نراقی در آرزوی وزارت(پاورقی)
Research@kayhan.ir
تلاشهای نراقی و همدستانش، موجب نگرانیهایی برای برخی از اعضای حزب ایران نوین شد؛ از جمله ابوالفتح مهدیون که هم سابقه عضویت در حزب توده در دهه1330 را داشت و هم از نیروهای آموزش و پرورش بود، در اینباره گفت:
«فرهنگیان عضو حزب ایران نوین، تصمیم دارند با آقای نخستوزیر در مورد این شایعه که آقای احساناله نراقی میخواهند وزیر فرهنگ و هنر شوند، به ایشان متذکر گردند که این کار را نکنند؛ زیرا اگر نراقی مصدر کار شود، درست مثل این است که درخشش به روی کار آمده است. چون این دو خیلی با یکدیگر صمیمی هستند.»78
در حالی که در این زمان، احسان نراقی با فعالیتهای آشکار و پنهان، در تلاش برای تصدی وزارت آموزش و پرورش بود، لایحه مصونیت مستشاران آمریکایی در مجلسین به تصویب رسید و امام خمینی(ره) در اثر اعتراض به آن، به تبعید فرستاده شد و بعد از این واقعه و اینکه در 15 آذرماه سال 1343، وزرای آموزش و پرورش و فرهنگ و هنر، به صورت رسمی معرفی شدند، احسان نراقی نیز، دست از تلاش کشید. برای همین بود که رضا معرفت، در جلسه «جامعه لیسانسیههای دانشسرایعالی»، ضمن بحث پیرامون مناسبات موجود در آموزش و پرورش، او را یکی از کاندیداهای تصدی «اوقاف» معرفی کرد79
دو ماه بعد، حسنعلی منصور به تاوانِ تصویبِ کاپیتولاسیون و تبعید امام خمینی(ره)، در روز اول بهمن ماه، در میدان بهارستان تهران و در مقابلِ درِ ورودی مجلس شورای ملی، که این قانون را به تصویب رسانیده بود، مورد اصابت گلولههای شهید محمد بخارایی قرار گرفت و دورانِ صدارتِ مستعجل او پایان یافت. پس از اعلامِ رسمی مرگِ حسنعلی منصور، بلافاصله امیرعباس هویدا، یار دیرین و شفیقِ احسان نراقی که در ژنو، در فعالیتهای کمیساریای عالی پناهندگان نیز با او همکاری کرده بود، مأمور تشکیل کابینه شد. در فروردین ماه سال 1344ش، ترمیم کابینه و تغییر در برخی از وزراء، بر سر زبانها افتاد و این زمان، برای احسان نراقی که تشنه وزارت بود، موقعیت مناسبی بود تا تلاشهای گذشته را، مجدداً آغاز نماید:
«از روزی که زمزمه احتمال ترمیم کابینه فعلی در جراید انتشار یافته، 2 نفر خود را کاندید وزارت آموزش و پرورش کرده و فعالیتهایی در محیط فرهنگ آغاز کردهاند. یکی مصطفی زمانی، معاون وزارت فرهنگ و هنر است که کلیه عناصر ناپاک برکنارشده آموزش و پرورش و افراد بدنام دور او جمع شده، برای وزارت او فعالیت دارند و شخص دیگر، دکتر نراقی، استاد دانشگاه است، که عمّال باشگاه مهرگان برای وزارت او تبلیغ و فعالیت میکنند.»80