشپرستهاست. اسلام براى مبارزه كردن با اينها آمده. اسلام دين اذان و دين لا اله الا الله است. (مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى ج25، ص 387)
متأسفانه پارهاى خرافات هم اكنون در ميان برخى ايرانيان وجود دارد از قبيل پريدن از روى آتش در چهارشنبه آخر سال و سوگند خوردن به سوى(نور) چراغ كه از بقاياى ما قبل اسلام است. و اين وظيفه اسلامى است كه با مقياسهاى اصولى اسلام عقايد پاك و خالص اسلامى را از كدورت انديشههاى جاهلى هميشه دور نگاه دارند. (مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى ج14، ص 116)