ارزش مبادلات تجاری ایران با دیگر کشورها 17 درصد کاهش یافته است

گسترش مبادلات تجاری و بهبود مناسبات بین‌المللی از اصلی‌ترین شعارهای حسن روحانی در خرداد ماه 92 بود. رئیس‌جمهور در آن دوران چنان از برنامه‌های خود برای گسترش مبادلات تجاری کشور صحبت می‌کرد و ازشرکای تجاری محدود کشور در دولت قبل انتقاد می‌کرد که وقتی عصر 25 خرداد 92 معلوم شد که قرار است چهار سال رئیس دولت یازدهم باشد، کسی باور نمی‌کرد که روزهای بسیار تیره و تاری در انتظار تجارت خارجی ایران قرار بگیرد. رئیس‌جمهور و تیم اقتصادی دولت یازدهم درحالی تأکید خاصی بر لزوم لغو تحریم‌ها برای گسترش مبادلات تجاری کشور داشتند که همه منتظر یک جهش فوق‌العاده در تجارت خارجی کشور در دوران پساتحریم بودند، اما با وجود کاهش برخی از تحریم‌ها در دو سال و نیم گذشته و اجرای برجام، نه تنها وضع تجارت خارجی ایران بهتر نشد، بلکه فاجعه‌ای عظیم در تجارت خارجی دولت حسن روحانی رخ داد.
به گزارش نسیم، طبق آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران در 300 روز نخست سال 94 با وجود گذشت بیش از 85 درصد ایام سال هنوز نیمی از اهداف صادراتی تحقق نیافته و به عنوان نمونه در 9ماهه اول امسال در خوش‌بینانه‌ترین حالت تنها 65 درصد اهداف صادراتی کشور تحقق یافته است.
در ابتدای امسال مجتبی خسروتاج قائم‌مقام نعمت‌زاده در وزارت صنعت، معدن و تجارت وعده داده بود که امسال کشور 60 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی داشته باشد.
همچنین بررسی وزن و ارزش صادرات غیرنفتی کشور هم آمار تأمل برانگیزی را نشان می‌دهد. براساس آمار گمرک در 300 روز نخست سال 94صادرات کشور از لحاظ وزن 5/5 درصد و از لحاظ ارزش 11 درصد کاهش یافته درحالی که متوسط قیمت هر تن کالای صادراتی نسبت به مدت مشابه 6/5 درصد رشد داشته است.
اما نکته مهم بعدی که برخلاف شعارهای رئیس‌جمهور و یاران او از درون آمار 300 روزه تجارت خارجی ایران استخراج شده است نشان می‌دهد که تغییری در 5 بازار نخست صادراتی کشور نسبت به سال‌های گذشته به وجود نیامده  و با وجود گذشت بیش از دو سال از فعالیت دولت حسن روحانی سفر 145 هیئت تجاری به ایران و اجرای برجام هنوز ما بیشتر کالاهای خود را به 5 کشور ثابت صادر می‌کنیم. بنابراین می‌توان گفت هیچ کدام از هیئت‌های تجاری که در دو سال اخیر به ایران آمدند دریچه صادراتی جدیدی را به روی کشورمان باز نکرده و حتی شاید بستر واردات بیشتر کالاهای مصرفی خود را گشوده باشند.
اما براساس آمار تجارت خارجی کشور در حدود 300 روز نخست امسال به راحتی می‌توان مشاهده کرد که ارزش مبادلات تجاری ما با دیگر کشورها 17 درصد کاهش یافته است. بررسی جزئی‌تر آمار نشان می‌دهد که صادرات میعانات گازی 46 درصد و از لحاظ ارزش 9 درصد از لحاظ وزن کاهش یافته است. حتی در حوزه‌ای مانند فرش و صنایع دستی که همواره وضع مناسبی داشتیم صادرات ما 6 درصد از لحاظ ارزش و 23 درصد از لحاظ وزنی کاهش یافته است.
در بخش کشاورزی هم با کاهش 6 درصدی ارزش و 7 درصدی وزن محصولات روبه‌رو بوده‌ایم. در بخش معدن ارزش صادرات ما 38 درصد و وزن صادرات ما 18 درصد کاهش یافته است.
دولت یازدهم بدعت‌های جدیدی را نیز در بخش اعلام آمار تجارت خارجی ایجاد کرده است. به عنوان مثال آمار صنعت و پتروشیمی را برای مثبت جلوه دادن آمار بخش صنعت با یکدیگر ادغام کرده درحالی که این دو بخش پیش از این آمار مستقلی داشتند. رشد صادرات صنعتی کشور در دولت تدبیر و امید درحالی منفی شده که در سال 91 و در اوج تحریم‌ها کشور ما 21 درصد در صادرات صنعتی رشد داشته است.
اما در حوزه واردات هم عملکرد تجارت خارجی دولت روحانی چندان تعریفی ندارد. بنابر آمار گمرک در 300 روز نخست امسال 10 میلیارد دلار کالا از چین و ترکیه وارد کشور شده که 33 درصد واردات کل کشور را تشکیل می‌دهد. این درحالی است که میزان بسیار بالایی کالا از این دو کشور به وسیله امارات متحده به صورت قاچاق وارد می‌شود که در صورت محاسبه آنها در کنار این 10 میلیارد دلار واردات رسمی به عدد بسیار بالایی دست خواهیم یافت.
نوع کالاهای وارداتی هم کاملاً در جهت خلاف تولید بوده به شکلی که واردات کالاهای سرمایه‌ای، واسطه‌ای و مواد اولیه در 300 روز اول سال 94 کاهش چشمگیری داشته و در عوض وزن کالاهای مصرفی وارداتی بسیار بالا رفته است.
همچنین دولت روحانی در کاری بی‌سابقه تغییرات جدی و معناداری در قیمت پایه صادراتی و وارداتی انجام داده که به نظر می‌رسد به منظور بهبود گزارش‌های اعلامی خود بوده است.
با این تفاسیر باید گفت دولت یازدهم علی‌رغم وعده‌هایی که درخصوص بهبود وضعیت تجارت خارجی کشور به مردم داده بود، کشور را در وضعیت بسیار فاجعه از نظر تجارت خارجی قرار داده که تبعات آن مطمئناً گریبان اقتصاد ایران را خواهد گرفت. باید دید رئیس‌جمهور و دیگر دولتمردان تدبیر و امید چه پاسخی برای آمار ناامیدکننده تجارت خارجی کشور طی دو سال و نیم گذشته دارند؟